شهر قم به دلیل موقعیت جغرافیایی، علمی و مذهبی‌اش، به‌عنوان یکی از پایگاه‌های مهم شیعیان در ایران و جهان اسلام از اهمیت ویژه‌ای برخوردار بوده است.قم با روی‌کار آمدن دولت‌صفوی و به‌رسمیت شناخته‌شدن مذهب‌تشیع از سوی آن‌ها و در نتیجه توجه‌ویژه حاکمان‌صفوی به آن،از موقعیت و وضعیت‌بهتری برخوردارشده و به‌سرعت رشد و توسعه پیدا می‌کند.این‌شهر که در طول‌تاریخ همواره مرکزتجمع خاندان‌ها و طوایف‌گوناگون بوده،در دوره‌تیموریان بسیار پرجمعیت بود،اما با هجوم‌مغولان به ایران، این‌شهر نیز از حمله‌آنان در امان نمانده و به‌ویرانه‌ای تبدیل شد؛اما در زمان‌صفویان باتوجه به‌اهتمام شاهان‌صفوی،این شهر شاهدآبادی و رونق دوباره می‌شود.مطالعه تحولات‌قومی وجمعیتی شهرقم میتواند در بازشناسی‌تصویری از ساختارقومی وجمعیتی آن در دوره‌صفویه کمک کند.همچنین، نتایج‌حاصل از این بررسی می‌تواند در شناخت هرچه بهتر موقعیت طبقات‌اجتماعی و فرهنگی قم مؤثر باشد. هدف اصلی این مقاله، پاسخ به این پرسش است که تحولات ترکیب‌قومی و جمعیتی شهر قم از زمان تأسیس صفویان تا سقوط آنان چگونه بوده است؟ این پژوهش به روش تحلیلی-تاریخی انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد که شهر قم با تاریخ‌غنی فرهنگی و مذهبی خود و همچنین تحولات جمعیتی و قومی در طول زمان، همواره به‌عنوان یک مرکز مهم علمی و مذهبی در ایران شناخته شده و نقش اساسی در گسترش مذهب تشیع و رشد فرهنگی حکومت صفویه ایفا کرده است. در دوره صفویه، قم با حمایت پادشاهان صفوی از نظر جمعیتی و فرهنگی گسترش یافت و به یکی از مراکز مهم فقهی شیعی تبدیل شد. همچنین مهاجرت قبایل مختلف به قم در این دوره موجب تحول در ترکیب قومی و اجتماعی شهر شد.