پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﺗﻄﺒﯿﻖ ادﺑﯿﺎت ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ در اﯾﻠﯿﺎد و ادﯾﺴﻪ و ﺑﺨﺶ اﺳﺎﻃﯿﺮی ﺷﺎهنامه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرمان، کرمان، ایران
2 استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
3 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد کرمان، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمان، ایران
چکیده
هدف پژوهش: این پژوهش به تحلیل تطبیقی بن‌مایه قربانی در دو اثر حماسی شاهنامه فردوسی و ایلیاد و ادیسه هومر می‌پردازد. هدف اصلی، شناسایی وجوه اشتراک و افتراق در نمایش این مفهوم برای دستیابی به درکی بهتر از ساختارهای فکری، دینی و اساطیری دو تمدن کهن ایران و یونان است.
روش پژوهش: روش تحقیق در این مقاله، تحلیلی-تطبیقی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای است. داده‌ها با بررسی مستقیم متون شاهنامه، ایلیاد و ادیسه و نیز منابع مرتبط اسطوره‌شناختی گردآوری و سپس در چارچوبی مقایسه‌ای تحلیل شده‌اند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که اگرچه قربانی در هر دو سنت یک آیین بنیادین است، اما در کارکرد و معنای نمادین تفاوت‌های بنیادینی دارند. در ایلیاد و ادیسه، قربانی عمدتاً رابطه‌ای «مبادله‌ای» و عملی آیینی با خدایان چندگانه و شخصی‌شده برای دستیابی به اهداف دنیوی (مانند پیروزی در جنگ) است. در مقابل، در بخش اساطیری شاهنامه، قربانی در بستری یکتاپرستانه، بیشتر نماد بندگی، سپاسگزاری و وسیله‌ای برای تحقق اراده الهی، برقراری «داد» و نظم کیهانی است. قربانی در شاهنامه ابعاد اخلاقی و کیهانی پررنگ‌تری دارد، در حالی در آثار هومر بر جنبه‌های مدنی و اجتماعی آن تأکید می‌شود.
نتیجه‌گیری: در نهایت، این تحقیق نتیجه می‌گیرد که تفاوت در بازنمایی مفهوم قربانی، بازتاب‌دهنده تفاوت در جهان‌بینی، ساختارهای دینی (چندخدایی در برابر یکتاپرستی) و ارزش‌های محوری دو تمدن است. قربانی در یونان باستان ابزاری برای تعامل با خدایان و حفظ انسجام جامعه مدنی (پولیس) است، حال آنکه در ایران باستان، نمادی از پیوند پادشاه آرمانی با امر متعالی برای استقرار عدالت و نظم در قلمرو پادشاهی به شمار می‌رود.

چکیده تصویری

ﺗﺤﻠﯿﻞ و ﺗﻄﺒﯿﻖ ادﺑﯿﺎت ﻗﺮﺑﺎﻧﯽ در اﯾﻠﯿﺎد و ادﯾﺴﻪ و ﺑﺨﺶ اﺳﺎﻃﯿﺮی ﺷﺎهنامه
کلیدواژه‌ها

موضوعات


1.       امیدی، محسن و خاتمی، سید احمد. (۱۴۰۰). «بررسی تطبیقی قربانی در اساطیر ایران و یونان». فصلنامه پژوهش‌های ادبیات تطبیقی. ۹(۲)، ۴۵-۶۸.
2.       انوری، حسن. (۱۳۸۱). فرهنگ بزرگ سخن. جلد ششم. تهران: انتشارات سخن.
3.       خالقى مطلق، جلال. (۱۳۶۹). «قربانی در شاهنامه». مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران. ۲۷(۳)، ۸۹-۱۱۰.
4.       رجبی، پرویز. (۱۳۸۵). جان‌سوزی در راه میهن: بررسی مفهوم قربانی در اندیشه ایرانی. تهران: نشر علم.
5.       فردوسی، ابوالقاسم. (۱۳۹۸). شاهنامه. به کوشش جلال خالقى مطلق. تهران: انتشارات دایرهالمعارف بزرگ اسلامی.
6.       محمدی، محمد. (۱۳۹۰). «نخستین قربانی: تحلیل اسطوره کیومرث و سیامک». نشریه پژوهش‌های اسطوره‌شناسی. ۷(۱۴)، ۷۹-۹۶.
7.       مصطفوی، علی. (۱۳۶۹). «تقدیر و تراژدی در شاهنامه». مجله هنر و مردم. ۹۵، ۲۲-۳۴.
8.       معین، محمد. (۱۳۷۸). فرهنگ فارسی. جلد دوم. تهران: انتشارات امیرکبیر.
9.      Aydınlıoğlu, M. (2009). Sacrifice in Homer's Epics: Ritual and Function. Cambridge Scholars Publishing.
10. Boyce, M. (1975). A History of Zoroastrianism, Vol. I. Brill.
11. Burkert, W. (1983). Homo Necans: The Anthropology of Ancient Greek Sacrificial Ritual and Myth. (P. Bing, Trans.). University of California Press.
12. Burkert, W. (1985). Greek Religion. (J. Raffan, Trans.). Harvard University Press.
13. Christensen, A. (1993). Les types du premier homme et du premier roi dans l'histoire légendaire des Iraniens. E.J. Brill.
14. Eliade, M. (1959). The Sacred and the Profane: The Nature of Religion. (W. R. Trask, Trans.). Harcourt Brace Jovanovich.
15. Griffin, J. (1980). Homer on Life and Death. Clarendon Press.
16. Hughes, D. D. (1991). Human Sacrifice in Ancient Greece. Routledge.
17. Kirk, G. S. (1990). The Iliad: A Commentary, Volume I: books 1-4. Cambridge University Press.
18. Lincoln, B. (1986). Myth, Cosmos, and Society: Indo-European Themes of Creation and Destruction. Harvard University Press.
19. Nagy, G. (1999). The Best of the Achaeans: Concepts of the Hero in Archaic Greek Poetry. The Johns Hopkins University Press.
20. Parker, R. (2011). On Greek Religion. Cornell University Press.
21. Sourvinou-Inwood, C. (1995). 'Reading' Greek Death: To the End of the Classical Period. Clarendon Press.
22. Vernant, J. P. (1991). Mortals and Immortals: Collected Essays. (F. I. Zeitlin, Ed.). Princeton University Press.
دوره 4، شماره 7
مهر 1404
صفحه 1-13

  • تاریخ دریافت 20 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 08 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 01 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404