پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

تحلیل تربیتی شخصیت‌پردازی قرآن از ابراهیم (ع) بر اساس ترتیب نزول

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز
2 کارشناسی ارشد دانشکده الهیات دانشگاه تبریز
3 3. دانشیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
10.22034/api.2026.2090840.1787
چکیده
هدف: قرآن کریم در سیر نزول تدریجی خود، شخصیت حضرت ابراهیم (ع) را نه به صورت یکباره، بلکه در قالب مراحل تربیتی و تکاملی به تصویر کشیده است.
روش: این مقاله با رویکرد «تفسیر تنزیلی» و روش «تحلیل کیفی ـ تربیتی» و با بهره‌گیری از ترتیب نزول آیات، فرآیند شخصیت‌پردازی قرآن از حضرت ابراهیم را از آغاز دعوت تا مقام امامت امت بررسی می‌کند.
یافته ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که الگوی قرآنی در سوره‌های مکی نخستین، ابراهیم(ع) را در نقش «جستجوگر حقیقت» معرفی می‌کند؛ انسانی که با تفکر در آفاق و انفس از شرک به توحید می‌رسد. در مراحل میانی نزول، مؤلفه‌هایی چون «آزمون‌های سخت» و «هجرت» برجسته می‌شوند و ابراهیم(ع) به‌عنوان الگوی تسلیم و صبر معرفی می‌گردد. در آیات مدنی و متأخر مکی، شخصیت وی به «امامت امت» و «اسوه امت اسلامی» تکامل می‌یابد. این سیر نزولی نشان می‌دهد که قرآن، تربیت دینی را از مرحله پرسشگری و جستجوی درونی آغاز، سپس با آزمایش و هجرت تثبیت و نهایتاً به جایگاه اجتماعی رهبری امامت ختم می‌کند.
نتیجه گیری: نتایج تحقیق نشان می‌دهد که الگوی ابراهیمی در قرآن، یک الگوی جامع تربیتی است که برای هر سالک الی الله از «شک» سازنده تا «یقین» امامت‌بخش، قابل تطبیق می‌باشد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Pedagogical Analysis of the Qur'anic Portrayal of Abraham (AS) According to the Chronological Order of Revelation

نویسندگان English

mohammad mahdavi 1
parisa javadi 2
Seyyed Hosein Olyanasab 3
1 Associate Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Islamic Sciences
2 Master's degree, Faculty of Theology, University of Tabriz
3 Associate Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Islamic Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
چکیده English

Objective: In its gradual revelation, the Holy Quran portrays the character of Prophet Abraham (AS) not all at once, but through a process of educational and developmental stages.
Method: This article employs a "revelational interpretation" approach and a "qualitative-educational analysis" method, utilizing the order of revelation of verses to examine the Quran's process of characterizing Prophet Abraham from the beginning of his mission to the station of Imamate of the nation.
Findings: The findings indicate that in the early Meccan surahs, the Quranic pattern introduces Abraham (AS) as a "seeker of truth"—a person who, through reflection on the horizons and within the self, moves from polytheism to monotheism. In the middle stages of revelation, elements such as "severe trials" and "migration" become prominent, and Abraham (AS) is presented as a model of submission and patience. In the Medinan and later Meccan verses, his character evolves into the "Imamate of the nation" and a "role model for the Islamic community." This revelatory progression shows that Quranic religious education begins with a stage of questioning and inner search, then consolidates through trial and migration, and finally culminates in the social status of leadership (Imamate).

کلیدواژه‌ها English

Quranic characterization
monotheistic education
order of revelation
Prophet Abraham

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 مرداد 1405