پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

تحلیل انتقادی پیش فرض هایِ شبهات قرآنی کتاب «نگاهی نقادانه به مبانی نظری نبوت»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث،دانشگاه گیلان،رشت،ایران
2 دکتر علوم قرآن وحدیث، دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد،ایران
چکیده
هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش، نقد و بررسی پیش‌فرض‌ها و ادعاهای بی‌پایه‌ی کتاب «نگاهی نقادانه به مبانی نظری نبوت» اثر حجت الله نیکویی است که با طرح شبهات غیر مستند، به ویژه در حوزه‌ی اعجاز قرآن، خطاناپذیری قرآن و مسئله خاتمیت، تلاش کرده است تا مبانی اعتقادی مسلمانان را مورد تردید قرار دهد.
روش پژوهش: این پژوهش با اتخاذ روش تحلیلی-انتقادی، پیش‌فرض‌های نویسنده را ارزیابی و نقد کرده است. در این راستا، استدلال‌های وی در خصوص مبانی نظری نبوت و نقد قرآن مورد بررسی دقیق قرار گرفته و کاستی‌های استدلالی آن آشکار شده است.
یافته‌ها: مطالعه و نقد کتاب نشان می‌دهد که پیش‌فرض‌ها و ادعاهای نویسنده در موارد متعددی فاقد پشتوانه‌ی استدلالی معتبر و مبتنی بر برداشت‌های نادرست است. مهم‌ترین موارد نقدشده در این پژوهش عبارت‌اند از: 
- مصلحت‌سنجی سلیقه‌ای در تعیین حجم قرآن کریم 
- عدم طرح مسائل پیش‌پاافتاده و بی‌اهمیت در قرآن 
- سازوکارهای برون‌رفت از مسائل محلی و لوکال در قرآن 
- نزول تدریجی آیات و نقش آن در پویایی قرآن 
- پیش‌فرض‌های اشتباه درباره کتاب مقدس 
- بیان نادقیق دلایل بی‌اعتباری عهدین 
نتیجه‌گیری:  در نهایت، این پژوهش نشان می‌دهد که شبهات مطرح‌شده در کتاب مورد بحث، از اتقان لازم برخوردار نبوده و بر مبنای پیش‌فرض‌های نادرست و غیرمنطقی استوار شده‌اند. بنابراین، نه تنها نمی‌توانند تأثیری در باورهای اصیل اسلامی داشته باشند، بلکه خود نیازمند بازنگری و اصلاح مبانی فکری هستند.

چکیده تصویری

تحلیل انتقادی پیش فرض هایِ شبهات قرآنی کتاب «نگاهی نقادانه به مبانی نظری نبوت»
کلیدواژه‌ها

موضوعات


قرآن کریم
اسعدی، محمد. (۱۳۸۵).  سایه‌ها و لایه‌های معنایی، قم: بوستان.
ایازی، محمدعلی. (۱۳۷۸). تأثیر شخصیت مفسر در تفسیر قرآن، صحیفه مبین، ۲.
بنت الشاطی، عایشه. (۱۳۷۶). اعجاز بیانی قرآن، ترجمه حسین صابری، انتشارات علمی فرهنگی.
جدی، حسین. (۱۴۰۰). تبیین نظام واره معنایی قرآن کریم، رساله دکتری، دانشگاه فردوسی مشهد.
الجرجانی، عبدالقاهر بن عبدالرحمن. (۱۹۹۵ م.). دلائل الاعجاز، قاهره: دار الکتب العربی.
جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۹). تسنیم، قم: اسراء.
(۱۳۸۶). سرچشمه اندیشه. محقق: رحیمیان، قم: اسراء.
 حاجی ابوالقاسم، محمد. (۱۳۹۷). فراعصری بودن قرآن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
حجتی، محمدباقر. (۱۳۸۹). اسباب نزول، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
 (۱۳۸۹). تاریخ قرآن، تهران: نشر فرهنگ اسلامی.
حسنی، حمیدرضا. (۱۳۹۳). عوامل فهم متن دردانش هرمنوتیک و علم اصول استنباط از دیدگاه پل‌ریکور و محقق اصفهانی، تهران: هرمس.
حکیم، محمدباقر. (۱۳۷۸). علوم قرآنی، ترجمه: محمدعلی لسانی فشارکی، تهران: تبیان.
 خسروپناه، عبدالحسین و جمعی از محققان. اصطلاح‌نامه فلسفه؛ قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه، قم: بی‌تا.
خطابی، حمد بن خطاب، بیان اعجاز القرآن؛ محقق: خلف الله، دار المعارف، مصر.
 خوئی، سید ابوالقاسم. (۱۳۸۲). بیان در علوم و مسائل کلی قرآن، مترجم: نجمی، محمدصادق،تهران: سمت، تهران.
 رضایی اصفهانی، محمد علی. (۱۳۹۰). درسنامه روش های تفسیر قرآن، قم: مرکز ترجمه و نشر المصطفی.
(۱۳۸۷). منطق تفسیر، ج2، قم: مرکز ترجمه و نشر المصطفی.
 سلیمانی اردستانی، عبدالرحیم. (۱۳۹۶). بررسی متنی و سندی متون مقدس یهودی-مسیحی، تهران: سمت، تهران
 (۱۳۹۶). کتاب مقدس: ویراست جدید، کتاب طه.
 السیوطی‏، جلال‌الدین. (۱۳۹۴ ق.).  الإتقان فی علوم القرآن، مکتبة المدینه.
طباطبایى، محمدحسین. (۱۴۱۷ ق). المیزان فى‌ تفسیر القرآن، قم، جامعه‌ی مدرسین.
(۱۳۶۲).  اعجاز قرآن، مرکزنشر فرهنگی رجاء، تهران.
 طباطبایی، حیدر. (۱۳۸۷). پژوهش تطبیقی در بطون قرآن، پژوهشهای تفسیر و علوم قرآن، قم.
 طبرسی، احمد بن علی. (۱۴۰۳ ق.). الإحتجاج علی أهل اللجاج؛ مشهد: نشر مرتضی.
 عیاشی، محمد بن مسعود. (۱۳۸۰ ق.). تفسیر العیاشی، المطبعة العلمیة، تهران.
 قربان پور، حمید. (۱۳۹۶). اساطیر الاولین، زرنوشت، تهران.
 کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ ق.). الکافی‏، ‏تهران: دارالکتب الإسلامیة.
محمدی، محمد حسین. (۱۳۸۵). تاریخ قرآن،قم،مرکز جهانی علوم اسلامی.
(۱۳۸۹). مرکز اطلاعات و مدارک اسلامى‏، فرهنگ نامه اصول فقه‏، قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
 نیکویی، حجت الله. (۱۳۹۴). نگاهی نقادانه به مبانی نظری نبوت، نسخه الکترونیکی.
 واعظی، احمد. (۱۳۹۲). نظریه تفسیر متن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
 (۱۳۹۳). درآمدی بر هرمنوتیک، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
دوره 4، شماره 7
مهر 1404
صفحه 1-19

  • تاریخ دریافت 01 اردیبهشت 1404
  • تاریخ بازنگری 14 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 20 خرداد 1404
  • تاریخ انتشار 01 مهر 1404