هدف اصلی پژوهش حاضر آن است که با دقت نظر به ساحات ادبی عصر مشروطه، به تحلیل و فهم رگه‌هایی از فکر و تلقی از مشروطه‌گرایی در متن حقوق عمومی بپردازد. از این رو، هدف تبعی این پژوهش می‌تواند زمینه را برای فهم بهتر برداشت‌ها و دیدگاه‌ها پیرامون دورة مشروطه در نظم حقوق اساسی ایران، تا حدودی مهیا کرده و از این حیث واجد تازگی باشد.

این پژوهش با رویکردی تحلیلی- توصیفی و با بهره‌گیری از رهیافتی تاریخی به واکاوی دو منظر شعر و نثر در عصر مشروطه می پردازد. این رو، در مقالة پیش رو با درنگی در مفهوم حکمرانی مشروطه و تأملی گذرا در چیستی آن، به دو ساحت مهم ادبی عصر مشروطه (شعر و نثر) می‌پردازیم که اندیشمندان دوران مورد نظر، برای بیان عواطف و آرا خود بدان تمسک می‌جستند.

یافته‌های تحقیق نشان می دهد که بارقه های فکر قانون خواهی و مشروطه‌گرایی، در زمانه پیش از رویداد مشروطه، نخستین بار در قالب اشعاری نغز و پر مغز و مبتنی بر شور و احساس، و همچنین در قالب نمایشنامه‌ها، رساله‌های کوتاه، بیانیه یا شرح خاطرات، تجلی و ظهور و بروز یافته است و هر یک از این آثار به گونه‌ای در انتقال افکار و ذهنیات مشروطه خواهان موثر افتاده است. ایده‌های برآمده از متن نظریات سیاسی و حقوقی با هر منطق و نگرشی که بدان داشته باشیم، به نوعی با ساحت ادبیات و ظرایف و مضامین متون نظم و نثر فارسی گره می‌خورند.