پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

نقش خودباوری و حمایت اجتماعی در تقابل با بحران زنان سرپرست خانوار در جامعه اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
فرانک بهمنی 1
علی تقوایی‌نیا 2
1 استادیار فلسفه و کلام اسلامی، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
10.22034/api.2025.2038119.1044
چکیده
هدف پژوهش:  این پژوهش با هدف بررسی نقش خودباوری و حمایت اجتماعی در بهزیستی روان‌شناختی زنان بیوه و سرپرست خانوار انجام شده است تا راهکارهایی برای مقابله با بحران‌های اخلاقی نظیر فساد جنسی و خودکشی در جوامع اسلامی ارائه دهد. 
روش پژوهش:  این مطالعه از دو روش بهره برده است: 
۱. روش اسنادی-تحلیلی برای بررسی مبانی نظری و دینی مرتبط با خودباوری و حمایت اجتماعی. 
۲. روش توصیفی از نوع همبستگی با استفاده از تحلیل مسیر به شیوۀ رگرسیون. جامعه‌ی آماری شامل زنان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزیستی استان ک.ب بود. 
یافته‌ها: نتایج نشان داد که خودباوری و حمایت اجتماعی، هم در منابع دینی و هم در تحلیل آماری، تأثیر مثبت و معناداری بر بهزیستی روان‌شناختی زنان سرپرست خانوار دارند. این عوامل می‌توانند از فشارهای روانی، انزوا و گرایش به رفتارهای پرخطر بکاهند. 
نتیجه‌گیری: با تقویت خودباوری در زنان بیوه و ترغیب جامعه به حمایت اجتماعی از آنان، می‌توان بهزیستی روان‌شناختی این گروه را بهبود بخشید و از شدت بحران‌هایی مانند فساد اخلاقی و خودکشی در جوامع اسلامی کاست. این پژوهش بر ضرورت برنامه‌ریزی‌های کلان حمایتی و روان‌درمانی برای زنان سرپرست خانوار تأکید دارد. 
کلیدواژه‌ها
خودباوری
حمایت اجتماعی
بهزیستی روانشناختی
زنان سرپرست خانوار
بحران

موضوعات

  1. قرآن
  2. نهج­البلاغه، ترجمه محمد دشتی.
  3. ایزوتسو، توشی هیکو (1997)، خدا و انسان در قرآن، ترجمة احمد آرام، تهران: شرکت سهامی انتشار.
  4. تمیمی آمدی، عبد الواحد (1360ق)، غرر الحکم و دررالکلم، ترجمه محمدعلی انصاری، شرح جمال­الدین محمد خوانساری، تهران: دانشگاه تهران.
  5. خرمائی، فرهاد؛ آرزو فرخ تقی آبادی و سید مهدی پورسید (1402)، «اثربخشی آموزش حل مسئله و آموزش صبر بر راهبردهای یادگیری دانش‌آموزان»، راهبردهای شناختی در یادگیری، 6(10)،
  6. حویزی، عبدعلی بن جمعه (1383ق)، تفسیر نور الثقلین، قم: مطبعه العلمیة.
  7. دراهکی، احمد و رضا نوبخت (1400)، «بررسی وضعیت اقتصادی و اجتماعی زنان سرپرست خانوار ایرانی: یک آنالیز ثانویه» پایش، 20(4)، 427-437.
  8. راشدی، حسن (1380)، نمازشناسی، تهران: ستاد اقامه نماز و احیای زکات.
  9. سیدمحرمی، ایمان و ابوالفضل غفاری (1401)، «تحلیل مفهوم‌شناسی همدلی در قرآن کریم»، آموزه­های قرآنی، 19(35)،
  10. علیزاده، فرشته و ثریا قطبی (1402)،. «خودباوری در روایات امام علی(علیه­السلام)»، مشکوه، 42(158)، 33-63.
  11. کلینى، محمد بن یعقوب (1369)، أصول الکافی، ترجمه مصطفوى، قم: دارالحدیث.
  12. کونیگ، هارولدجورج (1386)، آیا دین برای سلامتی شما سودمند است؟ آثار دین بر بهداشت جسم و روان، ترجمه بتول نجفی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات.
  13. کیهان‌نیا، اصغر (1382)، راز موفقیت در بازار کار، تهران: انتشارات مادر.
  14. مازندرانی، ابن شهر آشوب (1379ق)، مناقب آل أبی طالب(ع)، قم: علامه.
  15. مجلسی،محمّد باقر (1403ق)، بحار الانوار، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  16. مصباح یزدى، محمدتقى (1382)، خودشناسى براى خودسازى، قم: مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى(قدس سره).
  17. مطهری، مرتضی، (بی­تا)، مجموعة آثار، ج2 و ج7، تهران: انتشارات صدرا.
  18. مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان (1380)، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  19. نراقی، محمدمهدی (۱۴۲۲ق)، جامع السعادات، بیروت: اعلمی.
  20. نوری، حسین‌بن محمدتقی، (1368)، مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل، قم: موسسه آل‌البیت(ع) الاحیاء التراث.
  21. Abraham, S. (2012). Relationship between stress and perceived self-efficacy among nurses in India. International Conference on Technology and Business Management.
  22. Atesr, B. (2016). Perceived social support and assertiveness as a predictor of candidates psychological counselor’s psychological well-being contributes. International Education Studies, 9(5)
  23. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
  24. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
  25. Bandura, A. (2002). Social cognitive theory in cultural context. Applied Psychology: An International Review, 51(2), 269-290.
  26. Bar, A., & Jarus, T. (2015). Occupational performance, social support and life satisfaction in single mothers compared with married mothers.. Journal of Occupatinal Therapy., 20, 195–218.
  27. Benight, C., & Bandura, A. (2004). Social cognitive theory of posttraumatic recovery: The role of perceived self-efficacy. Behavior Research and Therapy, 42, 1129-1148.
  28. Bruwer, B., Emsley, R., Kidd, M., Lochner, C., & Seedat, S. (2008). Psychometric properties of the Multidimensional Scale of Perceived Social Support in Youth. Comprehensive Psychiatry, 49(2), 195-201.
  29. Caban, A. R. (2004). Effect of hypnosis on the academic self-efficacy of first generation college studies: An M.A. (Ed.) thesis submitted to the Department of Educational Leadership and Counseling Psychology. Washangton State University.
  30. Calvete, E., & Connor-Smith, J. K. (2006). Perceived social support, coping, and symptoms of distress in American and Spanish students. Anxiety, Stress and Coping, 19(1), 47-65.
  31. DeLongis, A., & Holtzman, S. (2005). Coping in context: The role of stress, social support, and personality in coping. Journal of Personality, 73(6), 1-24.
  32. Herbst, C. (2010). Footloose and Fancy Free? Two Decades of Single Mothers. Subjective Well-Being. Working Paper.
  33. Jackson, E. S., Tucker, C. M., & Herman, K. C. (2007). Health value, perceived social support, and health self-efficacy as factors in a health-promoting life style. Journal of American College Health, 56(1), 69-74.
  34. Karabiyik, B., & Korumaz, M. (2014). Relationship between teacher's self-efficacy perceptions and job satisfaction level. ProcediaSocial and Behavioral Sciences, 116, 826-830.
  35. Karademas, E. C. (2006). Self-efficacy, social support and well-being the mediating role of optimism. Personality and Individual Differences, 40, 1281-1290.
  36. Khosravi, Z. (2008). The study emotional, psycho-social problems in Head  House Holder Women.                                                                                            
  37. Langer, E. (2002). Well-being (mind-fullness versus positive evolution). Journal of Personality and Social Psychology, 53, 280-287.
  38. Leahy-Warren, P.; McCarthy, G.; Corcoran, P.(2012). First-time mothers: Social support, maternal parental self-efficacy and postnatal depression. Journal of Clinical. Nurs, 21, 388–397.
  39. Lent, R. W. (2004). Toward a unifying theoretical and practical perspective on well-being and psychosocial research. Journal of Counseling Psychology, 51(4), 482-509.
  40. MirSamii, M., and Ebrahimi ghavam, S. (2009). The relationship between self-efficacy, social support and test anxiety and mental health of male and female students of Allameh Tabatabai University. Quarterly of Psychology and ducation, Allameh Tabatabai University, 7, 56-73. [Persian]
  41. Momoh, S. O., Imhond, O., & Omagbe, E.(2008). The role of gender, self-efficacy, age and extrroversion on  Smoking behavior among Ambrose Alli University students , Ekpoma, Nigeria. Journal of International Womens Studi-Es, 10- 320-331.
  42. Nabavi, S., Sohrabi, F., Afrooz, GH., Delavar, A., Hosseinian, S. (2017). Relationship between self-efficacy and mental health among teachers: the role of perceived social support. Research in psychological Health, 11 (2), 50-69.
  43. Park, J., Tolea, M., Arcay, V., Lopes, Y., &Galvin, J. (2019). Self-efficacy and social support for psychological well-being of family cargivers of care recipients with dementia with lewy bodies, parkinsons disease dementia, or alzheimers disease. Social work in mental health, 17, 3, 248, 261.
  44. Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2001). On happiness and human potentials: A review of research on hedonic and eudemonic well-being. Annual Review of Psychology, 52, 141-166.
  45. Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081.
  46. Ryff, C. D., & Singer, B. H. (2008). Know Thyself and Become What You Are: A Eudaimonic Approach to Psychological Well-Being. Journal of Happiness Studies, 9, 13-39.
  47. Ryff, C.D. & Keyes, C.L.M (1995). The Structure of Psychological Well-being Revisited, Journal of Personality and Social Psychology, 69: 719-727.
  48. Ryff, C.D., Singer, B.H., & Love, G.D., (1998). Positive health: Connecting Well- being With Biology, Philosophical Transactions of the Royal Society of London, 359: 1383-1394.
  49. Sarriera, J. C., Bedin, L., Abs, D., Calza, T., &. Casas, F (2015). Relationship between social support, life satisfaction and subjective well-being in Brazilian adolescents. Social Indicators Research, 196 (3), 545-561.
  50. Seligman, M. E. P. (2002). Authentic happiness. New York: Free Press.
  51. Sherbourne, C. D., Hays, R. D., & Wells, K. B. (1995). Personal and psychosocial risk factors for physical and mental health outcomes and course of depression among depressed patients. Journal of Counseling and Clinical Psychology, 63(3), 345-355.
  52. Shoshani, A., Steinmetz, S., and Kanat-Maymon, Y. (2016). Effects of the positive psychology school program on early adolescents’ well-being, engagement, and achievement. Journal School Psychology. 57, 73–92.
  53. Singh, B., & Udainiya, R. (2009). Self-efficacy and well-being of adolescents. Journal of the Indian Academy of Applied Psychology, 35, 2,  227-232.
  54. Snyder CR,. (2002). Handbook of positive psychology. Oxford University Press.
  55. Thoits, P. A. (1995). Stress, coping, and social support processes: Where are we? What next? Journal of Health and Social Behavior, 35, 53-79.
  56. Townsend, E.A.; Polatajko, H. (2013). Enabling Occupation II: Advancing an occupational therapy vision for health, well-being, and Justice through occupation, 2nd ed.; CAOT Publications ACE: Ottawa, ON, Canada.
  57. Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30-41.

  • تاریخ دریافت 21 مرداد 1403
  • تاریخ بازنگری 13 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 09 دی 1403
  • تاریخ انتشار 20 اسفند 1403