استادیار گروه حقوق، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، ایران.
10.22034/api.2024.2040733.1051
چکیده
عقد اجاره یکی از عقود پر کاربرد است و اگر این قرارداد در خصوص اماکن تجاری مطرح باشد بر اقتصاد جامعه، اثر بیشتری خواهد داشت. سرقفلی و حق کسب از جمله حقوقی است که مستأجر می تواند نسبت به ملک تجاری داشته باشد و تشخیص شرایط ایجاد این حقوق علاوه بر این که به شفاف سازی حقوق و تکالیف موجر و مستأجر کمک می نماید، منجر به حل و فصل شدن دعاوی در این خصوص می گردد. تحلیل های مختلفی هم چون موقعیت تجاری ملک و خواست طرفین در خصوص علت ایجاد سرقفلی، حسن شهرت تاجر و حکم قانون در خصوص علت ایجاد حق کسب مطرح شده است. در این نوشته با روش توصیفی و تفسیری تلاش شده تا ضمن بررسی نظراتی که راجع به ایجاد سرقفلی و حق کسب در ایران مطرح است، علت وجود چنین حقوقی در کشورهای انگلیس و فرانسه نیز مورد تحلیل قرار گیرد و به ارائه ی نظری، پرداخته شود که مطابق آن، علت ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران، انگلیس و فرانسه متفاوت است؛ در حقوق ایران، خواست طرفین و حکم قانون به ترتیب منجر به ایجاد سرقفلی و حق کسب می شود اما حسن شهرت تاجر در حقوق انگلیس، قرارداد و حکم قانون در حقوق فرانسه می تواند منجر به ایجاد نهاد های مشابه شود.
ابراهیمی، شاهرخ (1395)، کتاب همراه کارشناس برای کارشناسان رسمی دادگستری در رشته های راه و ساختمان و نقشه برداری، چاپ اول، تهران: انتشارات شاد رنگ.
حبیبی، میترا، خوشبخت مروی، ناصر(1395)، مرور تحلیلی قوانین و آئین نامههای مربوط به موجر و مستأجر در اماکن مسکونی و تجاری از منظر کارشناس رسمی دادگستری، چاپ سوم، تهران: مرکز پژوهشهای کارشناسی شورای عالی کارشناسان رسمی دادگستری.
رحمانی، محمد، زروندی جلال(1395)، «بررسی فقهی موارد جواز سرقفلی با رویکرد تحلیلی»، دو فصلنامهی مطالعات فقه امامیه، سال چهارم، شمارهی 6: 23-2.
ستوده تهرانی، حسن(1385)، حقوق تجارت، جلد اول، چاپ یازدهم، تهران: نشر دادگستر.
شیری، محسن(1394)، « سرقفلی تحلیل ماهیت و احکام آن در فقه امامیه و نظام حقوقی ایران» ، رسائل مجلهی علمی دانش پژوهان مرکز آموزشهای تخصصی فقه، شمارهی 3: 115-93.
صدقی، غلامعلی(1391)، «وحدت یا تعدد حق کسب، پیشه و تجارت با حق سرقفلی» ، فصلنامهی نقد رأی، سال اول، شمارهی اول، 119-99.
طاهر موسوی، یوسف(1387)، حقوق موجر و مستأجر در قانون روابط موجر و مستأجر 1376، چاپ دوم، تهران: انتشارات مجد.
عبدی پور فرد، ابراهیم(1384)، «رویکردی تحلیلی به ماهیت حق کسب یا پیشه یا تجارت و حق سرقفلی» ، حقوق اسلامی، پاییز 1384، شمارهی 6: 93-109.
علیزاده خرازی، محمد مسعود(1388)، بررسی تحلیلی روابط اقتصادی موجر و مستأجر، چاپ اول، تهران: نشر میزان.
فتح اللهی، جمال، نجفی، محمد باقر(1394)، « اندازه گیری هزینههای مبادله در اقتصاد ایران (مطالعه موردی: هزینههای سرقفلی واحدهای تجاری در شهر کرمانشاه)» ، فصلنامهی پژوهشهای اقتصادی(رشد و توسعه پایدار)، سال پانزدهم، شمارهی چهارم:85-60.
فلاح، محمد رضا(1388)، ثبوت و اثبات در قانون روابط موجر و مستأجر مصوب دوم مرداد ماه 1356، جلد دوم، چاپ دوم، تهران: انتشارات جنگل.
قلی زاده منقوطای، احد(1396)، « تحلیل چگونگی کارکرد حقوقی جایگزینی حق کسب، پیشه یا تجارت با حق سرقفلی: اجتناب ناپذیری پذیرش احترام حق رونق تجارتی» ، مطالعات حقوق خصوصی، سال چهل و هفتم، شمارهی 3: 505-480.
کشاورز، بهمن (1385)، سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت در حقوق ایران و فقه اسلام، چاپ سوم، تهران: انتشارت کشاورز.
معاونت آموزش قوه ی قضاییه (1387)، رویه ی قضایی ایران در ارتباط با دادگاه های عمومی حقوقی، جلد 10، چاپ اول، تهران: انتشارات جنگل.
ملک زاده، فهیمه(1394)، « سرقفلی حق کسب و پیشه (با رویکردی به دیدگاه امام خمینی(س))» ، پژوهشنامهی متین، سال هفدهم، شمارهی 68: 29-10.
نوری همدانی، حسین (1380)، « سرقفلی»، مجله پژوهش و حوزه، شماره 8، سال دوم: 3-1.
هژه پورانی، مسعود(1379)، « بررسی حقوقی سرقفلی و حق کسب و پیشه و تجارت و لزوم تفکیک این دو حق در کارشناسی»، نشریهی کارشناس، سال هفدهم، شمارهی 27: 29-13.
الف – 2: عربی
موسوى خلخالى، سید محمد مهدى ( 1427ق )، فقه الشیعه-کتاب الإجاره، چاپ اول، تهران: انتشارات منیر.
موسوی خمینی، سید روح الله( بی تا)، تحریرالوسیله، جلد دوم، چاپ اول، قم: موسسه مطبوعات دارالعلم.
موسوی خویى، سید ابو القاسم ( 1418 ق )، موسوعهالإمامالخوئی، جلد30، چاپ اول، قم: مؤسسة إحیاء آثار الإمام الخوئی ره.
الف – 3: لاتین
A .Colin et H. Capitant (1914-1916), Cours elementaire de droit civil francais ,(6 edition), Volume 1, Paris: Librairie Dalloz.
Aloit , Frank and Abba Goldberg, Arthur (1968), “a reexamination of value good will and business losses in eminent domain”, Law Reviwe, New York: M. P. A Syracuse: 620-630.
Amer, Qasim (2013), “goodwill accounting in the united Kingdpom” ,review of business and finance studies, volume4, number1, London: Kluwer Law. 60-75.
Antons, Christoph (1999), “intellectual property law in Indonesia”, The Business Law journal Birmingham: 100-120.
Antons, Christoph (2003), Intelectual property law , London: Kluwer Law.
Black, Ervin L. & Zyla Mark L (2018), Accountig for Goodwill and Other Intangible Assets, New Jersey:
Bone, Robert G (2005), hunting good will: a history of the concept of good will in trademark law”,forthcoming, available at ssrn: http://ssrn.com in2016/3/10 .
CAHEN, Murielle-Isabelle (2016), “la vente de fonds de commerce”, cabinet d'avocats, N° 11: 3-20.
CalvinH, Johnson (2008),”sale of goodwill and other intangibles as ordinary income”,http://www.ssrn.com in2016/3/10.
CCI Bastia Haute Corse (2004), “Le bail commercial” , DSE, Sous Reserves d usage, cabinet d'avocats, N° 21:10-53.
Lyon-Caen, L. Renault (1891), TRAITE DE DROIT COMMERCIAL, 2e éd, tome III Paris : libraire cotillon.
D’Amato, Anthony and Es’telle Long, Doris (1997), international property law , first Published, Cambridge: Kluwer Law.
Eric, Roig(2014), “ Bail commercial: le statut des baux commerciaux”, Paris , Droit-Finances:11-42.
Eric, Roig(2017), “Pas-de-porte(définition)”, Paris ,issu de Droit-Finances, droit finances. commentcamarche. Net:10-39.
Ensemble des avocats(2012), “LE FONDS DE COMMERCE”, les avocats, fiche 10, paris,Conférence de Bâtonniers :2-53.
Estelle Long ,Doris (1997), international intellectual property law, first published, London: Kluwer Law.
Flood,, Joanne M (2016), Interpretation and Application of Generally Accepted Accounting Principles, First Edition, New Jersey: Wiley.
Grinberg, Maxim (2005), “the WIPO joint recommendation protecting well-known marks and the forgotten goodwill”,Kent Journal of Intellectual Property, Vol 5. London: 8-25.
Harris, Clare, Rodell, Anne, (2018), Prorerty law and practice, published by College of Law Publishing, first published, London: Kluwer Law.
Kisthardt, Mary Kay (2008), “professional good will in marital dissolution cases”,December1, Available at SSRN: http://ssrn.com in2016/3/8 .
Kuratko, Donald F (2017), Entrepreneurship: Theory, Process, Practice, Tenth Edition, Boston: Cengage Learning.
Le Cannu, Paul, Dondero, Bruno(2016), Code de commerce, paris: institution français d’information juridique.
LeRoy Miller ,Roger (2016), Business Law Today, The Essentials: Text and Summarized Cases, Eleventh Edition, Boston:Cengage Learning.
Mard, Michael J, Hitchner, James R. and Hyden ,Steven D (2011), Valuation for Financial Reporting: Fair Value, Business Combinations, Intangible Assets, Goodwill, and Impairment Analysis, Third Edition, New Jersey:
Mark A.Green field (1970), “good will as a factor in trade mark assignments a comparative Study”, kluwer law international, London: 170-190.
Martin, Elizabeth ( 2010 ), dictionary of law, fifth edition, London: university of oxford.
Pedamon (2007), “ DROIT COMMERCIAL”, France , université Robert SCHuman Strasbourg:10-49.
Nealon, William C (1957), “what is good will?” Berkeley Journal Of International ’L Law, number 39, Journal of the Patent Office Coventry Society,710-740.
RADÉ, Christophe (2014) ), “ Pas de porte, paris”, les notes d’information juridique, CCI d’Alsace:2-38.
Saint-Etienne Roanne (2016), “ LE FONDS DE COMMERCE”, CCI LYON METROPOLE : 2-56.
Seddik Seghir, Rachid(2003), “ le fond de commerce”, paris, , N° 12,cabinet SEDDIK:2-23.
Shinhan Financial Group ( 2012),”trade-mark not transferable without transfer of good will and business”, The Business Law journal, 18 Bus L.J , London: 5-20.
Smith ,Henry .w (1891), “good will”, NebraskalawJournal,publishe1(14),Cambridge: 580-600.
Wambo, Jérémie(2013), “Bail commercial et domaine public en droit Ohada: étude de jurisprudence”, Revue de l’ERSUMA, Droit des affaires- Pratique Professionnelle, N° 2- Mars :200-290.
Yousefi Sadeghloo, Ahmad)2012(, Le bailcommercial etude compare du droit francais et du droit iranien ,Limoges: these docteur.
جوانمرد,لیلا . (1403). شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(5), 103-119. doi: 10.22034/api.2024.2040733.1051
MLA
جوانمرد,لیلا . "شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه", پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3, 5, 1403, 103-119. doi: 10.22034/api.2024.2040733.1051
HARVARD
جوانمرد لیلا. (1403). 'شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه', پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(5), pp. 103-119. doi: 10.22034/api.2024.2040733.1051
CHICAGO
لیلا جوانمرد, "شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه," پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3 5 (1403): 103-119, doi: 10.22034/api.2024.2040733.1051
VANCOUVER
جوانمرد لیلا. شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 1403; 3(5): 103-119. doi: 10.22034/api.2024.2040733.1051