پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

تأثیر فوت یا خروج از حجر محجور عامل زیان در جبران خسارت زیان‌دیده: تحلیل تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
2 استاد یار گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
3 دانشیار گروه حقوق خصوصی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
10.22034/api.2026.2081212.1610
چکیده
هدف: بررسی تطبیقی تأثیر فوت یا خروج از حجر محجور عامل زیان بر جبران خسارت زیان‌دیده در حقوق ایران و انگلیس، و تحلیل چگونگی انتقال مسئولیت جبران خسارت به سرپرست، ترکه یا خود محجور در این دو نظام حقوقی.
روش پژوهش: تحلیلی- تطبیقی با مطالعه قوانین موضوعه، دکترین حقوقی و رویه قضایی در حقوق ایران (به ویژه ماده ۱۲۱۶ قانون مدنی و ماده ۷ قانون مسئولیت مدنی) و حقوق انگلیس (بر اساس مبانی مسئولیت مبتنی بر تقصیر).
یافته‌ها: در حقوق ایران، مسئولیت جبران خسارت ناشی از فعل زیان‌بار محجور عمدتاً بر عهده سرپرست یا ولی قهری است، مشروط به اثبات تقصیر وی. با فوت محجور، دعوا علیه ترکه وی یا سرپرست قابل پیگیری است و در صورت خروج از حجر، محجور سابق خود مسئول جبران خسارت است. در حقوق انگلیس، دعوای مسئولیت مدنی مبتنی بر تقصیر بوده و با فوت عامل زیان، دعوا علیه دارایی‌های متوفی ادامه می‌یابد و در صورت بازگشت ظرفیت ذهنی، دعوا علیه خود فرد هدایت می‌شود.
نتیجه‌گیری: در هر دو نظام حقوقی، فوت یا خروج از حجر محجور باعث سقوط مسئولیت جبران خسارت نمی‌شود، اما نحوه توزیع مسئولیت متفاوت است. در ایران، نقش سرپرست در مسئولیت پررنگ‌تر است، در حالی که در انگلیس، تأکید بر دارایی‌های متوفی یا فرد بهبودیافته است. تدوین قوانین شفاف‌تر و بهره‌گیری از سازوکارهای بیمه‌ای می‌تواند حمایت مؤثرتری از زیان‌دیده و محجورین ایجاد کند.

کلیدواژه‌ها: محجورین، فوت و خروج از حجر، جبران خسارت، تقصیر، ضمان قهری.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


کاتوزیان، ناصر ، (1388). حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها (جلد دوم).شرکت سهامی انتشار.
 کاتوزیان، ناصر ، (1390). حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها (جلد اول). شرکت سهامی انتشار.
کاتوزیان، ناصر ، (1392). حقوق مدنی: مسئولیت مدنی. انتشارات دانشگاه تهران.
محقق داماد، مصطفی، (1390). قواعد فقه (چاپ سوم). مرکز نشر علوم اسلامی.
نجفی، محمد حسین، (1367). جواهر الکلام فی شرح شرایع الإسلام (جلد ۴۳). دار الکتب الإسلامیه.
رجبی، مهدی و حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی، (1396)، خسارت معنوی و شیوه‌های جبران آن با تأکید بر رویه قضایی ایران. تهران، کنفرانس سالانه پژوهش در علوم انسانی و مطالعات اجتماعی.
صفایی، حسین و رحیمی، ح. (1398). مسئولیت مدنی (چاپ پنجم). انتشارات سمت.
شهیدی، مهدی، (1389). حقوق مدنی: مسئولیت مدنی (چاپ دوم). انتشارات مجد.
 
Ashton, G., Duce, B., & Letts, P. (2016). Court of Protection Handbook: A Practical Guide to the Mental Capacity Act 2005 (2nd ed.). Legal Action Group.
Bartlett, P. (2012). Mental Disability and the Law. Oxford University Press.
Cretney, S. M. (2005). Principles of Family Law (7th ed.). Sweet & Maxwell.
Deakin, S., Johnston, A., & Markesinis, B. (2020). Markesinis and Deakin's Tort Law (8th ed.). Oxford University Press.
Herring, J. (2018). Medical Law and Ethics (7th ed.). Oxford University Press.
Katouzian, N. (2009). Hoquq-e madani: Qava'ed-e 'omumi-ye qarardadha [Civil law: General rules of contracts] (Vol. 2). Sherkat-e Sahami-ye Enteshar.
Katouzian, N. (2011). Hoquq-e madani: Qava'ed-e 'omumi-ye qarardadha [Civil law: General rules of contracts] (Vol. 1). Sherkat-e Sahami-ye Enteshar.
Katouzian, N. (2013). Hoquq-e madani: Mas'uliyyat-e madani [Civil law: Civil liability]. Entesharat-e Daneshgah-e Tehran.
Mohaghegh Damad, M. (2011). Qava'ed-e feqh [Rules of jurisprudence] (3rd ed.). Markaz-e Nashr-e 'Olum-e Eslami.
Najafi, M. H. (1988). Jawaher al-kalam fi sharh shara'i' al-Islam (Vol. 43). Dar al-Kotob al-Islamiyyah.
Rajabi, M., & Haji Dehabadi, M. A. (2017). Khasarat-e ma'navi va shiveh-haye jebran-e an ba ta'kid bar raveh-ye qaza'i-ye Iran [Moral damages and methods of compensation with emphasis on Iranian judicial procedure]. Konferans-e Salaneh-ye Pajuhesh dar 'Olum-e Ensani va Motale'at-e Ejtema'i [Annual Conference on Research in Humanities and Social Studies]. Tehran, Iran.
Safaei, H., & Rahimi, H. (2019). Mas'uliyyat-e madani [Civil liability] (5th ed.). Entesharat-e Samt.
Shahidi, M. (2010). Hoquq-e madani: Mas'uliyyat-e madani [Civil law: Civil liability] (2nd ed.). Entesharat-e Majd.
 
دوره 4، ویژه نامه
دی 1404
صفحه 1-20

  • تاریخ دریافت 07 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 08 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 18 دی 1404
  • تاریخ انتشار 28 دی 1404