پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

ترسیم الگوی ابعاد و شاخص‌های مسئولیت اجتماعی در بانک‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حسابداری،گروه حسابداری،واحد مبارکه دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران،
2 دانشیار، گروه حسابداری، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 استادیار،گروه حسابداری،واحد نجف آباد دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران
چکیده
هدف پژوهش:   هدف این پژوهش، استخراج و شناسایی ابعاد و شاخص‌های مسئولیت اجتماعی در صنعت بانک‌داری با تأکید بر نقش آن در بهبود عملکرد مالی و بهره‌وری است. با توجه به تغییر نگرش مدیران بانکی از منشور سنتی (تمرکز صرف بر سودآوری) به منشور نوین (توجه به مسائل اجتماعی و زیست‌محیطی)، این تحقیق درصدد است تا چارچوبی جامع برای مسئولیت اجتماعی بانک‌ها ارائه دهد. 
روش پژوهش:  این پژوهش از روش تحلیل محتوا برای استخراج ابعاد و شاخص‌های مسئولیت اجتماعی استفاده کرده است. با بررسی متون و منابع مرتبط، مؤلفه‌های کلیدی مسئولیت اجتماعی در بانک‌داری شناسایی و دسته‌بندی شده‌اند. 
یافته‌ها   نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مسئولیت اجتماعی در بانک‌داری شامل 35 مقوله (پیشران) است که در چهار بعد اصلی دسته‌بندی می‌شوند:  1- بعد اقتصادی (مانند شفافیت مالی، سودآوری پایدار 2- بعد اجتماعی (مانند حمایت از جامعه، رعایت حقوق مشتریان)3-. بعد کارکنان (مانند رفاه نیروی انسانی، توسعه مهارت‌ها)4- بعد محیط‌زیست (مانند کاهش آلایندگی، مصرف بهینه منابع)
نتیجه‌گیری : یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که مسئولیت اجتماعی در بانک‌داری یک الزام استراتژیک است و مدیران باید آن را در تمامی تصمیمات و اقدامات خود مدنظر قرار دهند. توجه هم‌زمان به ابعاد اقتصادی، اجتماعی، کارکنان و محیط‌زیست نه‌تنها به بهبود تصویر برند و اعتماد عمومی منجر می‌شود، بلکه می‌تواند بهره‌وری و عملکرد مالی بانک‌ها را نیز ارتقا دهد. این تحقیق چارچوبی کاربردی برای سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی مسئولیت اجتماعی در صنعت بانک‌داری ارائه می‌کند.  

چکیده تصویری

ترسیم الگوی ابعاد و شاخص‌های مسئولیت اجتماعی در بانک‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوی
کلیدواژه‌ها

موضوعات


آخوندی، پریسا؛ پورعلی، محمدرضا؛ سهرابی عراقی، محسن و علی خانی، رضیه. (1402). رابطه گرایش‌ها سهامداران و حمایت از گزارشگری پایدار با نقش میانجی ماکیاولیسم. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، ۱۲(۴۸)، 91-104.
آزاده، سهیلا؛ اصلی زاده، احمد؛ خاکزار بفروئی، مرتضی؛ و اعتمادی، احمدرضا. (1402). توسعه مدل پویای استراتژی بانک در شرایط عدم قطعیت با رویکرد پویایی شناسی سیستم. راهبرد مدیریت مالی، 11(2)، 203-226.
اژدری، علی؛ معین‌الدین، محمود؛ حیرانی، فروغ و نایب زاده، شهناز. (1399). ارتقاء عملکرد مالی بیمارستان، کاربرد آینده‌پژوهی مسئولیت اجتماعی، مدیریت سلامت، (۷۹)، 27-44.
اسکندری، نادر؛ باشکوه اجیرلو، محمد؛ و رحیمی کلور، حسین. (۱۴۰۰). بررسی تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها بر واکنش مصرف‌کننده با نقش تعدیل‌کنندگی شایستگی‌های محوری شرکت. کاوش‌های مدیریت بازرگانی، ۱۳(۲۵)، ۴۴۷-۴۷۳.
اسماعیل‌پور، مجید؛ صیادی، امرالله؛ دلواری، مرضیه و موسوی شورگلی، سولماز. (1396). تأثیر مسئولیت اجتماعی شرکت در وفاداری به برند به‌واسطه اعتبار برند (مورد مطالعه، بانک صادرات ایران، شهر بوشهر). تحقیقات بازاریابی نوین، ۷(۴)، 76-57.
امامی سیگارودی، عبدالحسین؛ دهقان نیری، ناهید؛ رهنورد، زهرا و علی نوری، سعید. (1391). روش‌شناسی تحقیق کیفی: پدیدارشناسی، دو فصلنامه پرستاری و مامایی جامع‌نگر، ۲۲(68)، ۵۶-۶۳.
پیربازاری، جلال؛ دل‌افروز، نرگس و قاسمی، قاسم. (1396)، تأثیر ابعاد مسئولیت‌پذیری اجتماعی بر واکنش مشتریان با تأکید بر هویت‌یابی و رضایت مشتریان، اولین کنفرانس سالانه بین المللی مدیریت، اقتصاد و حسابداری نوین.
دانایی‌فرد، حسن؛ الوانی، سید مهدی و آذر، عادل. (1383). روش‌شناسی پژوهش کمی در مدیریت رویکردی جامع. انتشارات صفار، 11-12.
دانایی‌فرد، حسن و امامی، مجتبی. (1392). استراتژی نظریه داده بنیاد در مطالعات سازمان و مدیریت. فصل چهارم از کتاب روش‌شناسی پژوهش کیفی در مدیریت: رویکرد جامع. انتشارات صفا، چاپ دوم. 276.
رحیمیان، نظام الدین؛ توکل نیا، اسماعیل و اسدی، زینب (1390). مسئولیت‌های اجتماعی و پایداری شرکتها. ماهنامه مدیریت بازرگانی، شماره سوم، ص۳۳-۳۵.
رضوانی، روح الله (1389). تحلیل محتوی. مجله پژوهش، ۲(۱)، ۱۳۷-۱۵۶.
شهابی، صالح؛ جمشیدی نوید، بابک؛ قنبری، مهرداد و هاشمی، سید رضا. (1401). بررسی تأثیر شدت هزینه‌های زیست‌محیطی اجباری و اختیاری بر عملکرد مالی در شرکت‌های پتروشیمی پذیرفته‌شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، ۱۱(۴۴)، 45-60.
صفاخواه، ابوالفضل؛ فغانی ماکرانی، خسرو و فاضلی، نقی. (1402). بررسی تاثیر مدل های مختلف افشای اطلاعات مسئولیت های اجتماعی بر رابطه بین محدودیت های مالی و مالکیت خانوادگی در شرکت های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، (۴۸)، 271-286.
صفی خانی، فهیمه؛ کاظمی، حسین و احتشام راثی، رضا. (1403). اثر تعدیل کنندگی حاکمیت شرکتی بر ارتباط بین افشاء داوطلبانه و عملکرد مالی شرکت‌ها، دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، ۱۳(۵۱)، ۲۳۳-۲۵۴.
عبدالعلی پور، مینا؛ بوداقی خواجه نوبر، حسین؛  گلرد، پروانه و رستم زاده، رضا. (1402). بررسی مدیریت ارتباط با مشتری الکترونیک و پیامدهای آن در نظام بانکی کشور و ارائه مدل بومی، فصلنامه اقتصاد کاربردی، ۱۳(۴۵).
عرفانی، علیرضا و محمد مرادی، صدیقه. (1400). مسئولیت اجتماعی و عملکرد مالی بانک‌ها در ایران، فصلنامه پژوهش‌های پولی- بانکی، ۱۴(۴۹)، 560-535.
فخاری، حسین؛ رضایی پیته نوئی، یاسر و نوروزی، محمد. (1395). تأثیر افشای مسئولیت اجتماعی شرکت بر کارایی سرمایه‌گذاری، راهبرد مدیریت مالی، ۴(۱۰۶)، 15-85.
کرمی، غلامرضا؛ قیومی، زهره و ابراهیمی کرد لر، علی. (1393). ارزیابی شاخص افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی و بررسی ارتباط این شاخص با عملکرد مالی بانک‌ها در ایران، فصلنامه مدیریت اسلامی، ۲۲(۲)، 131-149.
کریپندورف، کلوس. (1378). تحلیل محتوا، ترجمه هوشنگ نایب، تهران، انتشارات روش.
طالقانی، محمود. (1381)، کتاب روش تحقیق نظری، انتشارات دانشگاه پیام نور. 96- 95.
لاریمی، سید جعفر؛ نوروزی، محمد و محسنی، ابراهیم. (1396). ارزیابی عملکرد مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها با استفاده از کاربرد تصمیم‌گیری چند معیارِ خاکستری با وزن آنتروپی، تحقیقات حسابداری و حسابرسی، ۳۵، ۱۴۵-۱۶۴.
خلیلی مقدم، مریم؛ سلطانی، مرتضی؛ یزدانی، حمیدرضا و خنیفر، حسین. (1397). فهم تجربه خرید احساسی کالای بادوام. ۱۰(۲)، 348-325.
موسوی، سید احمد؛رضایی، فرزین و شاه ویسی، فرهاد. (۱۳۹۵). تبیین ایفای مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها و تأثیر آن بر خصوصیات کیفی اطلاعات مالی، فصلنامه حسابداری مدیریت، ۱۰(۳۳)، 141-89.
مهنانی، اکرم. (۱۳۹۷). بررسی رابطه بین مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و وفاداری مشتریان با نقش استانداردهای اخلاقی، رضایت و اعتماد مشتریان (مطالعه موردی مشتریان بانک‌های خصوصی شهرستان بجنورد)، مجله علمی تخصصی چشم‌انداز حسابداری و مدیریت، ۱(۲)، ۳۱-۳۸.
وکیلی فرد، حمیدرضا و حسین پور، فاطمه. (1396). بررسی اثر شدت نگرش مذهبی حسابداران بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت، دو فصلنامه حسابداری ارزشی و رفتاری، ۲(۳)، ۱۸۵-۲۱۴.
 
Abbass, Z. Benjelloun &aloussi, O. & Rais, F. (2023). The role of CSR practices in generating consumer perceived value: empirical evidence from Moroccan banking sector, Social Responsibility Journal, 19 (10), 1809-1829.
Al-Shammari, M.A. Banerjee, S.N. & Rasheed, A.A. (2022). Corporate social responsibility and firm performance: a theory of dual responsibility, Management Decision, 60 (6), 1513-1540.
Bahta, D. Yun, J. Islam, M.R. & Ashfaq, M. (2021). Corporate social responsibility, innovation capability & firm performance: evidence from SME, Social Responsibility Journal, Vol. 17 (6), 840-860. https://doi.org/10.1108/SRJ-12-2019-0401
Ben Salah, O. & Ben Amar, A. (2022). Does corporate social responsibility affect dividend policy? Empirical evidence in the French context, Journal of Global Responsibility, 13 (3), 268-289.
Carroll, A. & Shabana, K. (2010). The business case for corporate social responsibility: A review of concepts, researches and practice, International Journal of Management Reviews, https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2009.00275.x
Contini M. Annunziata, E. Frey, M. & Rizzi, F. (2019). Exploring the influence of Corporate Social Responsibility (CSR) domains on consumers’ loyalty: an experiment in BRICS countries. Journal of Cleaner Production, 247 (2), 119158. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.119158
Dell’Atti, S. Trotta, A. Iannuzzi, Antonia P. & Demaria, F. (2017). Corporate Social Responsibility Engagement as a Determinant of Bank Reputation: An Empirical Analysis. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, John Wiley & Sons, 24 (6),  589-605. https://doi.org/10.1002/csr.1430
Devie, D. Liman, L.P. Tarigan, J. & Jie, F. (2020), Corporate social responsibility, financial performance & risk in Indonesian natural resources industry, Social Responsibility Journal, 16 )1(, 73-90.
Dusuki, A. & Abdullah, N. (2007). Why do Malaysia customers patronise Islamic banks? International Journal of Bank Marketing, 25 (3), 142-160. https://doi.org/10.1108/02652320710739850
Fleming, M. (2002) What is safety culture? Rail way safety ever green House, Available at: www. google. com \rwf.
Gangi, F. Mustilli, M. & Varrone, N. (2019). The impact of corporate social responsibility (CSR) knowledge on corporate financial performance: evidence from the European banking industry, Journal of Knowledge Management, 23 (1), 110-134. https://doi.org/10.1108/JKM-04-2018-0267
Haniffa, R. & Hudaib, M. (2007). Exploring the Ethical Identity of Islamic Banks via Communication in Annual Reports. Journal of Business Ethics, 76 (1), 97-116. https://doi.org/10.1007/s10551-006-9286-z
Lin, L.Hung, P.H, Chou. D. W, Lai C. W. (2019). Financial performance and corporate social responsibility: Empirical evidence from Taiwan. Asia Pacific Management Review, 24 (1), 61-71. https://doi.org/10.1016/j.apmrv.2018.07.001
Hwang Y.I, & Chung S. (2017). Market orientation, social responsibility, and performance in Korea's healthcare industry. International Journal of Healthcare Management, 11(119), 1-8. https://doi.org/10.1080/20479700.2017.1404728
Islam, M. F. Mofiz Uddin, M. M. & Rahman, M. M. (2024). Factors affecting retailer social responsibility: a PLS-SEM approach in the context of Bangladesh, Social Responsibility Journal, 20 (3), 605-625. https://doi.org/10.1108/SRJ-04-2023-0192
Khajavi, S. H. Dehghani Saadi, A. & Village, M. (2018). Investigating the moderating role of managers narcissism in explaining the relationship between social responsibility and financial performance of listed companies in Tehran Stock Exchange. Accounting and Auditing Research, 9, 57-74.
Zhang, Y. (2006). Content analysis (qualitative, thematic) in: http://www.ils.unc. edu/yanz/content 20%analysis pdf.
Kim, Y. Park, M. S. & Wier, B. (2012). Is earnings quality associated with corporate social responsibility?, The Accounting Review, 87 (3), 761–796. https://doi.org/10.2308/accr-10209
Miladi, E. & Chouaibi, J. (2022). Does CEO power moderate the link between corporate social responsibility & bank earnings management, Journal of Global Responsibility, Vol. 13 No. 2, pp. 197-216. https://doi.org/10.1108/JGR-07-2021-0067
Itziar Castelló Molina, M. (2010). The Corporate Role in a Changing Society: A Model of Sensemaking & of Firm Characterization, PHD Thesis, Business School, Universitat Ramon Llull.
Partalidou, X. Zafeiriou, E. Giannarakis, G. & Sariannidis, N. (2020). The effect of corporate social responsibility performance on financial performance: the case of food industry, Benchmarking: An International Journal, 27 (10), 2701-2720. https://doi.org/10.1108/BIJ-11-2019-0501
Platonova, E. Asutay, M. Dixon, R. & Mohammad, S. (2018). The impact of corporate social responsibility disclosure on financial performance: Evidence from the GCC Islamic banking sector. Journal of Business Ethics, 151(2), 451 -471. https://doi.org/10.1007/s10551-016-3229-0
Poddi, L. & Vergalli, S. (2009). Does Corporate Social Responsibility Affect the Performance of Firms?. FEEM Working Paper NO,52. https://doi.org/10.2139/ssrn.1407144
Singh, K. Abraham, R. Yadav, J. Agrawal, A.K. & Kolar, P. (2023), Linking CSR & organizational performance: the intervening role of sustainability risk management & organizational reputation, Social Responsibility Journal, 19 (10), 1830-1851. https://doi.org/10.1108/SRJ-07-2022-0309
Zhou, H. Hou, Y. & Wang, H. (2024). Research on the social responsibility performance & its contributing factors to multinational corporations in China, Social Responsibility Journal, 20 (3), 405-426. https://doi.org/10.1108/SRJ-10-2022-0437
دوره 4، شماره 7
مهر 1404
صفحه 1-26

  • تاریخ دریافت 22 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 08 خرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 18 تیر 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404