پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
لیلا جوانمرد
استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، ایران.
10.22034/api.2024.2040733.1051
چکیده
عقد اجاره یکی از عقود پر کاربرد است و اگر این قرارداد در خصوص اماکن تجاری مطرح باشد بر اقتصاد جامعه، اثر بیشتری خواهد داشت. سرقفلی و حق کسب از جمله حقوقی است که مستأجر می تواند نسبت به ملک تجاری داشته باشد و تشخیص شرایط ایجاد این حقوق علاوه بر این که به شفاف سازی حقوق و تکالیف موجر و مستأجر کمک می نماید، منجر به حل و فصل شدن دعاوی در این خصوص می گردد. تحلیل های مختلفی هم چون موقعیت تجاری ملک و خواست طرفین در خصوص علت ایجاد سرقفلی، حسن شهرت تاجر و حکم قانون در خصوص علت ایجاد حق کسب مطرح شده است. در این نوشته با روش توصیفی و تفسیری تلاش شده تا ضمن بررسی نظراتی که راجع به ایجاد سرقفلی و حق کسب در ایران مطرح است، علت وجود چنین حقوقی در کشورهای انگلیس و فرانسه نیز مورد تحلیل قرار گیرد و به ارائه ی نظری، پرداخته شود که مطابق آن، علت ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران، انگلیس و فرانسه متفاوت است؛ در حقوق ایران، خواست طرفین و حکم قانون به ترتیب منجر به ایجاد سرقفلی و حق کسب می شود اما حسن شهرت تاجر در حقوق انگلیس، قرارداد و حکم قانون در حقوق فرانسه می تواند منجر به ایجاد نهاد های مشابه شود.
کلیدواژه‌ها
سرقفلی
حق کسب
مستأجر
حق شهرت
مایه ی تجاری
موضوعات

عنوان مقاله English

Conditions for Creating Goodwill and Right of Acquisition in Iranian Law with a Comparative Study in English and French Law

نویسنده English

Leila Javanmard
Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Iran.
چکیده English

The lease agreement is one of the most widely used contracts, and if this contract is applicable to commercial premises, it will have a greater impact on the economy of the society. Goodwill and the right to acquire are among the rights that the tenant can have with respect to commercial property, and identifying the conditions for the creation of these rights, in addition to helping clarify the rights and obligations of the landlord and tenant, leads to the resolution of disputes in this regard. Various analyses, such as the commercial situation of the property and the wishes of the parties regarding the cause of goodwill, the reputation of the merchant, and the ruling of the law regarding the cause of the creation of the right to acquire, have been presented. In this article, an attempt has been made using a descriptive and interpretive method to examine the opinions that are raised regarding the creation of goodwill and the right to acquire in Iran, and to analyze the reason for the existence of such rights in the countries of England and France, and to present a theory according to which the cause of the creation of goodwill and the right to acquire is different in the laws of Iran, England, and France; In Iranian law, the will of the parties and the rule of law lead to the creation of goodwill and the right to acquire, respectively, but the good reputation of the merchant in English law, contract and the rule of law in French law can lead to the creation of similar entities.

کلیدواژه‌ها English

Goodwill
Right of Acquisition
Tenant
Right of Reputation
Commercial Substance
  1. ابراهیمی، شاهرخ (1395)، کتاب همراه کارشناس برای کارشناسان رسمی دادگستری در رشته های راه و ساختمان و نقشه برداری، چاپ اول، تهران: انتشارات شاد رنگ.
  2. حبیبی، میترا، خوشبخت مروی، ناصر(1395)، مرور تحلیلی قوانین و آئین نامه‌های مربوط به موجر و مستأجر در اماکن مسکونی و تجاری از منظر کارشناس رسمی دادگستری، چاپ سوم، تهران: مرکز پژوهش‌های کارشناسی شورای عالی کارشناسان رسمی دادگستری.
  3. رحمانی، محمد، زروندی جلال(1395)، «بررسی فقهی موارد جواز سرقفلی با رویکرد تحلیلی»، دو فصلنامه‌ی مطالعات فقه امامیه، سال چهارم، شماره‌ی 6: 23-2.
  4. ستوده تهرانی، حسن(1385)، حقوق تجارت، جلد اول، چاپ یازدهم، تهران: نشر دادگستر.
  5. شیری، محسن(1394)، « سرقفلی تحلیل ماهیت و احکام آن در فقه امامیه و نظام حقوقی ایران» ، رسائل مجله‌ی علمی دانش پژوهان مرکز آموزش‌های تخصصی فقه، شماره‌ی 3: 115-93.
  6. صدقی، غلامعلی(1391)، «وحدت یا تعدد حق کسب، پیشه و تجارت با حق سرقفلی» ، فصلنامه‌ی نقد رأی، سال اول، شماره‌ی اول، 119-99.
  7. طاهر موسوی، یوسف(1387)، حقوق موجر و مستأجر در قانون روابط موجر و مستأجر 1376، چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد.
  8. عبدی پور فرد، ابراهیم(1384)، «رویکردی تحلیلی به ماهیت حق کسب یا پیشه یا تجارت و حق سرقفلی» ، حقوق اسلامی، پاییز 1384، شماره‌ی 6: 93-109.
  9. علیزاده خرازی، محمد مسعود(1388)، بررسی تحلیلی روابط اقتصادی موجر و مستأجر، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
  10. فتح اللهی، جمال، نجفی، محمد باقر(1394)، « اندازه گیری هزینه‌های مبادله در اقتصاد ایران (مطالعه موردی: هزینه‌های سرقفلی واحد‌های تجاری در شهر کرمانشاه)» ، فصلنامه‌ی پژوهش‌های اقتصادی(رشد و توسعه پایدار)، سال پانزدهم، شماره‌ی چهارم:85-60.
  11. فلاح، محمد رضا(1388)، ثبوت و اثبات در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب دوم مرداد ماه 1356، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات جنگل.
  12. قلی زاده منقوطای، احد(1396)، « تحلیل چگونگی کارکرد حقوقی جایگزینی حق کسب، پیشه یا تجارت با حق سرقفلی: اجتناب ناپذیری پذیرش احترام حق رونق تجارتی» ، مطالعات حقوق خصوصی، سال چهل و هفتم، شماره‌ی 3: 505-480.
  13. کشاورز، بهمن (1385)، سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت در حقوق ایران و فقه اسلام، چاپ سوم، تهران: انتشارت کشاورز.
  14. معاونت آموزش قوه ی قضاییه (1387)، رویه ی قضایی ایران در ارتباط با دادگاه های عمومی حقوقی، جلد 10، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
  15. ملک زاده، فهیمه(1394)، « سرقفلی حق کسب و پیشه (با رویکردی به دیدگاه امام خمینی(س))» ، پژوهشنامه‌ی متین، سال هفدهم، شماره‌ی 68: 29-10.
  16. نوری همدانی، حسین (1380)، « سرقفلی»، مجله پژوهش و حوزه، شماره 8، سال دوم: 3-1.
  17. هژه پورانی، مسعود(1379)، « بررسی حقوقی سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت و لزوم تفکیک این دو حق در کارشناسی»، نشریه‌ی کارشناس، سال هفدهم، شماره‌ی 27: 29-13.

الف – 2: عربی

  1. موسوى خلخالى، سید محمد مهدى ( 1427ق )، فقه الشیعه-کتاب الإجاره، چاپ اول، تهران: انتشارات منیر.
  2. موسوی خمینی، سید روح الله( بی تا)، تحریرالوسیله، جلد دوم، چاپ اول، قم: موسسه مطبوعات دارالعلم.
  3. موسوی خویى، سید ابو القاسم ( 1418 ق )، موسوعه الإمام الخوئی، جلد30، چاپ اول، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی ره.

الف – 3: لاتین

  1. A .Colin et H. Capitant (1914-1916), Cours elementaire de droit civil francais ,(6 edition), Volume 1, Paris: Librairie Dalloz.
  2. Aloit , Frank and Abba Goldberg, Arthur (1968), “a reexamination of value good will and business losses in eminent domain”, Law Reviwe, New York: M. P. A Syracuse: 620-630.
  3. Amer, Qasim (2013), “goodwill accounting in the united Kingdpom” ,review of business and finance studies, volume4, number1, London: Kluwer Law. 60-75.
  4. Antons, Christoph (1999), “intellectual property law in Indonesia”, The Business Law journal Birmingham: 100-120.
  5. Antons, Christoph (2003), Intelectual property law , London: Kluwer Law.
  6. Black, Ervin L. & Zyla Mark L (2018), Accountig for Goodwill and Other Intangible Assets, New Jersey:
  7. Bone, Robert G (2005), hunting good will: a history of the concept of good will in trademark law”,forthcoming, available at ssrn: http://ssrn.com in2016/3/10 .
  8. CAHEN, Murielle-Isabelle (2016), “la vente de fonds de commerce”, cabinet d'avocats, N° 11: 3-20.
  9. CalvinH, Johnson (2008),”sale of goodwill and other intangibles as ordinary income”,http://www.ssrn.com in2016/3/10.
  10. CAUSSE, HervéHYPERLINK "http://presentation.lexbase.fr/causse" (2014), “le pas de porte ou droit d’entrée du bail commercial”, paris, LEXBASE d’information juridique N° 16:2-38.
  11. CCI Bastia Haute Corse (2004), “Le bail commercial” , DSE, Sous Reserves d usage, cabinet d'avocats, N° 21:10-53.
  12. Lyon-Caen, L. Renault (1891), TRAITE DE DROIT COMMERCIAL, 2e éd, tome III Paris : libraire cotillon.
  13. D’Amato, Anthony and Es’telle Long, Doris (1997), international property law , first Published, Cambridge: Kluwer Law.
  14. Eric, Roig(2014), “ Bail commercial: le statut des baux commerciaux”, Paris , Droit-Finances:11-42.
  15. Eric, Roig(2017), “Pas-de-porte(définition)”, Paris ,issu de Droit-Finances, droit finances. commentcamarche. Net:10-39.
  16. Ensemble des avocats(2012), “LE FONDS DE COMMERCE”, les avocats, fiche 10, paris,Conférence de Bâtonniers :2-53.
  17. Estelle Long ,Doris (1997), international intellectual property law, first published, London: Kluwer Law.
  18. Flood,, Joanne M (2016), Interpretation and Application of Generally Accepted Accounting Principles, First Edition, New Jersey: Wiley.
  19. Grinberg, Maxim (2005), “the WIPO joint recommendation protecting well-known marks and the forgotten goodwill”, Kent Journal of Intellectual Property, Vol 5. London: 8-25.
  20. Harris, Clare, Rodell, Anne, (2018), Prorerty law and practice, published by College of Law Publishing, first published, London: Kluwer Law.
  21. Kisthardt, Mary Kay (2008), “professional good will in marital dissolution cases”,December1, Available at SSRN: http://ssrn.com in2016/3/8 .
  22. Kuratko, Donald F (2017), Entrepreneurship: Theory, Process, Practice, Tenth Edition, Boston: Cengage Learning.
  23. Le Cannu, Paul, Dondero, Bruno(2016), Code de commerce, paris: institution français d’information juridique.
  24. LeRoy Miller ,Roger (2016), Business Law Today, The Essentials: Text and Summarized Cases, Eleventh Edition, Boston:Cengage Learning.
  25. Mard, Michael J, Hitchner, James R. and Hyden ,Steven D (2011), Valuation for Financial Reporting: Fair Value, Business Combinations, Intangible Assets, Goodwill, and Impairment Analysis, Third Edition, New Jersey:
  26. Mark A.Green field (1970), “good will as a factor in trade mark assignments a comparative Study”, kluwer law international, London: 170-190.
  27. Martin, Elizabeth ( 2010 ), dictionary of law, fifth edition, London: university of oxford.
  28. Pedamon (2007), “ DROIT COMMERCIAL”, France , université Robert SCHuman Strasbourg:10-49.
  29. Nealon, William C (1957), “what is good will?” Berkeley Journal Of International ’L Law, number 39, Journal of the Patent Office Coventry Society,710-740.
  30. RADÉ, Christophe (2014) ), “ Pas de porte, paris”, les notes d’information juridique, CCI d’Alsace:2-38.
  31. Saint-Etienne Roanne (2016), “ LE FONDS DE COMMERCE”, CCI LYON METROPOLE : 2-56.
  32. Seddik Seghir, Rachid(2003), “ le fond de commerce”, paris, , N° 12, cabinet SEDDIK:2-23.
  33. Shinhan Financial Group ( 2012),”trade-mark not transferable without transfer of good will and business”, The Business Law journal, 18 Bus L.J , London: 5-20.
  34. Smith ,Henry .w (1891), “good will”, NebraskalawJournal,publishe1(14),Cambridge: 580-600.
  35. Wambo, Jérémie(2013), “Bail commercial et domaine public en droit Ohada: étude de jurisprudence”, Revue de l’ERSUMA, Droit des affaires- Pratique Professionnelle, N° 2- Mars :200-290.
  36. Yousefi Sadeghloo, Ahmad)2012(, Le bailcommercial etude compare du droit francais et du droit iranien ,Limoges: these docteur.