هدف پژوهش: تبیین چالشهای ناشی از اعمال مجازات حبس برای زندانیانِ محکوم تحت عنوان مجرمانه «فعالیت آموزشی یا تبلیغی انحرافی مُغایر یا مُخلّ به شرع مقدس اسلام» (مصوب ۱۳۹۹) و ارائه راهکارهای تعدیلکننده برای این چالشها. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافتهها: مطالعه نشان میدهد که مهمترین چالشهای مجازات حبس برای این دسته از زندانیان عبارتند از: جرمزایی محیط زندان. 2- تأثیر سوء بر فرآیند جامعهپذیری زندانی.3- تأثیر سوء بر اقتصاد خانواده و جامعه در پاسخ به این چالشها، راهکارهای زیر شناسایی شد: 1- برای چالش جرمزایی زندان: تدابیر اقناعی و راهکارهای مبتنی بر طبقهبندی تخصصی زندانیان. 2- برای چالش اختلال در جامعهپذیری: راهکارهای حمایتی با رویکرد روانشناختی. 3- برای چالش اقتصادی: راهکارهای حمایتی با رویکرد اقتصادی. نتیجهگیری: ارزیابی این راهکارها در مقایسه با «آئیننامه اجرایی سازمان زندانها مصوب ۱۴۰۰» نشان میدهد که علیرغم وجود مؤلفه های مثبت، این آئیننامه دارای کاستی های مهمی در زمینه تعدیل چالشهای حبس برای زندانیان انحرافی است. مهمترین این کاستیها عبارتند از: 1- فقدان مقررات خاص برای راهکارهای اقناعی مربوط به این زندانیان. 2- عدم وجاهت تخصصی در تصمیمات شورای طبقه بندی زندان. 3- سکوت در مورد راهکارهای روانشناختی-مباحثهای.4- جواز ضمنی برای مداخله دادن عقیده زندانیان در برخورداری آنها از حقوق عادلانه.
ابراهیمی، شهرام (1400). جرمشناسی پیشگیری، جلد اول. تهران، نشر میزان.
محمدنسل، غلامرضا (1401). کلیات پیشگیری از جرم، تهران، نشر میزان.
بهرهمند، حمید (1396). «سیاست حبسزدایی در نظام تقنینی جمهوری اسلامی ایران»، فصلنامه راهبرد، شماره 82، صص 382-357.
چهرقی، لیلا (1400). «حمایت اجتماعی و معاضدتی از زندانی آزاد شده از زندان و خانواده وی»، دوفصلنامه معارف علوم اسلامی و علوم انسانی، شماره 7، صص 171-158.
حاج علیاکبری، محمد (1401). «راههای از بین بردن اثر زندان در تکرار جرم»، نشریه قانون یار، شماره 21، صص 542-517.
حسینی، سیدمحمّد و متولّیزاده نائینی، نفیسه (1391). «بررسی نظریه برچسبزنی با نگاه به منابع اسلامی»، فصلنامه مطالعات حقوق خصوصی، شماره 42، صص 136-117.
خاکپور، حسین و حسومی، ولیالله و کرمپور، زهرا (1394). «اقناع در نهج البلاغه»، نشریه پژوهشنامه نهج البلاغه، شماره 9، صص 54-27.
شاهپوری، تهمینه و بشیریه، تهمورث (1398). «رویکرد نظام تقنینی دادرسی کیفری نوین ایران مبتنی بر نظریه برچسبزنی» فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره 87، صص 302-275.
صادقی، مجید و میرزاخوان، حامد (1399). «بایدها و نبایدهای تبلیغ در زندان»، نشریه پژوهشنامهتبلیغاسلامی، شماره 3، صص 104-91.
صالحی، علیرضا و شیخموحد، محمدعلی و شاکری، علی (1398). «سیاستهای اصلاح و درمان فرهنگمحور در زندانهای ایران»، نشریه رهیافت پیشگیری، شماره 4، صص 107-89.
علیزاده، حمید و نیکخواه سرنقی، رضا و جوادی، محمّدحسن و سیداصفهانی، سید حسام الدین (1401). «رؤیای حبسزدایی تا جوانب بازدارندگی و بیکیفریِ مجازات در پرتو قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399»، مجلّه پژوهشهای حقوق جزا و جرم شناسی، شماره 19، صص 125-99.
گلدوزیان، ایرج و کثیری، مژگان و کرمی، داود (1398). «تأثیر مجازات زندان بر پیشگیری از تکرار جرم با تأکید بر آموزههای قرآنی»، نشریه مطالعات قرآنی، شماره 40، صص 58-39.
معظّمی، شهلا (1386)، «جانشینهای مجازات زندان برای زنان»، در : مجموعه مقالات همایش راهکارهای جمعیت کیفری زندان، تهران، نشر میزان. چاپ اول، صص 74-59.
بختیاری، نادر (1398). اثرحبسبرساختارخانوادهیزندانیانوراهکارهایکاهش آسیبهایوارده، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس.
رضائیان، سعیده (1394). نقش نهادهای مدنی در پیشگیری از تکرار جرم در مرحله پساکیفری، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه کاشان.
عبدی، سحر (1392)، آسیبشناسی زندان و نقش آن به عنوان آموزشگاه جرم، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
عطایی، سمیه (1394)، بررسی سیاست کیفری تقنینی ناظر به حبسزدایی در حقوق ایران با تأکید بر قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، پایاننامه کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرمشناسی، دانشگاه دامغان.
Bales, William D. & Piquero, Alex R. (2012). Assessing the impact of imprisonment on recidivism, Journal of Experimental Criminology, Volume 8, Issue 1, PP 71–101.
P.; Blokland, A.A.J.; Nagin, D (2009). Assessing the Impact of First-Time Imprisonment on Offenders’ Subsequent Criminal Career Development, University of Groningen, Journal of Quantitative Criminology.
