پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

تحلیل رویکرد سعدی در تاثیرپذیری از خطبه‌های نهج البلاغه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه الهیات، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
2 گروه الهیات، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.
3 گروه الهیات، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران
10.22034/api.2026.2085127.1657
چکیده
هدف: پژوهش حاضر با رویکردی تحلیلی ـ توصفى، به بررسى مىزان و چگونگى تأثیرپذیری سعدی از آموزه‌های نهج‌البلاغه مى‌پردازد. همچنین این تحقیق درصدد است تا جایگاه نهج‌البلاغه را به عنوان یک منبع الهام‌بخش در شکل‌گیری ادبیات تعلیمی فارسی تبیین نماید.
روش پژوهش: روش تحقیق مبتنى بر تحلیل متون و شواهد درون‌متنی از نهج‌البلاغه (خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌ها) و تطبیق آن‌ها با گزیده‌هایی از گلستان، بوستان، غزلیات و مواعظ سعدی است. در این مسیر، تلاش شده است تا با استناد به منابع معتبر ادبی و تاریخی، صحت تطبیق‌ها و استنادهای انجام‌شده مورد ارزیابی دقیق قرار گیرد.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که سعدى نه‌تنها در سطح مفهومى، بلکه در لایه‌هاى زبانى، تصویرپردازى اخلاقى و نگرش تربیتى نیز از اندیشه علوى تأثیر پذیرفته است. این تأثیرپذیری بیش از آنکه تقلیدی صورى باشد، بازآفرینى خلاقانه مفاهیم بنیادین نهج‌البلاغه در قالب زبان و ذوق ادبى فارسى است که موجب غنای مضامین اخلاقی در آثار او شده است.
نتیجه‌گیری: نتیجه پژوهش حاکى از آن است که پیوند میان نهج‌البلاغه و آثار سعدى، پیوندى ساختارى و عمیق است که در شکل‌دهى به منظومه اخلاقى ادب فارسى نقشى اساسى ایفا کرده است. بدین ترتیب، می‌توان ادعا کرد که نهج‌البلاغه نه تنها در حوزه دین و اخلاق، بلکه در گستره ادبیات فارسی نیز تأثیری ماندگار و ژرف بر جای نهاده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


انصاری، محمدباقر. (بی‌تا). خطابه غدیر در آینه اسناد. قم: انتشارات دلیل ما.
جعفری، محمدمهدی. (بی‌تا). آموزش نهج‌البلاغه. مقدمه.
حلبی، علی‌اصغر. (بی‌تا). تأثیر قرآن و حدیث در ادب فارسی.
دانش‌پژوه، منوچهر. (۱۳۸۸). استاد سخن سعدی (مروری بر زندگی و آثار مصلح‌الدین سعدی شیرازی). تهران: انتشارات همشهری.
دشتی، علی. (بی‌تا). قلمرو سعدی.
رنجبر کلهرودی، عباس. (۱۳۸۳). اندیشه‌های مدیریت ایرانی (مدیریت و جلوه‌های آن در آثار سعدی). تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
سروستانی، کوروش کمالی (به کوشش). (۱۳۷۷). سعدی‌شناسی (دفتر اول). شیراز: دانشنامه فارس.
سروستانی، کوروش کمالی (به کوشش). (۱۳۸۱). سعدی‌شناسی (دفتر پنجم). شیراز: مرکز سعدی‌شناسی.
سعدی شیرازی، مصلح‌الدین. (بی‌تا). کلیات سعدی (شامل: گلستان، بوستان، غزلیات، قصاید فارسی، مواعظ).
سید رضی، ابوالحسن محمد بن الحسین. (۱۳۹۴). نهج‌البلاغه (ترجمه سید محمدمهدی جعفری). تهران: مؤسسه نشر و تحقیقات ذکر.
ماسه، هانری. (بی‌تا). تحقیق درباره سعدی (ترجمه محمدحسن مهدوی اردبیلی و غلامحسین یوسفی).
مصطفی، دلشاد تهرانی. (بی‌تا). چشمه خورشید.
مطهری، مرتضی. (بی‌تا). سیری در نهج‌البلاغه.
معبودی، زهرا. (۱۳۸۵). جامعه‌شناسی در آثار سعدی. تهران: انتشارات تیرگان.
 
Ansari, M. B. (n.d.). Khetabe Ghadir dar Ayeneh Asnad [The Sermon of Ghadir in the Mirror of Documents]. Qom: Dəlil-e Ma Publications.
Jafari, M. M. (n.d.). Amozesh-e Nahj al-Balagha [Teaching Nahj al-Balagha]. Introduction.
Halabi, A. A. (n.d.). Təsir-e Quran va Hadis dar Adab-e Farsi [The Influence of Quran and Hadith on Persian Literature].
Daneshpajooh, M. (2009). Ostad-e Sokhan Sa'di: Moruri bar Zendegi va Asar-e Mosleh al-Din Sa'di Shirazi [The Master of Speech Sa'di: A Review of the Life and Works of Mosleh al-Din Sa'di Shirazi]. Tehran: Hamshahri Publications.
Dashti, A. (n.d.). Qalamro-e Sa'di [The Realm of Sa'di].
Ranjbar Kelaroudi, A. (2004). Andishehaye Modiriat-e Irani: Modiriat va Jelvəhay-e An dar Asar-e Sa'di [Iranian Management Thoughts: Management and Its Manifestations in the Works of Sa'di]. Tehran: Academic Jihad Publications.
Sarvestani, K. K. (Ed.). (1998). Sa'di Shenasi [Sa'di Studies] (Vol. 1). Shiraz: Daneshnameh Fars.
Sarvestani, K. K. (Ed.). (2002). Sa'di Shenasi [Sa'di Studies] (Vol. 5). Shiraz: Sa'di Studies Center.
Sa'di Shirazi, M. (n.d.). Kolliyat-e Sa'di [The Complete Works of Sa'di] (Including: Golestan, Bustan, Ghazals, Persian Odes, Moral Admonitions).
Sharif al-Radi, A. M. ibn al-H. (2015). Nahj al-Balagha (M. M. Jafari, Trans.). Tehran: Zekr Publishing and Research Institute.
Massé, H. (n.d.). Tahqiq darbareh Sa'di [Research on Sa'di] (M. H. Mahdavi Ardabili & G. H. Yousefi, Trans.).
Mostafa, D. T. (n.d.). Cheshmeh Khorshid [The Spring of the Sun].
Motahhari, M. (n.d.). Seyri dar Nahj al-Balagha [A Journey through Nahj al-Balagha].
Maboudi, Z. (2006). Jame'e Shenasi dar Asar-e Sa'di [Sociology in the Works of Sa'di]. Tehran: Tirgan Publications.
 
دوره 4، ویژه نامه
دی 1404
صفحه 1-16

  • تاریخ دریافت 04 مهر 1404
  • تاریخ بازنگری 05 آذر 1404
  • تاریخ پذیرش 15 دی 1404
  • تاریخ انتشار 25 دی 1404