پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

سیاست جنایی قضایی در قبال جرائم تحریکِ مخل امنیت دولت در حقوق عراق و مصر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ابوالفتح خالقی 1
علی حمود کرم الموزانی 2
1 استاد تمام حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
10.22034/api.2026.2108492.1988
چکیده
هدف: این پژوهش به بررسی سیاست جنایی قضایی در قبال جرائم تحریکِ مخل امنیت دولت در حقوق عراق و مصر در بستر عصر حاضر می‌پردازد؛ عصری که شاهد رشد و شتاب چشمگیر در ابزارها و وسایل فناوری و ارتباطات نوین است و این امر به پیدایش صورت‌های نوینی از تحریک انجامیده که با گونه‌های پیشین متفاوت‌اند. مسئله پژوهش در تعیین مرز میان آزادی مشروع عقیده و بیان از یک‌سو، و رفتارهای تحریک‌آمیزی که اعمال مجرمانه مخل امنیت داخلی و خارجی دولت به شمار می‌آیند ازسوی‌دیگر، نهفته است؛ افزون بر این، پژوهش در پی تبیین میزان کفایت سیاست جنایی و قضایی در مقابله با این اعمال، همراه با حفظ تضمین‌های بنیادین حقوق و آزادی‌های فردی است. هدف پژوهش عبارت است از: تبیین معنا و مفهوم تحریکِ مخل امنیت دولت و مبنای جرم‌انگاری آن در حقوق عراق و مصر؛ تحلیل سیاست جنایی و قضایی اتخاذشده در مقابله با اشکال گوناگون تحریک؛ بیان مجازات‌ها و تدابیر پیشگیرانه مقرر برای رویارویی با این چالش؛ و آشکارساختن میزان تحقق توازن میان اقتضائات تضمین آزادی بیان و عقیده و حمایت از امنیت دولت.
روش پژوهش: پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی و از رهگذر تحلیل متون قانونی مرتبط و تبیین رویکردهای قضایی و کاربست‌های عملی در نظام‌های حقوقی عراق و مصر، و با بهره‌گیری از اسناد و قطعنامه‌های بین‌المللی مرتبط با مبارزه با تحریک به تروریسم انجام شده است.
یافته‌ها: پژوهش به نتایجی دست یافته که برجسته‌ترین آن‌ها این است که قوانین عراق و مصر هر دو جرم تحریک را از رهگذر دو مسیر مکمل سامان داده‌اند: نخست، قواعد عمومی مشارکت جزایی؛ و دوم، جرم‌انگاری مستقل و پیشگیرانه برخی اشکال تحریکِ مخل امنیت دولت.
نتیجه‌گیری: پژوهش ضرورت ارائه تعریفی قانونی و دقیق‌تر از تحریک و مفاهیم مرتبط با آن را توصیه می‌کند، به‌گونه‌ای که وضوح و قطعیت حقوقی را محقق سازد و از گسترش بی‌ضابطه تفسیر قضایی بکاهد.

چکیده تصویری

سیاست جنایی قضایی در قبال جرائم تحریکِ مخل امنیت دولت در حقوق عراق و مصر
کلیدواژه‌ها
سیاست جنایی قضایی
تحریک
امنیت دولت
حقوق عراق
حقوق مصر
موضوعات

عنوان مقاله English

The Judicial Criminal Policy Concerning Incitement Crimes Affecting State Security in the Iraqi and Egyptian Law

نویسندگان English

Abolfath Khaleghi 1
Ali Hamoud Karam Al-Mouzani 2
1 Full Professor in criminal law and criminology, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran
2 PhD Candidate in criminal law and criminology, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran
چکیده English

Objective: This study examines judicial criminal policy in response to the crimes of incitement that disturb state security in Iraqi and Egyptian law within the context of the contemporary era an era witnessing remarkable growth and acceleration in the instruments and means of modern technology and communications, which has given rise to novel forms of incitement distinct from earlier varieties. The research problem lies in determining the boundary between the legitimate freedom of opinion and expression, on the one hand, and inciting behaviors that constitute criminal acts disturbing the internal and external security of the state, on the other. Furthermore, the study seeks to elucidate the adequacy of criminal and judicial policy in confronting such acts while preserving the fundamental guarantees of individual rights and freedoms. The objective of the research is: to elucidate the meaning and concept of incitement disturbing state security and the basis for its criminalization in Iraqi and Egyptian law; to analyze the criminal and judicial policy adopted in confronting the various forms of incitement; to set forth the penalties and preventive measures prescribed to address this challenge; and to reveal the extent to which a balance is achieved between the requirements of guaranteeing freedom of expression and opinion and the protection of state security.
Method: The study employs a descriptive analytical and comparative method, through the analysis of relevant legal texts and the elucidation of judicial approaches and practical applications in the legal systems of Iraq and Egypt, drawing upon international instruments and resolutions pertaining to the combating of incitement to terrorism.
Results: The study has arrived at results, the most prominent of which is that the laws of Iraq and Egypt have both organized the crime of incitement through two complementary avenues: first, the general rules of criminal participation; and second, the independent and preventive criminalization of certain forms of incitement disturbing state security.
Conclusion: The study recommends the necessity of providing a more precise legal definition of incitement and its related concepts, in such a manner as to realize legal clarity and certainty and to reduce the unrestrained expansion of judicial interpretation.

کلیدواژه‌ها English

Judicial Criminal Policy
Incitement
State Security
Iraqi Law
Egyptian Law
أبو مصطفى، أحمد محمود. (۲۰۰۷). الإرهاب ومواجهته جنائیًا. الفتح للطباعة والنشر.
الألفی، محمد محمد صالح. (۲۰۱۱). الجرائم المضرة بأمن الدولة [رساله دکتری]. دانشکده حقوق، دانشگاه قاهره.
البهی، رغدة. (۲۰۲۳). التجربة المصریة فی مکافحة الإرهاب السیبرانی: رؤیة تحلیلیة. مرکز الأهرام للدراسات السیاسیة والاستراتیجیة.
الحوامدة، لورنس سعید. (۲۰۲۲). جریمة الإرهاب الإلکترونیة فی التشریعات الجنائیة: دراسة تحلیلیة مقارنة. مجلة کلیة الشریعة والقانون بتفهنا الأشراف، جامعة الأزهر(24, جزء ۱). https://doi.org/10.21608/jfslt.2022.251556
العجیلی، ناظر أحمد مندیل مهدی، و شعبان، یاسر عواد. (۲۰۱۷). الآلیات القانونیة لمکافحة الإرهاب فی القانون الدولی المعاصر. مجلة العلوم القانونیة، ۳۲(۴).
العادلی، محمود صالح. (۱۹۹۳). الإرهاب والعقاب: شرح القانون الجنائی للإرهاب طبقًا للقانون رقم 97 لسنة 1992 (چاپ اول). دار النهضة العربیة.
العانی، شاکر. (۱۹۷۳). الجرائم الماسة بأمن الدولة الخارجی المنصوص علیها فی قانون العقوبات العراقی الجدید: بحث مقارن. القضاء: مجلة حقوقیة، ۲۸(۱).
المصری، أحمد عبد العظیم مصطفى. (۲۰۰۳). المواجهة التشریعیة لجرائم الإرهاب فی التشریع المصری والقانون المقارن [رساله دکتری]. دانشکده حقوق، دانشگاه قاهره.
المهداوی، علی أحمد صالح. (۱۹۹۶). المصلحة وأثرها فی القانون. جامعة بغداد.
بهنام، رمسیس. (۱۹۶۸). النظریة العامة للقانون الجنائی. منشأة المعارف.
توکان، تکلیف عواد عبید. (۲۰۲۴). المسؤولیة الجزائیة للمحرض فی جرائم الخطر. مجلة کلیة دجلة الجامعة، ۷(۱).
جاسم، فراس نعیم. (۲۰۲۱). مواجهة خطاب التحریض على الإرهاب فی وسائل التواصل الاجتماعی من منظور القانون الدولی. مجلة کلیة القانون والعلوم السیاسیة، (۱۲). https://doi.org/10.61279/ffz6vq93
حسین، حسین عبد علی. (۱۹۸۳). الاتفاق الجنائی فی التشریع العراقی، دراسة مقارنة [پایان‌نامه کارشناسی ارشد]. دانشگاه بغداد.
خلف، حسام عبد الأمیر. (۲۰۱۹). التکامل بین القانون الدولی الجنائی والقانون الدولی الإنسانی فی مکافحة الإرهاب. مجلة العلوم القانونیة.
https://doi.org/10.35246/jols.v31is.106
دیوان تمیز فدرال عراق، هیئت عمومی. (۲۰۱۰، ۲۶ اکتبر). رأی شماره ۴۹/احاله/۲۰۱۰. پایگاه اینترنتی شورای عالی قضایی عراق.
دیوان تمیز فدرال عراق، هیئت موسع کیفری. (۲۰۱۹، ۲۷ مارس). رأی شماره ۲۰۴/هیئت موسع کیفری/۲۰۱۹. پایگاه اینترنتی شورای عالی قضایی عراق.
رشید، عدنان عبد الله، و یاسین، کاوة. مبارزه الإرهاب وحق الإنسان فی الخصوصیة.
زمزم، عبد المنعم محمد شوقت. (۲۰۱۹). إسقاط الجنسیة فی الجرائم الإرهابیة وحالات المساس بأمن الدولة: المنظور القانونی وآلیات المواجهة. المجلة القانونیة، ۶(۱).
سازمان ملل متحد، شورای امنیت، کمیته مبارزه با تروریسم. انتشار الکترونیکی.
سرور، أحمد فتحی. (۱۹۹۱). الوسیط فی قانون العقوبات، القسم الخاص. دار الفکر العربی.
سرور، أحمد فتحی. (۱۹۹۶). الوسیط فی قانون العقوبات، القسم العام. دار النهضة العربیة.
سعید، محمد محمود. (۱۹۹۵). جرائم الإرهاب: أحکامها الموضوعیة وإجراءات ملاحقتها. دار النهضة العربیة.
شامی، علی حسن. (۱۹۴۹). جریمة الاتفاق الجنائی فی قانون العقوبات المصری والمقارن [رساله دکتری]. دانشگاه الازهر.
شکر، إشراق محمود. (۲۰۲۳). فکرة الجریمة الإرهابیة فی القانون العراقی. مجلة الکلیة الإسلامیة الجامعة(72, جزء ۲).
عباس، رائد صبار. (۲۰۲۱). إشکالیات قانون مکافحة الإرهاب العراقی رقم (13) لسنة 2005. مجلة المعهد. (۷).
 https://doi.org/10.61353/ma.0070279
عبد، سیف علی، و عبد الله، فراس عبد المنعم. (۲۰۲۳). الغایة الإرهابیة. مجلة العلوم القانونیة، 37.
https://doi.org/10.35246/jols.v38i2.686
عبد الأمیر، حنین علاء، و حسون، ثامر ماهر. المسؤولیة الجزائیة الناشئة عن التحریض عبر الإنترنت. مجلة القادسیة للقانون والعلوم السیاسیة (ویژه‌نامه نخستین همایش حقوقی دانشگاه المستقبل).
عبد العال، عصام الدین. الأحکام الموضوعیة للتحریض الإلکترونی على الإرهاب. مجلة الفکر الشرطی، أکادیمیة العلوم الشرطیة.
غفور، کوسار سعید، و قادر، أمانج ناصح. (۲۰۲۱–۲۰۲۲). محاکمة مرتکبی جریمة معسکر سبایکر وفق القوانین العراقیة، أم اختصاص المحکمة الجنائیة الدولیة؟ پژوهش علمی، دانشگاه جرمو، مرکز پژوهش‌های جرمو درباره نسل‌کشی و جرائم دسته‌جمعی.
فاضل، محمد عزت. (۲۰۲۴). المواجهة الجنائیة للتطرف المؤدی إلى الإرهاب الإلکترونی. مجلة المستنصریة للدراسات العربیة والدولیة، ۱(۷).
قانون تأسیس صندوق تکریم شهدا شماره (۱۶) مصوب ۲۰۱۸، اصلاح‌شده به موجب قانون شماره (۴) مصوب ۲۰۲۱. (۲۰۱۸/۲۰۲۱).
قانون دستگاه مبارزه با تروریسم شماره (۳۱) مصوب ۲۰۱۶.
قانون ساماندهی فهرست‌های نهادهای تروریستی و تروریست‌ها شماره (۸) مصوب ۲۰۱۵.
قانون عفو عمومی شماره (۲۷) مصوب ۲۰۱۶.
قانون مجازات عراق شماره (۱۱۱) مصوب ۱۹۶۹ (اصلاحی).
قانون مجازات مصر شماره (۵۸) مصوب ۱۹۳۷.
قانون آیین دادرسی کیفری مصر شماره (۱۵۰) مصوب ۱۹۵۰.
قانون مبارزه با تروریسم عراق شماره (۱۳) مصوب ۲۰۰۵.
قانون مبارزه با تروریسم مصر شماره (۹۴) مصوب ۲۰۱۵.
محمد، لطیفة حمید. (۱۹۹۴). القصد الجنائی الخاص [پایان‌نامه کارشناسی ارشد]. دانشگاه بغداد.
موسى، محمود سلیمان. (۲۰۰۹). الجرائم الواقعة على أمن الدولة. دار المطبوعات الجامعیة.
واحد مبارزه با تروریسم بین‌المللی وزارت امور خارجه مصر. (۲۰۲۱). گزارش ملی جمهوری عربی مصر درباره مبارزه با تروریسم ۲۰۲۱. وزارت امور خارجه مصر.
یوسف، أمیر فرج. (۲۰۰۹). جرائم أمن الدولة العلیا فی الداخل والخارج. دار المطبوعات الجامعیة.
 
 
Abu Mustafa, A. M. (2007). Terrorism and its criminal confrontation. Al-Fath for Printing and Publishing.
Abbas, R. S. (2021). Problems of the Iraqi Anti-Terrorism Law No. 13 of 2005. Al-Mahad Journal(7). https://doi.org/10.61353/ma.0070279
Abd, S. A., & Abdullah, F. A. M. (2023). The terrorist purpose. Journal of Legal Sciences, 37. https://doi.org/10.35246/jols.v38i2.686
Abdel Amir, H. A., & Hassoun, T. M. Criminal liability arising from online incitement. Al-Qadisiyah Journal of Law and Political Science (Special issue of the First Legal Conference of Al-Mustaqbal University).
Abdel Aal, I. D. Substantive provisions of electronic incitement to terrorism. Police Thought Journal, Police Sciences Academy.
Al-Adly, M. S. (1993). Terrorism and punishment: Explanation of the criminal law on terrorism according to Law No. 97 of 1992 (1st ed.). Dar Al-Nahda Al-Arabiya.
Al-Alfi, M. M. S. (2011). Crimes harmful to state security [Doctoral dissertation, Faculty of Law, Cairo University].
Al-Ani, S. (1973). Crimes affecting external state security as stipulated in the new Iraqi Penal Code: A comparative study. Al-Qada: Legal Journal, 28(1).
Al-Bahy, R. (2023). The Egyptian experience in combating cyberterrorism: An analytical perspective. Al-Ahram Center for Political and Strategic Studies.
Al-Hawamdeh, L. S. (2022). The crime of electronic terrorism in criminal legislation: A comparative analytical study. Journal of the Faculty of Sharia and Law in Tafhana Al-Ashraf, Al-Azhar University(24, Part 1). https://doi.org/10.21608/jfslt.2022.251556
Al-Ijili, N. A. M. M., & Shaaban, Y. A. (2017). Legal mechanisms for combating terrorism in contemporary international law. Journal of Legal Sciences, 32(4).
Al-Mahdawi, A. A. S. (1996). Interest and its impact on law. University of Baghdad.
Al-Masri, A. A. A. M. (2003). Legislative confrontation of terrorism crimes in Egyptian legislation and comparative law [Doctoral dissertation, Faculty of Law, Cairo University].
Behnam, R. (1968). The general theory of criminal law. Munshaat Al-Maarif.
Egyptian Ministry of Foreign Affairs, International Counter-Terrorism Unit. (2021). National report of the Arab Republic of Egypt on combating terrorism 2021. Ministry of Foreign Affairs of Egypt.
Egyptian Anti-Terrorism Law No. 94 of 2015. (2015).
Egyptian Code of Criminal Procedure No. 150 of 1950. (1950).
Egyptian Law Regulating Lists of Terrorist Entities and Terrorists No. 8 of 2015. (2015).
Egyptian Penal Code No. 58 of 1937. (1937).
Fadel, M. I. (2024). Criminal confrontation of extremism leading to electronic terrorism. Al-Mustansiriya Journal of Arab and International Studies, 1(7).
Federal Court of Cassation of Iraq, General Body. (2010, October 26). Decision No. 49/Referral/2010. Website of the Supreme Judicial Council of Iraq.
Federal Court of Cassation of Iraq, Expanded Criminal Body. (2019, March 27). Decision No. 204/Expanded Criminal Body/2019. Website of the Supreme Judicial Council of Iraq.
Ghafour, K. S., & Qadir, A. N. (2021–2022). Trial of the perpetrators of the Camp Speicher crime under Iraqi laws, or the jurisdiction of the International Criminal Court? Scientific Research, University of Garmian, Garmian Center for Research on Genocide and Mass Crimes.
Hussein, H. A. A. (1983). Criminal agreement in Iraqi legislation: A comparative study [Master’s thesis, University of Baghdad].
Iraqi Anti-Terrorism Law No. 13 of 2005. (2005).
Iraqi General Amnesty Law No. 27 of 2016. (2016).
Iraqi Law Establishing the Martyrs Honor Fund No. 16 of 2018, as amended by Law No. 4 of 2021. (2018/2021).
Iraqi Law on the Counter Terrorism Apparatus No. 31 of 2016. (2016).
Iraqi Penal Code No. 111 of 1969 (as amended). (1969).
Jasim, F. N. (2021). Confronting the discourse of incitement to terrorism on social media from the perspective of international law. Journal of the College of Law and Political Science(12). https://doi.org/10.61279/ffz6vq93
Khalaf, H. A. A. (2019). Integration between international criminal law and international humanitarian law in combating terrorism. Journal of Legal Sciences. https://doi.org/10.35246/jols.v31is.106
Mohamed, L. H. (1994). Special criminal intent [Master’s thesis, University of Baghdad].
Moussa, M. S. (2009). Crimes against state security. University Publications House.
Rashid, A. A., & Yassin, K. Combating terrorism and the human right to privacy.
Said, M. M. (1995). Terrorism crimes: Their substantive provisions and prosecution procedures. Dar Al-Nahda Al-Arabiya.
Shami, A. H. (1949). The crime of criminal agreement in Egyptian and comparative penal law [Doctoral dissertation, Al-Azhar University].
Shukr, I. M. (2023). The concept of the terrorist crime in Iraqi law. Journal of the Islamic University College(72, Part 2).
Sorour, A. F. (1991). The mediator in the Penal Code: Special part. Dar Al-Fikr Al-Arabi.
Sorour, A. F. (1996). The mediator in the Penal Code: General part. Dar Al-Nahda Al-Arabiya.
Toukan, T. A. O. (2024). Criminal liability of the instigator in danger crimes. Dijlah University College Journal, 7(1).
United Nations Security Council, Counter-Terrorism Committee. Electronic publication.
Youssef, A. F. (2009). High state security crimes inside and outside the country. University Publications House.
Zamzam, A. M. S. (2019). Revocation of nationality in terrorist crimes and cases of harming state security: The legal perspective and confrontation mechanisms. The Legal Journal, 6(1).