پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

اجتهاد نوین در حقوق ولدالزنا: بازخوانی فقهی و ارائه رویکردهای اصلاحی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی،دانشگاه پیام نور ،تهران،ایران.
10.22034/api.2025.2065591.1382
چکیده
مسئله «ولدالزنا» یکی از مباحث چالش‌برانگیز در فقه اسلامی است که احکام آن عمدتاً بر پایه ادله سنتی چون کتاب، سنت، اجماع و قیاس و نیز قواعدی مانند «سدّ الذرائع» و «الحفظ علی النسب» استوار شده است. در فقه کلاسیک شیعه و اهل سنت، احکامی نظیر عدم انتساب نسب به پدر، محرومیت از ارث، ممنوعیت شهادت و قضاوت، و محدودیت در حضانت و نفقه برای فرزند نامشروع وضع شده است. این احکام با هدف حفظ نظام خانوادگی و صیانت از نسب شرعی تشریع شده‌اند. با این حال، در دوران معاصر، برخی فقیهان با تکیه بر مبانی‌ای چون کرامت انسانی، مقاصد شریعت، و یافته‌های علمی مانند آزمایش DNA، در پی اصلاح برخی از این احکام هستند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی–تطبیقی، ظرفیت فقه امامیه را برای بازخوانی احکام ولدالزنا در چارچوب اصول اجتهادی چون عقل، مصلحت، و قاعده لاضرر بررسی می‌کند. این پژوهش نشان می‌دهد که فقه اسلامی، در پرتو اجتهاد پویا، توانایی پاسخگویی به مقتضیات نوین اجتماعی را بدون خروج از اصول بنیادین داراست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات



مقالات آماده انتشار، اصلاح شده برای چاپ
انتشار آنلاین از 28 مهر 1404

  • تاریخ دریافت 21 تیر 1404
  • تاریخ بازنگری 15 مرداد 1404
  • تاریخ پذیرش 28 مهر 1404
  • تاریخ انتشار 28 مهر 1404