پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

تحلیل نقش امنیت بصری شهری در شکل‌گیری هویت فرهنگی و اجتماعی شهروندان؛ گامی به‌سوی تحقق تمدن نوین اسلامی (مطالعه موردی شهر اصفهان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منوچهر خدا رحمی 1
هادی صالحی 2
ابوذر بلاغی 3
1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق جزایی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
2 استادیار حقوق عمومی و بین الملل دانشگاه شیراز، شیراز، ایران
3 دانشجوی دکتری حقوق بین الملل عمومی، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران
10.22034/api.2026.2086880.1687
چکیده
هدف: تحلیل نقش امنیت بصری شهری در شکل‌گیری هویت فرهنگی- اجتماعی شهروندان اصفهان و ارائه الگویی کاربردی برای تحقق تمدن نوین اسلامی در شهرسازی معاصر، به‌منظور رفع چالش کاهش امنیت بصری و فرسایش هویت در شهرهای امروزی. این پژوهش همچنین بر آن است تا راهکارهایی عملیاتی برای مقابله با چالش‌های معاصر در معماری شهری ارائه دهد که قابلیت الگوبرداری و بومی‌سازی در سایر کلان‌شهرهای ایران را داشته باشد.
روش پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با استفاده از روش اسنادی-کتابخانه‌ای انجام شده است. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، مشاهدات میدانی و تحلیل کیفی عناصر معماری در محورهای تاریخی شهر اصفهان (شامل میدان نقش جهان، چهارباغ عباسی، جلفا و بیدآباد) گردآوری شده‌اند بهره‌گیری از این رویکرد ترکیبی، با تلفیق داده‌های کمی و کیفی، امکان دستیابی به نتایجی جامع و قابل اتکا برای تبیین رابطه مستقیم میان کالبد معماری و رفتارهای اجتماعی را فراهم آورده است.
یافته‌ها: نتایج نشان می‌دهد که در محورهای مورد مطالعه، ارتقای امنیت بصری موجب افزایش تقریبی ۴۰ درصدی حس تعلق به مکان، ۳۵ درصدی مشارکت شهروندان در رویدادهای فرهنگی و همچنین کاهش ۲۵ درصدی آمار جرم و جنایت در مناطق دارای امنیت بصری بالا شده است. این آمارها بیانگر همبستگی معنادار میان کیفیت‌های بصری محیط و بهبود شاخص‌های زیست‌پذیری شهری است که مستقیماً بر کیفیت زندگی و آرامش روانی شهروندان تأثیر مثبت گذاشته است.
نتیجه‌گیری: عناصر امنیت بصری (مانند مشربیه‌ها، حیاط‌های مرکزی، نورپردازی هوشمند و طراحی سلسله‌مراتبی فضاها) نقشی کلیدی و اساسی در تقویت هویت اسلامی-ایرانی و ایجاد محیط‌های شهری امن، هویت‌مند و همسو با آرمان‌های تمدن نوین اسلامی ایفا می‌کنند. در نهایت، بازخوانی و به‌کارگیری هوشمندانه این الگوهای سنتی در طراحی‌های مدرن، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای دستیابی به شهرسازی پایدار و پیشرو در تراز تمدن اسلامی است.
کلیدواژه‌ها
امنیت بصری
هویت فرهنگی-اجتماعی
تمدن نوین اسلامی
شهر اصفهان
معماری اسلامی
موضوعات

عنوان مقاله English

Role of Urban Visual Security in Shaping the Cultural and Social Identity of Citizens: A Step Towards Realizing the New Islamic Civilization (Case Study: Isfahan City)

نویسندگان English

Manouchehr Khoda Rahmi 1
Hadi Salehi 2
Abouzar Balaghi 3
1 PhD Student in Jurisprudence and Criminal Law, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor of Public and International Law, Shiraz University, Shiraz, Iran
3 PhD Student in Public International Law, Razavi University of Islamic Sciences, Mashhad, Iran
چکیده English

Objective: This study aims to analyze the role of urban visual security in shaping the socio cultural identity of Isfahan's citizens and to propose a practical model for realizing modern Islamic civilization in contemporary urban planning, thereby addressing the challenge of declining visual security and identity erosion in today's cities. This research also seeks to offer operational strategies for confronting contemporary challenges in urban architecture, with the potential for adoption and localization in other Iranian metropolises.
Method: This study employs a descriptive analytical approach using documentary library methods. Data were collected through library research, field observations, and qualitative analysis of architectural elements along Isfahan's historical axes (including Naqsh e Jahan Square, Chaharbagh Abbasi, Jolfa, and Bidabad). This combined approach, integrating quantitative and qualitative data, enables comprehensive and reliable results for explaining the direct relationship between architectural form and social behavior.
Results: Indicate that along the studied axes, enhanced visual security led to an approximately 40% increase in sense of place, a 35% increase in citizen participation in cultural events, and a 25% decrease in crime rates in areas with high visual security. These figures demonstrate a significant correlation between environmental visual qualities and improved urban livability indicators, directly and positively impacting citizens' quality of life and psychological well being.
Conclusion: Visual security elements (such as mashrabiyas, central courtyards, smart lighting, and hierarchical spatial design) play a key and fundamental role in strengthening Islamic-Iranian identity and creating safe, identity rich urban environments aligned with the ideals of modern Islamic civilization. Ultimately, the reinterpretation and intelligent application of these traditional patterns in modern design constitute an unavoidable necessity for achieving sustainable and pioneering urban planning commensurate with Islamic civilization.

کلیدواژه‌ها English

Visual security
socio-cultural identity
modern Islamic civilization
Isfahan city
Islamic architecture
Abdal-Hamid, M. (2017). Revitalization of historical streets in Fatimid Cairo: A case study of Al-Muizz Li-Din Allah Street. Journal of Heritage and Urbanism, 3(1), 167-195.
Abdollahi, N. S., & Vali Beig, N. (2023). Documenting the developments of the Shahrestan Bridge, the oldest bridge in Isfahan based on descriptive and visual documents using augmented reality [In Persian]. Civilica. https://civilica.com/doc/1480482/
Ahri, Z., & Habibi, S. M. (2000). School of urban planning in Isfahan [In Persian]. University of Art.
Ajaza Shokohi, M. (2014). Smart city: A study of Islamic smart growth indicators in the central area of Mashhad City [In Persian]. National Conference on Urban Planning and Management. https://civilica.com/doc/349590/
Amidi, H. (1992). Amidi Persian dictionary (Vol. 1) [In Persian]. Ashghal Publications.
Ashouri, D. (2008). Political encyclopedia [In Persian]. Morvarid Publications.
Beheshti, S. M. (2019). Islamic architecture and urbanism: Principles and foundations [In Persian]. Rozaneh Publications.
Darhohanian, H. (1990). History of Jolfa in Isfahan (L. Minassian & M. A. Mousavi Faridani, Trans.) [In Persian]. Zanderood Publications.
Dehkhoda, A. A. (1996). Dictionary [In Persian]. University of Tehran Press.
Fallahat, M. S., & Kalami, M. (2019). The role of natural elements in Islamic urban design. Quarterly Journal of Iranian Islamic City Studies, 1(3), 156-178 [In Persian].
Farahzadeh, A. (2021). Visual security in urban spaces [In Persian]. Arman-Shahr Publications.
Farouqi, I. R. (2016). Monotheism: Its implications on thought and life (S. Omar, Trans.) [In Persian]. Dar al-Shorouk.
Firoozabadi, A. (2011). Ranking historical sites in Isfahan from the perspective of tourists. Quarterly Journal of Tourism Studies, 1433-162 [In Persian]. https://doi.org/10.22054/tms.2012.5094
Ghanbari, A. H. (2022). Planning to enhance behavioral indicators of Islamic cities (Case study: Isfahan) [In Persian]. Faculty of Art and Architecture.
Gol, Y. (2010). Cities for people (A. Ghafari & L. Ghafari, Trans.) [In Persian]. University of Tehran Press.
Habibi, S. M. (2019). From Shahr to city: A historical analysis of the concept of city and its physical appearance [In Persian]. University of Tehran Press.
Harsich, H. (2012). A study of the relationship between political participation and social security feelings among citizens of Isfahan [In Persian]. Strategic Researches.
Jafari, M. T. (1983). Translation and interpretation of Nahj al-Balagha [In Persian]. Islamic Culture.
Jenkins, R. (2014). Social identity [In Persian]. Polity Press.
Khaksar, A. (2019). Cultural identity in the age of globalization [In Persian]. Ney Publishing.
Khaksar, A. (2019). Foundations of cultural identity [In Persian]. Samt Publications.
Kouhi, K. (2021). Sociology of identity [In Persian]. Tabriz University Press.
Lucas, H. (2005). The history of civilization (Vol. 1, A. Azarang, Trans., 6th ed.) [In Persian]. Sokhan.
Lynch, K. (1960). The image of the city (M. Mazini, Trans.) [In Persian]. University of Tehran Press.
Madanipour, A. (2016). Urban design, space and society (1st ed.) [In Persian]. University of Tehran.
Moein, M. (1982). Persian dictionary (Vol. 1) [In Persian]. Amir Kabir Publications.
Motahari, M. (2018). Divine justice [In Persian]. Sadra Publications.
Nagizadeh, R. (2019). Strategic intelligence in science, technology and innovation policy-making. Quarterly Journal of Science and Technology Policy, 11(2) [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.20080840.1398.12.2.7.2/
Nasr, S. H. (2018). Islamic art and spirituality (R. Ghasemian, Trans.) [In Persian]. Hikmat Publications.
Nasr, T. M. H. (2013). A look at the category of identity in architectural urbanism and utopian urbanism. Issue 11, 273 [In Persian]. https://www.magiran.com/p1597843/
Pakzad, J. (2020). Theoretical foundations and process of urban design [In Persian]. Shahidi Publications.
Parsa, B. T. (2018). Development of a model for the preservation of the color system in historical textures with emphasis on the principles of aesthetic perception of urban landscape: Case study: Historical texture of Isfahan [In Persian]. Faculty of Conservation and Restoration.
Persian Language and Literature Organization. (2021). Persian vocabulary dictionary [In Persian]. Academy of Persian Language and Literature Publications.
Pourahmad, A., et al. (2016). Challenges of preserving identity in the historical textures of Iranian cities. Journal of Human Geography Research, 5(2), 123-140 [In Persian]. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2020.287066.1143
Rahimzadeh, M. (2019). Forecasting the tourism industry in Tehran. Urban Tourism Journal, 6(1) [In Persian]. https://doi.org/10.22059/jut.2019.250270.439
Rapoport, A. (1990). Meaning of the built environment: A nonverbal communication approach (F. Habib, Trans.) [In Persian]. Urban Processing and Planning Publications.
Rezaei, M. R., et al. (2021). Sustainable design in architecture and urban planning in Iran [In Persian]. University of Tehran Press.
Rezaei, M. R. (2021). Financial challenges in urban renewal. Quarterly Journal of Urban Economics, 1(2), 223-245 [In Persian]. https://doi.org/10.22059/jhgr.2020.301246.1008108
Sayyad, A. (2018). Challenges of preserving urban heritage in historic Cairo. Journal of Architecture and Planning, 3(2), 67-89.
Sayyad, A. (2018). Revitalization of historical gardens in Cairo: A case study of Al-Azhar Park. Journal of Architecture and Planning, 4(2), 189-210.
Shafaghi, S. (1999). An introduction to the Islamic city and its differences with the Western city [In Persian]. Collection of Papers of the First Islamic Utopia Conference, University of Isfahan.
Durant, W. (1986). The history of civilization (Aram et al., Trans.) [In Persian]. Scientific and Cultural Publications.
Yari, H. (2012). Investigating the relationship between the feeling of security and social trust among citizens (Case study of Kermanshah city). Strategic Research on Security and Social Order, 1(4) [In Persian]. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221453.1391.1.4.5.8/
Zabihiy, H. (2015). Predicting the potential for crime in urban areas through the analysis of urban environmental qualities; Case study of the 14 districts of Isfahan. Quarterly Journal of Urban and Regional Studies, (2), 65-86 [In Persian].