پژوهشگران حوزۀ جامعه‌شناسی تاریخی از جمله احمد اشرف، دیدگاههای مختلفی در ارتباط با بررسی وضعیت توسعه‌نیافتگی تاریخی ایران ارائه داده‌اند. هدف پژوهش پیش‌رو، بررسی و ارزیابی دیدگاه احمد اشرف، در ارتباط با تبیین و توصیف عوامل تاریخی توسعه‌نیافتگی تاریخی ایران بوده‌ است. تئوری‌های شیوۀ تولید آسیایی، جامعۀ آبی ویتفوگل و پاتریمونیال وِبر، سه رویکرد تاثیرگذار بر نگرش احمد اشرف می‌باشد، بر اساس نظریۀ شیوۀ تولید آسیایی و جامعۀ آبی، شرایط جغرافیایی و اقلیمی در شکل‌گیری نظامات اجتماعی و سیاسی بیشترین تأثیر را دارا می‌باشد. در نظام‌های پاتریمونیال نیز فرمانروایان با خودسری و کنترل فعالیت‌های تولیدی، راه رشد و توسعه سرمایه‌داری نوین را سد می‌کردند. روش پژوهش در مقاله حاضر، توصیفی و تحلیل محتوایی- تاریخی رویکرد احمد اشرف در باب موانع توسعه‌یافتگی به شیوۀ استخراج داده‌های از شواهد و منابع تاریخی بوده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که با وجود کاستی‌های روشی و محتوایی پژوهشهای اشرف؛ رویکرد وی در باب توسعه-نیافتگی تاریخی ایران؛ به تأثیرگذاری عوامل مختلفی از جمله مؤلفه‌های جغرافیایی، عدم استقلال نهادهای شرقی، عدم استقلال اصناف، فقدان شکل‌گیری طبقه تجار مستقل و قدرتمند، تهاجم ایلات و اقوام، ناامنی، استبداد داخلی و استعمار خارجی در صورت‌بندی اجتماعی جامعۀ ایران اشاره دارد. با این حال وجه غالب تبیین‌های مورد نظر وی، مبتنی بر تئوری پاتریمونیال بوده است.