پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

نقش معنویت و آموزههای دینی بر سلامت روان و کاهش آشفتگی ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
2 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22034/api.2026.2072009.1481
چکیده
چکیده



سلامت روان به عنوان یکی از ابعاد مهم بهزیستی انسان، به‌ویژه تحت تأثیر اختلالاتی چون اضطراب و افسردگی، اهمیت ویژه‌ای دارد. در سال‌های اخیر، توجه به معنویت به عنوان مکمل درمان‌های روان‌شناختی افزایش یافته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معنویت و آموزه‌های دینی در ارتقای سلامت روان و کاهش آشفتگی‌های روان‌شناختی انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل تماتیک، از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ روان‌شناس و مشاور دارای تجربه بالینی صورت گرفت. داده‌ها پس از کدگذاری، در قالب ۹ مقوله اصلی از جمله توحید و آرامش قلبی، توکل به خداوند در مواجهه با مشکلات، نقش دعا و ذکر در کاهش اضطراب، ارتباط معنوی با خدا، ایمان به آخرت، و خدمت به دیگران دسته‌بندی شدند. یافته‌ها نشان داد که باور به توحید و اتکا بر حکمت الهی، دعا و ذکر، و تمرکز بر آخرت به عنوان راهکارهایی مؤثر در مقابله با اضطراب و افسردگی عمل می‌کنند. شرکت‌کنندگان افزایش تاب‌آوری، احساس امنیت درونی و آرامش روانی خود را نتیجه‌ی تکیه بر معنویت دانستند. در مجموع، نتایج پژوهش بیانگر آن است که معنویت توحیدی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی می‌تواند به عنوان رویکردی فرهنگی و مکمل درمان‌های روان‌شناختی، در ارتقای سلامت روان و بهبود کیفیت زندگی مؤثر واقع شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Spirituality and Religious Teachings on Mental Health

نویسندگان English

Habib Hatami kankabood 1
Mohamad Hataminejad 2
1 گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
2 گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده English

Abstract

Mental health, as an essential dimension of human well-being, is particularly affected by disorders such as anxiety and depression. In recent years, spirituality has gained growing attention as a complementary approach to psychological therapies. The present study aimed to examine the role of spirituality and religious teachings in promoting mental health and reducing psychological distress. Using a qualitative approach and thematic analysis, semi-structured interviews were conducted with 18 psychologists and counselors experienced in clinical practice. After coding, data were categorized into nine main themes, including monotheism and inner peace, trust in God when facing difficulties, the role of prayer and remembrance in reducing anxiety, spiritual connection with God, faith in the afterlife, and service to others. The findings revealed that belief in divine unity, reliance on divine wisdom, prayer, remembrance, and focus on the hereafter act as effective strategies to cope with anxiety and depression. Participants attributed their increased resilience, sense of security, and psychological stability to reliance on spirituality. Overall, the results indicate that monotheistic spirituality based on Islamic teachings can serve as a culturally appropriate and complementary approach to conventional psychological treatments, enhancing mental health and improving quality of life.

کلیدواژه‌ها English

Spirituality
mental health
anxiety
depression
religious teachings

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 26 اردیبهشت 1405