پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی تاثیرات امنیتی سیاست‌های آبی در دو سوی مرز ایران و عراق (مطالعه موردی: مرز مجاور اقلیم کردستان عراق)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
ولی الله قاسمی 1
داود حسن آبادی 2
علی امیری 3
مهدی جورابلو 4
1 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
2 گروه اموزشی جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گرمسار، ایران
3 گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد ، ایران
4 گروه مهندسی آب، واحد گرمسار، دانشگاه آزاد اسلامی، گرمسار، ایران
10.22034/api.2025.2050127.1172
چکیده
هدف: بسیاری از تحلیلگران معتقدند خاورمیانه در آینده نزدیک با یک بحران ژئوپلیتیکی جدی در حوزه آب روبه‌رو خواهد شد؛ بحرانی که نشانه‌های آن هم‌اکنون نیز قابل مشاهده است. ایران و عراق به عنوان دو کشور همسایه با مشکل کمبود منابع آبی مواجه‌اند و هر دو از سیاست‌های آبی کشورهای بالادست خود ناراضی هستند. از آنجا که ایران در بالادست بخشی از رودخانه‌های ورودی به عراق قرار دارد، سیاست‌های آبی آن می‌تواند بر مناطق مرزی دو کشور، به‌ویژه از منظر امنیتی، تأثیرگذار باشد. از این‌رو هدف این پژوهش بررسی تأثیرات امنیتی سیاست‌های آبی ایران در مجاورت مرز اقلیم کردستان عراق است.
روش پژوهش: در این پژوهش داده‌ها با استفاده از روش‌های کتابخانه‌ای و میدانی گردآوری شده‌اند. تحلیل داده‌ها با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از روش دلفی انجام گرفته است. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها در بخش میدانی پرسشنامه بوده که توسط کارشناسان و نخبگان حوزه‌های هیدروپلیتیک، علوم سیاسی، جغرافیای سیاسی و مدیریت منابع آب تکمیل شده است.
یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان می‌دهد سیاست‌ها و اقدامات آبی ایران می‌تواند پیامدهایی نظیر کاهش منابع آب، بروز تغییرات زیست‌محیطی و کاهش تولیدات کشاورزی در اقلیم کردستان عراق به همراه داشته باشد. این پیامدها به نوبه خود می‌تواند زمینه‌ساز واکنش‌های متقابل از سوی اقلیم کردستان و دولت عراق شود.
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌ها، پیامدهای ناشی از سیاست‌های آبی ایران در مناطق بالادست ممکن است به بروز تنش‌ها و افزایش ناامنی در استان کردستان، به‌ویژه در مناطق مرزی، منجر شود. بنابراین مدیریت همکاری‌محور منابع آب و توجه به پیامدهای امنیتی سیاست‌های آبی در مناطق مرزی، برای کاهش تنش‌ها و تقویت ثبات منطقه‌ای ضروری به نظر می‌رسد.

چکیده تصویری

بررسی تاثیرات امنیتی سیاست‌های آبی در دو سوی مرز ایران و عراق (مطالعه موردی: مرز مجاور اقلیم کردستان عراق)
کلیدواژه‌ها
هیدروپلیتیک
امنیت
امنیت آبی
امنیت زیست محیطی
اقلیم کردستان
موضوعات

عنوان مقاله English

Investigating the effects of the Islamic Republic of Iran's water policies on the security of the border areas of Iran and Iraq (Case study: Border adjacent to the Kurdistan Region of Iraq)

نویسندگان English

Valiallah Ghasemi 1
Davod Hassanabadi 2
Ali Amiri 3
Mehdi Jorabloo 4
1 PhD Student in Political Geography, Garmsar Branch, Islamic Azad University, Garmsar, Iran
2 Department of Geography, Faculty of Humanities, Islamic Azad University, Garmsar Branch, Garmsar, Iran
3 Department of Geography, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Khorramabad, Iran
4 Department of Water Engineering, Garmsar Branch, Islamic Azad University, Garmsar, Iran
چکیده English

Objective: Many analysts believe that the Middle East will face a serious geopolitical water crisis in the near future, a crisis whose signs are already evident. Iran and Iraq, as neighboring countries, are both facing water scarcity, and each is dissatisfied with the water policies of upstream countries. Since Iran is located upstream of some of the rivers flowing into Iraq, its water policies can significantly influence the border regions of the two countries, particularly from a security perspective. Therefore, the objective of this study is to examine the security implications of Iran’s water policies in the areas adjacent to the border of the Kurdistan Region of Iraq.
Method: In this study, data were collected through both library research and fieldwork. The data were analyzed using a descriptive analytical approach and the Delphi method. The main data collection instrument in the fieldwork stage was a questionnaire completed by experts and specialists in the fields of hydropolitics, political science, political geography, and water resource management.
Results: The results indicate that Iran’s water policies and actions may lead to consequences such as water scarcity, environmental changes, and a decline in agricultural production in the Kurdistan Region of Iraq. These impacts may, in turn, trigger reciprocal responses from the Kurdistan Regional Government and the Iraqi central government.
Conclusion: Based on the findings, the consequences of Iran’s upstream water policies may lead to tensions and increased insecurity in Kurdistan Province, particularly in border areas. Therefore, cooperative water resource management and greater attention to the security implications of water policies in border regions appear necessary for reducing tensions and strengthening regional stability.

کلیدواژه‌ها English

Hydropolitics
Security
Water Security
Environmental Security
Kurdistan Region
افشین، یدالله. (1373)، رودخانه های ایران، تهران: وزارت نیرو.
بدیعی ازنداهی، مرجان؛ پیشگاهی فرد، زهرا و نجفی نخجوانلو، وحید. (1401). امنیتی شدن آب های داخلی و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران،  پژوهش ‎های جغرافیای سیاسی, 7(4), 135-158. DOI: 10.22067/pg.2022.74143.1120
رستمی، فرزاد و نادری، مسعود. (1394). بحران کم آبی و گسست در امنیت ملی،  پژوهش های روابط بین الملل, 5(15), 161-192.
صدرانیا حسن، کاویانی راد مراد، نصری فخرداود صدیقه. (1401)، تاثیر بحران کم آبی بر مناسبات هیدروپلیتیک ایران و عراق. آمایش سیاسی فضا. ; ۴ (۲) :۱۱۲-۱۲۵
عزیزیان، آرزو؛ محمدی قلعه نی، مهدی؛ علیزاده، حمزه علی و علیمرادی، صادق. (1400). بررسی اثرات انتقال آب سامانه گرمسیری بر رفتار آبخوان دشت مهران با استفاده از نرم‌افزار GMS. تحقیقات آب و خاک ایران, 52(11), 2897-2909.
DOI: 10.22059/ijswr.2021.331850.669093
کاویانی راد، مراد. (1390)،  امنیت زیست محیطی از منظر ژئوپلیتیک، تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، ۱۱ (۲۳) :۱۰۶-۸۵
کیانی، علی رضا؛ سعیدی نژاد، حمیدرضا؛ فتاحی، شهرام و محبی، سیروس. (1401). مدیریت آب رودخانه‌های مرزی غرب ایران و تأثیر آن بر تعاملات اقتصاد سیاسی ایران و عراق (مطالعة موردی طرح سامانة گرمسیری). مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل, 5(1), 321-356.
DOI: 10.22126/ipes.2022.7732.1463
گل کرمی، عابد و کاویانی راد, مراد. (1396). تأثیر محدودیت منابع آب بر تنش‌های هیدروپلیتیک (نمونۀ موردی: حوضۀ آبریز مرکزی ایران با تأکید بر حوضۀ آبریز زاینده‌رود). جغرافیا و برنامه ریزی محیطی, 28(1), 113-134.
DOI: 10.22108/gep.2017.97903.0
مختاری هشی، حسین و کاویانی راد, مراد. (1398). پردازش مفهوم هیدروپلیتیک. آب و توسعه پایدار, 6(2), 15-26.
DOI: 10.22067/jwsd.v6i2.75117
مختاری هشی، حسین. (1392). هیدروپلیتیک ایران؛ جغرافیای بحران آب در افق سال1404. فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک, 9(31), 49-83.
معماری، غلامعلی. (1403)، نگاهی به وضع موجود آب در جهان، مجله اینترنتی ویستا.
میان آبادی، حجت و قریشی، سیده زهرا. (1400). بازتعریف مؤلفه‌های امنیت آبی. تحقیقات منابع آب ایران, 17(1), 239-261.
نصرتی، حمید رضا؛ کاویانی راد، مراد و ساسان پور،  فرزانه. (1399). واکاوی مفهوم امنیّت آب از منظر جغرافیای سیاسی و ژئوپلیتیک. فصلنامه بین المللی ژئوپلیتیک, 15(1), 23-59.
نصری فخرداود، صدیقه؛ کاویانی‌راد، مراد؛ صدرانیا، حسن و حمید، حسین. (1400). چالش‌های سیاستگذاری منابع آب ایران و عراق. سیاستگذاری عمومی, 7(4), 237-262. DOI: 10.22059/jppolicy.2021.84841
خلف زاده، رشید؛ عزتی، عزت الله و جاجرمی، کاظم. (1400). اثر مهار رودهای غرب کشور بر قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی مطالعات قدرت نرم, 11(2), 51-79.
نیرومند فرد، فریبا و شهیدی، علی. (1397)، هیدروپلیتیک ایران و عراق و بهینه کردن مصرف آب های مشترک مرزی.https://civilica.com/doc/1998457
ویسی، هادی. (1403). تأثیر سیاست‌های رشد بر تنش آبی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران. پژوهشهای جغرافیای انسانی, 56(4), 83-102. DOI: 10.22059/jhgr.2024.360636.1008607
یزدان پناه درو، کیومرث؛ عبدی، عطاءالله؛ کامران دستجردی، حسن و جوکار، فرزاد. (1397). تحلیل ژئوپلیتیک امنیت زیست محیطی پدیده ریزگردها مطالعه موردی: جنوب غرب آسیا. جغرافیا ( فصلنامه علمی انجمن جغرافیایی ایران), 16(56), 36-51.
 
References
Afshin, Y. (1994). Rivers of Iran. Tehran: Ministry of Energy.
Azizian, A., Mohammadi Ghalehni, M., Alizadeh, H. A., & Alimoradi, S. (2021). Investigation of the effects of the Tropical Water Transfer System on the behavior of the Mehran Plain aquifer using GMS software. Iranian Journal of Soil and Water Research, 52(11), 2897-2909. https://doi.org/10.22059/ijswr.2021.331850.669093
Badii Azandahi, M., Pishgahi Fard, Z., & Najafi Nakhjavanloo, V. (2022). Securitization of internal waters and its impact on Iran's national security. Political Geography Research, 7(4), 135-158. https://doi.org/10.22067/pg.2022.74143.1120
Bréthaut, C., Ezbakhe, F., McCracken, M., Wolf, A., & Dalton, J. (2021). Exploring discursive hydropolitics: a conceptual framework and research agenda. International Journal of Water Resources Development, 38(3), 464–479. https://doi.org/10.1080/07900627.2021.1944845
Golkarami, A., & Kavianirad, M. (2017). The effect of water resource constraints on hydropolitical tensions (Case study: Central Iran Basin with emphasis on Zayandeh Rood Basin). Journal of Environmental Geography and Planning, 28(1), 113-134.
     https://doi.org/10.22108/gep.2017.97903.0
Kavianirad, M. (2011). Environmental security from a geopolitical perspective. Applied Researches in Geographical Sciences, 11(23), 85-106.
Kavianirad, M., Sadrania, H., Nasri Fakhredavood, S., & Hamid, H. (2022). Water diplomacy role in easing Iran-Iraq hydropolitical tensions. Geopolitics Quarterly, 18(4), 71-93.
Khalafzadeh, R., Ezzati, E., & Jajarmi, K. (2021). The effect of controlling the rivers of the west of the country on the soft power of the Islamic Republic of Iran. Soft Power Studies, 11(2), 51-79.
Kiani, A. R., Saeidi Nejad, H. R., Fattahi, S., & Mohebbi, S. (2022). Water management of western border rivers of Iran and its impact on Iran-Iraq political economy interactions (Case study of Tropical System project). International Political Economy Studies, 5(1), 321-356. https://doi.org/10.22126/ipes.2022.7732.1463
MacAlister, C., Baggio, G., Perera, D., Qadir, M., Taing, L., & Smakhtin, V. (2023). Global Water Security 2023 Assessment. United Nations University, Institute for Water, Environment and Health, Hamilton, Canada.
Memari, G. (2024). A look at the current state of water in the world. Vista Magazine. https://vista.ir/w/a/16/d77qk
Mianabadi, H., & Ghoreishi, S. Z. (2021). Redefining the components of water security. Iran-Water Resources Research, 17(1), 239-261.
Mokhtari Hashi, H. (2013). Hydropolitics of Iran: Geography of the water crisis in the horizon of 2025. Geopolitics Quarterly, 9(31), 49-83.
Mokhtari Hashi, H., & Kavianirad, M. (2019). Processing the concept of hydropolitics. Water and Sustainable Development, 6(2), 15-26. https://doi.org/10.22067/jwsd.v6i2.75117
Nasri Fakhredavood, S., Kavianirad, M., Sadrania, H., & Hamid, H. (2021). Challenges of water resources policy in Iran and Iraq. Public Policy, 7(4), 237-262.
     https://doi.org/10.22059/jppolicy.2021.84841
Niroomand Fard, F., & Shahidi, A. (2018). Hydropolitics of Iran and Iraq and optimizing the consumption of common border waters [Conference paper]. Civilica. https://civilica.com/doc/1998457
Norti, H. R., Kavianirad, M., & Sasanpour, F. (2020). Analyzing the concept of water security from the perspective of political geography and geopolitics. Geopolitics Quarterly, 15(1), 23-59.
Rostami, F., & Naderi, M. (2015). Water crisis and disruption in national security. International Relations Research, 5(15), 161-192.
Sadrania, H., Kavianirad, M., & Nasri Fakhredavood, S. (2022). The impact of water crisis on Iran-Iraq hydropolitical relations. Political Space Planning, 4(2), 112-125.
Unruh, J. D. (2018). The geography of water and oil resource governance in post-conflict Iraq. The Arab World Geographer, 21(4), 261–278. https://doi.org/10.5555/1480-6800-21.4.261
Veisi, H. (2024). The impact of growth policies on water stress and national security of the Islamic Republic of Iran. Human Geography Research, 56(4), 83-102.
     https://doi.org/10.22059/jhgr.2024.360636.1008607
Yazdan Panah Darou, K., Abdi, A., Kamran Dastjerdi, H., & Jokar, F. (2018). Geopolitical analysis of environmental security of the dust phenomenon: A case study of Southwest Asia. Geography (Journal of the Iranian Geographical Association), 16(56), 36-51.
Zurlini, G. (2008). Environmental security. In S. E. Jørgensen & B. D. Fath (Eds.), Encyclopedia of Ecology (Vol. 4, pp. 1350-1356). Elsevier. https://doi.org/10.1016/B978-008045405-4.00707-2
پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی
دوره 5، شماره 10
تابستان 1405
صفحه 1-22