پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی عدم تناسب در جرم انگاری حاصل از قانون کاهش مجازات حبس تعزیری با رویکرد علوم انسانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حمزه نادری نسب 1
اکبر رجبی 2
سمیرا گل خندان 3
1 دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد خمین، دانشگاه آزاد اسلامی، خمین، ایران.
10.22034/api.2025.2035562.1037
چکیده
هدف: مجازات حبس به عنوان یکی از مجازات‌های اصلی در تمامی نظام‌های حقوقی بوده و می‌باشد. کارکردهای مختلفی در طول تاریخ برای مجازات حبس در نظر گرفته شده است که کارکرد اصلاحی و بازپروی را می‌توان به عنوان آخرین آنها نام برد که البته این کارکرد نیز در عمل منجر به شکست شده است به نحوی که نمی‌توان از حبس و زندان انتظار زیادی برای اصلاح و بازپروری مجرمین داشت. به همین دلیل رویکردها نسبت به این مجازات تغییر کرده و در بیشتر نظام‌های حقوقی اقداماتی در راستای کاهش استفاده از مجازات حبس در نظر گرفته شده است.
روش پژوهش: این پژوهش با بررسی و تحلیل قانون کاهش مجازات حبس تعزیری و آثار اجرایی آن انجام شده است. برای این منظور، مفاد قانون مذکور در پرتو اصول جرم‌انگاری، به‌ویژه اصل تناسب میان جرم و مجازات، مورد ارزیابی قرار گرفته و پیامدهای اجرایی آن در رویه قضایی بررسی شده است.
یافته‌ها: مهم است که با کاهش مجازات حبس، عنصر تناسب در جرم‌انگاری زایل نشود. قانون کاهش مجازات حبس تعزیری نیز در همین راستا تصویب شده است؛ اما در عمل منجر به زایل شدن عنصر تناسب در جرم‌انگاری و در نتیجه بی‌مجازاتی طیف وسیعی از جرایم به طور مستقیم و غیرمستقیم شده است.
نتیجه‌گیری: به همین دلیل لزوم بازنگری در این قانون، در مدت کوتاهی پس از تصویب و اجرای آن به منظور برقراری تناسب در جرم‌انگاری برخی از جرایم مشمول این قانون ضروری به نظر می‌رسد.

چکیده تصویری

بررسی عدم تناسب در جرم انگاری حاصل از قانون کاهش مجازات حبس تعزیری با رویکرد علوم انسانی
کلیدواژه‌ها
حبس تعزیری
کاهش مجازات
تناسب در جرم انگاری
بی مجازاتی
موضوعات

عنوان مقاله English

An Examination of Disproportionality in Criminalization Arising from the Reduction of Tazir Imprisonment Law: A Humanities Perspective

نویسندگان English

Hamzeh Naderi Nasab 1
Akbar Rajabi 2
Samira Golkhandan 3
1 PhD Student, Department of Criminal Law and Criminology, Khom.C., Islamic Azad University, Khomein, Iran
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Khom.C., Islamic Azad University, Khomein, Iran
3 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Khom.C., Islamic Azad University, Khomein, Iran.
چکیده English

Objective: Imprisonment, as one of the principal penalties, has existed and continues to exist in all legal systems. Various functions have been envisaged for the penalty of imprisonment throughout history, the reformative and rehabilitative function being the last of these a function that has, however, failed in practice, such that one cannot expect much from imprisonment and prison in terms of the reform and rehabilitation of offenders. For this reason, approaches to this penalty have changed, and in most legal systems measures have been envisaged to reduce the use of imprisonment.
Method: This study has been conducted through the examination and analysis of the Law on the Reduction of Discretionary Imprisonment and its executive effects. To this end, the provisions of the aforementioned law have been evaluated in light of the principles of criminalization, particularly the principle of proportionality between crime and punishment, and its executive consequences in judicial practice have been examined.
Results: It is important that, with the reduction of imprisonment, the element of proportionality in criminalization not be eliminated. The Law on the Reduction of Discretionary Imprisonment was enacted precisely to this end; however, in practice, it has led to the elimination of the element of proportionality in criminalization and, consequently, to the impunity of a wide range of crimes, both directly and indirectly.
Conclusions: For this reason, the necessity of revising this law, within a short period after its enactment and implementation, appears essential in order to establish proportionality in the criminalization of certain crimes covered by this law.

کلیدواژه‌ها English

Penalty Imprisonment
Reduced Punishment
Proportionality in Criminalization
Impunity
احمدزاده، رسول و تام، مجتبی. (1400). ملاحظاتی دربارۀ قانون کاهش مجازات حبس‌ تعزیری (چاپ سوم). تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضائیه.
امیرارجمند، اردشیر. (1381). مجموعه‌ی اسناد بین‌المللی حقوق بشر (جلد اول). تهران: انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
باختر، سیداحمد. (1400). تحلیل کاربردی قانون کاهش مجازات حبس تعزیری. تهران: خط سوم.
توجهی، عبدالعلی و ابراهیم‌وند، حسام. (1393). لزوم استفاده محدود از کیفر سالب آزادی بر مبنای فقه اسلامی. مجله دیدگاه‌های حقوق قضایی، ۱۹(۶۸), ۷۹-۱۰۸.
جزایری فارسانی، محسن و جلیلی پیرانی، محسن. (۱۳۹۹). نگاه پیشگیرانه به جرائم افترا و توهین با رویکرد انتقادی به قانون کاهش مجازات حبس تعزیری. مطالعات حقوق، (۱۳).
جعفری لنگرودی، محمدجعفر. (۱۳۹۴). ترمینولوژی حقوق (چاپ بیست و هفتم). تهران: نشر گنج دانش.
جواهری، ح. (۱۳۹۰). بررسی و تبعات مجازات حبس در نظام عدالت کیفری و اندیشه‌های جایگزین جریمه‌های بدل از حبس. علوم تربیتی، اصلاح و تربیت. (۱۱۲).
حاجی‌تبار فیروزجانی، حسن. (۱۳۹۳). مجازات‌های جایگزین حبس در حقوق کیفری ایران (چاپ اول). تهران: انتشارات فردوسی.
حجتیان، محبوبه. (۱۴۰۰). محشای قانون مجازات کاهش حبس تعزیری. تهران: دادبخش.
حسنی، محمدحسن، علیزاده، حمید، و پارسی‌پور، امید. (۱۳۹۹). بررسی تطبیقی آدم‌ربایی در حقوق کیفری ایران و ایالات متحده آمریکا. پژوهشنامه حقوق تطبیقی, ۴(۲), ۳۸-۵۲. https://doi.org/10.22080/lps.2020.19320.1185
روستائی، مهرانگیز و رحمانیان، حامد. (۱۴۰۰). مدنی‌سازی حقوق کیفری در پرتو قانون کاهش مجازات حبس تعزیری. حقوقی دادگستری، ۸۵(۱۱۳). https://doi.org/10.22106/jlj.2021.137745.3724
سبزواری‌نژاد، حجت. (۱۳۹۶). جایگاه اصل تناسب جرم و مجازات در حقوق کیفری ایران و انگلستان. دو فصلنامه دیدگاه‌های حقوق قضایی، (۷۷ و ۷۸)، ۱۳۳-۱۶۴.
فلاحی، احمد. (۱۳۹۳). اصل ضرورت در جرم‌انگاری (چاپ اول). تهران: انتشارات دادگستر.
گرامی، حسین و فرهمند، مجتبی. (۱۳۹۹). جستاری در قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ۲۳/۲/۱۳۹۹. فصلنامه‌ آرا، ۱(۳).
میرزایی یزدی، زهرا و موسوی، سیداسماعیل. (۱۳۹۹). تاثیر قانون کاهش حبس تعزیری مصوب ۱۳۹۹ بر کیفرزدایی. قانون یار، ۴(۱۶).
میلکی، ایوب. (۱۳۸۵). حبس‌زدایی خردگرا؛ خروج از بحران تورم کیفری. اصلاح و تربیت، (۵۴).
 
 
Ahmadzadeh, R., & Tam, M. (2021). Considerations regarding the Law on the Reduction of Tazir Imprisonment Penalties (3rd ed.). Tehran: Judiciary Press and Publications Center.
Amir Arjomand, A. (2002). Collection of international human rights documents (Vol. 1). Tehran: Shahid Beheshti University Press.
Ashworth, A. (2015). Sentencing and criminal justice (Illustrated ed.). Cambridge University Press.
Bakhtar, S. A. (2021). Applied analysis of the Law on the Reduction of Tazir Imprisonment Penalties. Tehran: Khat-e Sevvom.
Dachak, H. (2021). The principle of proportionality of crime and punishment in international documents. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 8(4).
Fallahi, A. (2014). The principle of necessity in criminalization (1st ed.). Tehran: Dadgostar Publications.
Gerami, H., & Farahmand, M. (2020). An inquiry into the Law on the Reduction of Ta’zir Imprisonment Penalties approved on May 12, 2020. Ara Quarterly, 3(1).
Haji Tabar Firouzjani, H. (2014). Alternative punishments to imprisonment in Iranian criminal law (1st ed.). Tehran: Ferdowsi Publications.
Hasani, M. H., Alizadeh, H., & Parsipour, O. (2020). A comparative study of kidnapping in the criminal law of Iran and the United States of America. Comparative Law Research Journal, 4(2), 38–52. https://doi.org/10.22080/lps.2020.19320.1185
Hojjatiyan, M. (2021). Annotated Law on the Reduction of Tazir Imprisonment Penalties. Tehran: Dadbakhsh.
Horder, J. (2019). Ashworth’s principles of criminal law (9th ed.). Oxford University Press.
Hörnle, T., & Dubber, M. D. (Eds.). (2014). The Oxford handbook of criminal law. Oxford University Press.
Jafari Langroudi, M. J. (2015). Terminology of law (27th ed.). Tehran: Ganje Danesh.
Jareborg, N. (2004). Criminalization as last resort (ultima ratio). Ohio State Journal of Criminal Law, 2, 521–534.
Javaheri, H. (2011). Examination of the consequences of imprisonment in the criminal justice system and alternative ideas of fines in lieu of imprisonment. Educational Sciences, Correction and Rehabilitation, (112).
Jazayeri Farsani, M., & Jalili Pirani, M. (2020). A preventive perspective on the crimes of defamation and insult with a critical approach to the Law on the Reduction of Tazir Imprisonment Penalties. Legal Studies, (13).
Milki, A. (2006). Rational decarceration: Exiting the crisis of penal inflation. Correction and Rehabilitation, (54).
Mirzaei Yazdi, Z., & Mousavi, S. E. (2020). The impact of the Law on the Reduction of Ta’zir Imprisonment Penalties of 2020 on decriminalization. Qanun Yar, 4(16).
Molan, M. (2013). Modern criminal law (5th ed.). Cavendish Publishing. (including reference to Packer)
Roustaei, M., & Rahmanian, H. (2021). Privatization of criminal law in light of the Law on the Reduction of Ta’zir Imprisonment Penalties. Judiciary Law Journal, 85(113), 161–184. https://doi.org/10.22106/jlj.2021.137745.3724
Sabzevarinejad, H. (2017). The status of the principle of proportionality between crime and punishment in the criminal law of Iran and England. Judicial Legal Perspectives Quarterly, (77 & 78), 133–164.
Schunemann, B. (2004). The system of criminal wrongs: The concept of legal goods and victim-based jurisprudence as a bridge between the general and special parts of the criminal code. Buffalo Criminal Law Review, 7.
Tavajjohi, A., & Ebrahimvand, H. (2014). The necessity of limited use of custodial punishment based on Islamic jurisprudence. Judicial Legal Perspectives Quarterly, 19(68), 79–108.