پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

نقش شاخص های حکمرانی خوب دولت های اصلاحات، مهرورزی و اعتدال در توسعه سیاسی در دوره جمهوری اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه علوم سیاسی و روابط بین الملل، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران
2 گروه مطالعات امنیتی، پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران، ایران.
چکیده
هدف پژوهش: این پژوهش به بررسی عملکرد دولت‌های خاتمی، احمدی‌نژاد و روحانی در ایران با تمرکز بر شاخص‌های «حکمرانی خوب» و «توسعه سیاسی» می‌پردازد. هدف اصلی، ارزیابی میزان موفقیت هر دولت در نهادینه‌سازی اصولی مانند شفافیت، پاسخگویی، مشارکت سیاسی و رعایت قانون‌مداری و تأثیر این اصول بر روند کلی توسعه سیاسی کشور است.
روش پژوهش: تحقیق با رویکرد توصیفیتحلیلی و با استفاده از روش تطبیقی انجام شده است. داده‌ها از طریق تحلیل اسناد رسمی، گزارش‌های بین‌المللی، شاخص‌های حکمرانی بانک جهانی و منابع علمی داخلی و خارجی گردآوری شده‌اند. با مقایسه سیاست‌ها، ساختار تصمیم‌گیری و عملکرد اجرایی سه دولت، تصویری واقع‌بینانه از وضعیت حکمرانی و روند توسعه سیاسی در دو دهه اخیر ارائه شده است.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که میان شاخص‌های حکمرانی خوب (شفافیت، پاسخگویی، کنترل فساد و کیفیت تنظیم‌گری) و توسعه سیاسی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. در دولت خاتمی توجه بیشتری به جامعه مدنی، آزادی مطبوعات و مشارکت سیاسی مشاهده شد، اما در دولت احمدی‌نژاد تمرکز قدرت، اقتصاد رانتی و ضعف نهادهای مدنی، تحقق بسیاری از شاخص‌های حکمرانی مطلوب را محدود کرد. دوره روحانی نیز با وجود برخی گشایش‌های بین‌المللی، به دلیل محدودیت‌های نهادی و بوروکراسی فزاینده، به تحقق کامل حکمرانی خوب نینجامید.
نتیجه‌گیری: استمرار ساختار دولت رانتی، ضعف احزاب حرفه‌ای، محدودیت تکثر سیاسی و موانع نهادی در برابر جامعه مدنی، مهم‌ترین عوامل تأخیر در شکل‌گیری حکمرانی مطلوب در ایران هستند. دستیابی به توسعه سیاسی پایدار نیازمند اصلاحات نهادی، افزایش شفافیت و تقویت نهادهای نظارتی و مدنی است.

چکیده تصویری

نقش شاخص های حکمرانی خوب دولت های اصلاحات، مهرورزی و اعتدال در توسعه سیاسی در دوره جمهوری اسلامی
کلیدواژه‌ها

موضوعات


الوانی، س. م.، و علیزاده، م. (۱۳۸۶). تحلیلی بر کیفیت حکمرانی خوب در ایران. فصلنامه مطالعات مدیریت، (۵)، ۱۲۰.
الهامی طالش میکائیل، پ.، عمرانی، ع.، و ضابطی، م. (۱۴۰۱). بررسی نقش دولت‌های توسعه‌گرای ایران در توسعه اقتصادی (پس از انقلاب اسلامی). دولت‌پژوهی ایران معاصر، ۳(۱)، ۱۲۲. https://jms.ihu.ac.ir/article_207453.html
دارابی، م.، راسخ، ک.، و رحیمی، ع. (۱۴۰۴). نقش احزاب و نخبگان سیاسی در برنامه‌ریزی‌ها و جهت‌گیری جریان اصلاح‌طلب و اصول‌گرا در مسیر توسعه کشور (مطالعه موردی: دوران ریاست جمهوری خاتمی و احمدی‌نژاد). جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، ۱۵(۲)، ۱۲۳۱۴۵. https://www.jgeoqeshm.ir/article_216743.html
دربندی، م.، و حق‌شناس، ح. (۱۳۹۹). بررسی شاخص شفافیت از منظر حکمرانی خوب در جمهوری اسلامی ایران (۱۳۵۷۱۳۹۰). پژوهش‌های جغرافیای سیاسی، ۵(۲)، ۷۷۹۸. https://pg.um.ac.ir/article_39604.html
شاکری، ا.، ساوه‌درودی، م.، و خلیلی، ع. (۱۴۰۲). مواجهه اندیشه سیاسی ترکیه و ایران در بحران سوریه؛ تضادها و اشتراک‌ها. سیاست دفاعی، ۳۱(۱۲۴)، ۱۵۳۶. https://dpj.ihu.ac.ir/article_207966.html
عطارزاده، م. (۱۴۰۳). تاثیر فرهنگ سیاسی تبعی بر روند دموکراسی در دولت نهم و دهم. دولت‌پژوهی ایران معاصر، ۵(۱)، ۴۷۶۵. https://irsj.ihu.ac.ir/article_208810.html
عنایت‌ناصر، م.، مطلبی، م.، و طاهری، ا. (۱۴۰۰). بررسی نقش مولفه‌های حکمرانی در رشد اقتصادی در ایران: ثبات سیاسی و کنترل فساد در دولت‌های نهم و یازدهم. پژوهش‌های اقتصادی ایران، ۲۰(۶۴)، ۸۹۱۱۰. https://www.sid.ir/paper/1033605/fa
قاسمی، ع.، علویان، م.، لطفی، س.، و رحمانی، ف. (۱۴۰۰). تحلیل مضامین حکمرانی خوب شهری در برنامه‌های توسعه جمهوری اسلامی ایران. پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، ۱۰(۳)، ۴۵۶۸. https://ssoss.ui.ac.ir/article_26170.html?lang=fa
مددی، ن.، توحیدفام، م.، ابوالحسن شیرازی، ح.، و محمودی، م. (۱۴۰۰). بررسی شاخص‌های حکمرانی مطلوب (حاکمیت قانون و پاسخگویی) در ایران طی سال‌های ۲۰۰۵۲۰۲۱. رهیافت انقلاب اسلامی، ۱۵(۵۷)، ۶۱۸۴
 
Alimagham, P. (2020). Contesting the Iranian revolution: The green uprisings. Cambridge University Press. https://books.google.com/books?id=pljPDwAAQBAJ
Ansari, A. M. (2024). Iran. John Wiley & Sons. https://books.google.com/books?id=UEDtEAAAQBAJ
Azadi, P., Mesgaran, M. B., & Mirramezani, M. (2022). The struggle for development in Iran: The evolution of governance, economy, and society. Stanford University Press. https://books.google.com/books?id=9rVoEAAAQBAJ
Banai, H., Byrne, M., & Tirman, J. (2022). Republics of myth: National narratives and the US-Iran conflict. Johns Hopkins University Press. https://books.google.com/books?id=1vdSEAAAQBAJ
Basu, K., & Cordella, T. (2018). Institutions, governance and the control of corruption. Springer International Publishing.
Bashiriyeh, H. (2015). Cleavages in Iranian politics since 1979. In A. Milani & L. Diamond (Eds.), Politics and culture in contemporary Iran (pp. 1–30). Lynne Rienner.
Fukuyama, F. (2012). The patterns of history. Journal of Democracy, 23 (1), 14–26. https://doi.org/10.1353/jod.2012.0007
Kamrava, M. (2023). Righteous politics: Power and resilience in Iran. Cambridge University Press. https://books.google.com/books?id=UjHEEAAAQBAJ
Levy, B., & Fukuyama, F. (2010). Development strategies integrating governance and growth (Policy Research Working Paper No. 5196). The World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/19913
Levy, B., & Fukuyama, F. (2015). Development strategies integrating governance and growth (Policy Research Working Paper). The World Bank.
Lindberg, S. I., Lührmann, A., & Mechkova, V. (2017). From de-jure to de-facto: Mapping dimensions and sequences of accountability. World Development Report Background Paper. World Bank.
Morady, F. (2020). Contemporary Iran: Politics, economy, religion. Bristol University Press. https://books.google.com/books?id=hvT6DwAAQBAJ
Naqvi, S. R. A. (2022). Institutional accountability within the bureaucracy: A case study of Iran during the 21st century. Insights of Pakistan, Iran and the Caucasus Studies, 1 (1), 1–14. http://ipics.rmrpublishers.org/index.php/primarycontent/article/view/6
Shahramnia, A. (2020). The model of good governance and economic development in Iran and Türkiye (2006 to 2016). Political and International Approaches, 11(3), 145–166.
Stiglitz, J. E. (2013). Globalization and its discontents. W. W. Norton & Company.
 
دوره 4، شماره 7
مهر 1404
صفحه 1-23

  • تاریخ دریافت 25 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 13 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 22 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404