پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی شاخص های حکمرانی منجی موعود از دیدگاه بریلویه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عباس خسروی
استادیار گروه معارف، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کردستان، کردستان، ایران
10.22034/api.2025.2064127.1358
چکیده
هدف: بررسی شاخص‌های حکمرانی منجی موعود از مباحث مهم در حوزة مهدویت به شمار می‌رود. پرداختن به این موضوع از آن جهت ضرورت دارد که بسیاری از مسائل معرفتی مربوط به شناخت دوران پرشکوه ظهور موعود نجات‌بخش در پرتو تبیین این شاخص‌ها و شرایط آشکار می‌گردد. شناخت دقیق این شاخص‌ها می‌تواند زمینه‌ساز تقویت باور مهدوی و ارائة الگویی برای حکمرانی مطلوب در اندیشة اسلامی باشد.
روش پژوهش: این مقاله با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی شاخص‌های حکمرانی منجی موعود نجات‌بخش از دیدگاه بریلویه می‌پردازد. این روش امکان مقایسة نظام‌مند دیدگاه بریلویه با دیگر مذاهب اسلامی و استخراج نقاط اشتراک و افتراق را فراهم می‌سازد.
یافته‌ها: بر اساس یافته‌های این تحقیق، حکمرانی واحد جهانی منجی موعود و خلیفة عصر حاضر در نگاه بریلویه دارای شاخص‌هایی همچون کمال و سعادت حقیقی انسان، حاکمیت دین اسلام در همه ابعاد زندگی بشر، حکمرانی بر اساس عدالت فراگیر، فراهم آوردن رفاه و آسایش همگانی است؛ مدل حکمرانی منجی موعود مکمل حکمرانی نبوی خواهد بود. این شاخص‌ها نشان می‌دهد که حکمرانی موعود در اندیشة بریلویه، نظامی جامع و مبتنی بر اصول دینی و اخلاقی است.
نتیجه‌گیری: بر اساس بررسی‌های صورت گرفته، اشتراکات بسیاری بین شیعه و بریلویه در مباحث مختلف اعتقادی و مهدویت از جمله نوع حکمرانی آن حضرت وجود دارد که در جهت ارتقای تقریب بین مذاهب اسلامی، مؤثر و مفید است. این اشتراکات می‌تواند مبنایی برای گفتگوی بینامذهبی و همگرایی بیشتر جهان اسلام فراهم آورد.
کلیدواژه‌ها
بریلویه
اهل سنت
مهدویت
شاخص های حکمرانی
منجی موعود
موضوعات

عنوان مقاله English

An Analysis of the Governance Indicators of the Promised Savior from the Perspective of the Barelvi School of Thought

نویسنده English

Abbas Khosravi
Assistant Professor, Department of Education, Faculty of Humanities, University of Kurdistan, Kurdistan, Iran
چکیده English

Objective: The examination of the indicators of the governance of the Promised Savior is regarded as one of the significant discussions in the field of Mahdism. Addressing this subject is necessary in that many epistemic issues pertaining to the understanding of the magnificent era of the appearance of the Promised Savior are clarified in light of the elucidation of these indicators and conditions. A precise understanding of these indicators can pave the way for reinforcing Mahdist belief and for presenting a model for desirable governance in Islamic thought.
Method: This article, employing a descriptive-analytical method, examines the indicators of the governance of the Promised Savior from the perspective of the Barelwi school. This method facilitates a systematic comparison of the Barelwi perspective with other Islamic schools and the extraction of points of commonality and difference.
Results: According to the findings of this research, the governance of the global unity of the Promised Savior and the Caliph of the present age, in the Barelwi view, possesses indicators such as the perfection and true felicity of the human being, the sovereignty of the religion of Islam in all dimensions of human life, governance based on comprehensive justice, and the provision of universal welfare and tranquility; the governance model of the Promised Savior will be complementary to prophetic governance. These indicators demonstrate that the promised governance in Barelwi thought is a comprehensive system grounded in religious and ethical principles.
Conclusion: Based on the examinations conducted, there exist numerous commonalities between the Shiah and the Barelwi school in various doctrinal discussions and in Mahdism, including the nature of that figure's governance, which is effective and beneficial for promoting rapprochement among Islamic schools. These commonalities can provide a basis for inter sectarian dialogue and greater convergence within the Islamic world.

کلیدواژه‌ها English

Barelvi movement
Sunni Islam
Mahdism
Governance characteristics of the Promised Savior
قرآن کریم
نهج البلاغه
اسلم رضا، محمد. (1427 هـ ق/2006 م). حیاة الامام احمدرضا، بی جا: ادارۀ تحقیقات امام احمدرضا، چاپ اول.
اعظمی، امجدعلی. (بی تا). بهار شریعت، کراچی، مکتبه رضویه.
اویسی، محمد فیض احمد. (2004م). بیت المقدس، کراچی: قلب مدینة پبلشرز.
اویسی، محمد فیض احمد. (بی‌تا). سؤالات وجوابات، کراچی: بیت الکتب.
اویسی، محمد فیض احمد. (1423ق). نزول کی بعد عیسی کی مشاغل، بهاول پور: اداره تألیفات اویسیه.
آزاد، ابوالکلام. (2006). مسئلۀ خلافت، لاهور: مکتبه جمال، 2006م.
آصف، حسین. (1391). پایان نامه سطح 2 حوزه علمیه، تحلیل و بررسی آرای کلامی بریلوی، قم: جامعة المصطفی العالمیة.
بدایونی، محمد عبدالحامد. (2008). عقائد اهل سنت، تحقیق: مولانا دلشاد احمد، بدایون: تاج الفحول اکیدمی.
بریلوی، احمدرضاخان. (بی تا). العقیده فی الاسلام، فور بندر غوجرات هند: مرکز اهل سنت برکات رضا.
بریلوی، احمدرضاخان. (2001م) جامع الاحادیث، مترجم: محمد حنیف خان رضوی بریلوی، بریلی، جامعه نوریه رضویه.
بریلوی، احمدرضاخان. (1325ق). حدائق بخشش، کراچی: مکتبة المدینة.
جان ل. اسپوزیتو. (1388). دائرة المعارف جهان نوین اسلام، تهران: نشر کتاب مرجع- نشر کنگره.
جبرئیلی، محمد صفر. (1391). سیری در تفکر کلامی معاصر، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ اول.
جمعی از نویسندگان. (1398/1969). اردو دائرة المعارف اسلامیة، لاهور: دانشگاه پنجاب.
جمعی از نویسندگان. (1394). اطلس رهبران، تهران: نشر معارف، چاپ اول.
جمعی از نویسندگان. (بی‌تا). گلدسته عقاید و اعمال، کراچی: مکتبة المدنیه.
حافظ نیا، محمدرضا. (1379). وضعیت ژئوپلیتیک پنجاب در پاکستان، تهران: انتشارات بین‌المللی الهدی.
حموی، یاقوت. (بی‌تا). معجم البلدان، بیروت: دار صادر.
خسروی، عباس. (1398هـ. ش). اشتراکات و افتراقات اعتقادی بریلویه با شیعه، قم: آثار نفیس، چاپ اول.
دشتی، محمد؛ طارمی، حسن و دشتی، مهدی. (1388). دایره المعارف جهان نوین الاسلامی، تهران: نشر کتاب مرجع، نشر کنگره.
رئیس السادات، سید عبدالحسین. (1390). عقیدۀ شفاعت، تهران: مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، چاپ اول.
رضوی، محمد شهاب. (1995). اعلی حضرت فاضل بریلوی کی والد گرامی مولانا نقی علی خان، لاهور: عالمی دعوت اسلامیة.
شرف قادری، محمد عبدالحکیم. البریلویة کا تحقیقی و تنقیدی جائزه، (بی تا). بی جا: اعلی حضرت نت ورک.
شرف قادری، محمد عبدالحکیم. (بی‌تا). تلخیص بهار شریعت، لاهور: محمد اسلم رضوی.
عین القضاة، علی اصغر، فقیه حبیبی، علی و منتظری، احمد. (1403). فرایند خطمشی‌گذاری معنوی و راهبردی رهبران دینی در حکمرانی مطلوب با تمرکز بر همگرایی و واگرایی دین و دولت. پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، ۳(۶)، 313-327.
https://doi.org/10.22034/api.2025.2072458.1487
غازی قادری، غلام رسول. (1981). خلافت بلافصل، لاهور: مدینه بکدپو چوک فاروقی حسین ظفر وال رود ناروال، چاپ اول.
فخر رازی، ابو عبدالله محمد بن عمر بن الحسن بن الحسین. (1420). مفاتیح الغیب التفسیر الکبیر، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
فرمانیان، مهدی و خسروی، عباس. (1398). بررسی جایگاه خلیفه عصر حاضر در ظاهر و باطن از دیدگاه بریلویه، قم: انتظار موعود، شماره 64.
قائمی، حسن. (بی‌تا). پایان نامه تقابل صهیونیسم با مهدویت، قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم.
قادری برکاتی بدایونی، علامه فضل الرسول. (1420/1999). المعتقدالمنتقد- شرح المعتمد المستند بناء نجاة الأبد احمد رضا خان بریلوی، مجمع اسلامی مبارک فور.
قادری، محمد طاهر. (2008). حیات و نزول مسیح اور ولادت امام مهدی، لاهور: منهاج القرآن، ، چاپ اول.
قادری، محمد طاهر. (2005م). سیف الجلی علی منکر ولایت علی، لاهور: منهاج القرآن، چاپ هشتم.
قادری، محمد طاهر. (2009). القول المعتبر فی الامام المنتظر (امام مهدی کاظهور اور فضایل)، لاهور: منهاج القرآن، چاپ نهم.
قادری، محمد طاهر. (2008). عقیدۀ ختم نبوت، لاهور: منهاج القرآن، چاپ هشتم.
محمد طاهر. (2006م). غایة الاجابة فی مناقب القرابة، لاهور: منهاج القرآن، چاپ اول.
مرادآبادی، نعیم الدین. (بی تا). کتاب العقائد، بی جا: اعلی حضرت نت ورک.
مصطفایی، محمدنجم. ( بی‌تا). نجات کاراسته، لاهور: اداره تحقیقات اسلامیۀ حنفیه.
مفتی هاشم، محمد. (2018). معرفت امام مهدی (امام مهدی متعلق شعور و آگاهی کا ایک عظیم شاهکار)، کراچی: دی اسلامیک ریسرچ سینڑ dha، چاپ اول.
 
 
Azami, A. A. (n.d.). Bahare shariat. Karachi: Maktabah Rizwiyyah.
Aslam Reza, M. (2006). Hayat al-Imam Ahmad Riza. n.p.: Idarahe Tahqiqat Imam Ahmad Riza. (Original work published 1427 AH)
Asif, H. (2012). Analysis and examination of Barelvi theological views [Level 2 seminary thesis]. Al-Mustafa International University, Qom.
Azad, A. K. (2006). The issue of the caliphate. Lahore: Maktabah Jamal.
Badayuni, M. A. H. (2008). Aqaid ahl al-sunnah (M. D. Ahmad, Ed.). Badayun: Taj al-Fuhul Academy.
Barelvi, A. R. K. (n.d.). Al-aqidah fi al-Islam. Porbandar, Gujarat, India: Markaz Ahle Sunnat Barkate Riza.
Barelvi, A. R. K. (1907). Hadaiq bakhshish. Karachi: Maktabat al-Madinah. (Original work published 1325 AH)
Barelvi, A. R. K. (2001). Jami al-ahadith (M. H. K. Rizvi Barelvi, Trans.). Bareilly: Jamiah Nuriyyah Rizwiyyah.
Dashti, M., Taromi, H., & Dashti, M. (2009). Encyclopedia of the modern Islamic world. Tehran: Ketabe Marja / Nashre Kongreh.
Eynolghozat, A. A., FaghihHaibi, A. & Montazeri, A. (2025). The Spiritual and Strategic Policy-Making Process of Religious Leaders in Good Governance with a Focus on the Convergence and Divergence of Religion and State. New researches in Islamic Humanities Studies, 3(6), 313-327. https://doi.org/10.22034/api.2025.2072458.1487
Esposito, J. L. (2009). The Oxford encyclopedia of the modern Islamic world. Tehran: Ketabe Marja / Nashre Kongreh. (Original work published in English; Persian edition 1388 SH)
Fakhr al-Razi, A. A. M. b. U. (1999). Mafatih al-ghayb (al-tafsir al-kabir). Beirut: Dar Ihya al-Turath al-Arabi. (Original work published 1420 AH)
Farmanian, M., & Khosravi, A. (2019). Examining the position of the caliph of the present age in the exoteric and esoteric dimensions from the Barelvi perspective. Intizare Mawud, 64.
Ghazzi Qadri, G. R. (1981). Khilafate bilafasl. Lahore: Madinah Book Depot, Chowk Faruqi, Husayn Zafar Wal Road, Narowal.
Group of Authors. (n.d.). Guldastahe aqaid wa amal. Karachi: Maktabat al-Madaniyyah.
Group of Authors. (1969). Urdu dairahe maarife Islamiyyah. Lahore: University of the Punjab. (Original work published 1398 AH / 1969 CE)
Group of Authors. (2015). Atlas of leaders. Tehran: Nashre Maarif.
Hafeznia, M. R. (2000). The geopolitical situation of Punjab in Pakistan. Tehran: Al-Huda International Publications.
Hamawi, Y. (n.d.). Mujam al-buldan. Beirut: Dar Sadir.
Jabraeili, M. S. (2012). A survey of contemporary theological thought. Tehran: Research Institute for Islamic Culture and Thought.
Khusrawi, A. (2019). Doctrinal commonalities and differences between Barelvism and Shiism. Qom: Athare Nafis.
Moradabadi, N. (n.d.). Kitab al-aqaid. n.p.: Ala Hazrat Network.
Mustafai, M. N. (n.d.). Najate karastah. Lahore: Idarahe Tahqiqate Islamiyyah Hanafiyyah.
Mufti Hashim, M. (2018). Marifate Imam Mahdi (A masterpiece of awareness concerning Imam Mahdi). Karachi: The Islamic Research Center DHA.
Nahj al-Balaghah.
Owaisi, M. F. A. (n.d.). Sualat wa jawabat. Karachi: Bayt al-Kutub.
Owaisi, M. F. A. (2002). Nuzul ke bad Isa ke mashaghil. Bahawalpur: Idarahe Talifate Owaisiyyah. (Original work published 1423 AH)
Owaisi, M. F. A. (2004). Bayt al-Maqdis. Karachi: Qalbe Madinah Publishers.
Qadri, M. T. (2005). Sayf al-jali ala munkir wilayat Ali. Lahore: Minhaj-ul-Quran. (8th ed.)
Qadri, M. T. (2006). Ghayat al-ijabah fi manaqib al-qarabah. Lahore: Minhaj-ul-Quran.
Qadri, M. T. (2008). Aqidahe khatme nubuwwat. Lahore: Minhaj-ul-Quran. (8th ed.)
Qadri, M. T. (2008). Hayat wa nuzule Masih aur wiladate Imam Mahdi. Lahore: Minhaj-ul-Quran.
Qadri, M. T. (2009). Al-qawl al-mutabar fi al-Imam al-muntazar (The appearance of Imam Mahdi and his virtues). Lahore: Minhaj-ul-Quran. (9th ed.)
Qadri Barkati Badayuni, F. R. (1999). Al-mutaqad al-muntaqad Sharh al-mutamad al-mustanad bina najat al-abad (Ahmad Riza Khan Barelvi). Majma Islami Mubarakpur. (Original work published 1420 AH)
Qaimi, H. (n.d.). The confrontation between Zionism and Mahdism [Thesis]. Center for the Management of Qom Seminary, Qom.
Rais al-Sadat, S. A. H. (2011). The doctrine of intercession. Tehran: World Forum for Proximity of Islamic Schools of Thought.
Rizvi, M. S. (1995). Ala Hazrat Fazil Barelvi ke walide girami Mawlana Naqi Ali Khan. Lahore: Alami Dawate Islamiyyah.
Sharaf Qadri, M. A. H. (n.d.). Al-Barelviyyah ka tahqiqi wa tanqidi jaizah. n.p.: Ala Hazrat Network.
Sharaf Qadri, M. A. H. (n.d.). Talkhise bahare shariat. Lahore: Muhammad Aslam Rizvi.
The Holy Quran.