تجلی نماد باد و باران در اشعار سمبلیک م. سرشک

کلانتری, رحمان; سپه وندی, مسعود; فرداد, علی

doi:10.22034/api.2024.2037592.1043

تجلی نماد باد و باران در اشعار سمبلیک م. سرشک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

رحمان کلانتری ¹

مسعود سپه وندی ²

علی فرداد ³

¹ دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.

² دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.

³ استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران.

10.22034/api.2024.2037592.1043

چکیده

شاعران فارسی زبان از قدیم با عناصر و مظاهر طبیعت انس و الفت داشته‌اند. طرز تلقی آنان از طبیعت بسته به فضای حاکم بر جامعه و نوع نگرش و دیدگاه‌های فردی- شخصیتی آنان و نیز ذهنیت و تجربه‌های شاعرانه‌اشان بسیار متفاوت است.گروهی از آنان با طبیعت برخوردی منفعل و توصیفی دارند و گروهی دیگر طبیعت را ابزار و دست مایه‌ای برای بیان اندیشه‌های سیاسی- فلسفی- انسانی خود قرار می‌دهند. م. سرشک نیز در زمره‌ی شاعرانی قرار می‌گیرد که از طبیعت به عنوان عاملی برای بیان اندیشه‌های اجتماعی خود بهره جسته است. زیرا وی به شهادت بخش عظیمی از آثار‌ش، روحی بی‌قرار و جانی آگاه و جویای کمال دارد. به‌دنبال رسالت انسان مدار خود، در برابر جامعه‌ای که در منجلاب فقر و جهل و فساد و بی‌عدالتی دست و پا می‌زند به هر پدیده‌ای متوسل می‌شود تا با بیانی غیرمستقیم و سمبلیک زندگی و زیستن را بستاید و با مرگ و تحّملِ بیداد به مبارزه برخیزد. از این‌رو جریان و جلوه‌ی طبیعت- که نشانه‌ی حیات و رویش و دگرگونی است- در آفاق شعر شفیعی به لحاظ ریشه دوانیدن در ژرفای خواست و نیازهای اجتماعی و فرهنگی بسیار تأمّل‌برانگیز است.

کلیدواژه‌ها

باد

باران

شعر

نماد

شفیعی‌کدکنی

بشردوست، مجتبی. (1386). در جستجوی نیشابور، (زندگی و شعر محمدرضا شفیعیکدکنی)، تهران: نشر ثالث، نشر یوشج.
پورنامداریان، تقی. (1389). رمز و داستانهای رمزی در ادب فارسی،تهران: انتشارات علمی- فرهنگی.
خطیب رهبر، خلیل. (1377). دیوان غزلیات حافظ ، تهران : صفیعلیشاه .
رحیمی، رضا. (1370). از کتاب بدون مقدمه، در نقد و تفسیر ادبیات معاصر، تهران: مؤسسهی فرهنگی ماهور.
رویایی، وحید.(1384). اسطوره سیمرغ در شعر شفیعیکدکنی، نشریه حافظ، شماره 16.
زرقانی، مهدی. (1391). چشمانداز شعر معاصر ایران، (جریانشناسی شعر ایران در قرن بیستم)، تهران: نشر ثالث.
شفیعیکدکنی، محمد علی. (1376). آیینهای برای صداها، تهران: سخن.
صادقی شهپر، رضا. (1382). نگاهی به سمبولیزم فرانسه و بررسی نمادهای طبیعی در شعر معاصر، (نیما، شاملو، اخوان، فروغ و شفیعی)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم آذربایجان.
صحرائی، قاسم. (1388). شور رهایی در اشعار پیش از انقلاب شفیعیکدکنی، با همکاری شهاب گلشنی، پژوهشنامهی ادب غنایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، 7(12)، 104- 73.
عالی عباسآباد، یوسف. (1389). تحلیل ساختاری شعر اسطورهای معراجنامه شفیعی کدکنی، 1(2)، 155- 132.
عباسی، حبیباله. (1387). سفرنامهی باران، (نقد و تحلیل و گزیدهی اشعار شفیعیکدکنی)، تهران: سخن.
علینژاد، مریم. (1381). بررسی نماد گرایی در شعر معاصر فارسی، (نیما، اخوان، فروغ، و شفیعی)، پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت معلم تهران.
فلکی، محمود. (1380). ساختار زبان شفیعی کدکنی در هزارهی دوم آهوی کوهی، تهران: سخن، 1382.
فولادوند، عزتاله. (1388). مردیست میسُراید، (شعر و زندگی دکتر محمدرضا شفیعیکدکنی)، چاپ دوم، تهران: مروارید.
کیانوش، محمود. (1351). بررسی شعر و نثر فارسی، تهران: انتشارات مانی.
مجیدی کدکنی، فاطمه.(1384).تأمل در واژهی کبوتر، در شعر م. سرشک، فصلنامه هستی، 15.
محدثی خراسانی، مصطفی. (1384). سلوک باران: عرفان در افق شعر شفیعی، جام جم.
مویدی, مجید. (1402). خوانشی تحلیلی- توصیفی بر مبانی فرهنگ ساز تمدن اسلامی در شکل گیری نظام اجتماعی. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 2(3), 65-75.
ناظرزادهی کرمانی، فرهاد. (1386). نمادگرائی در ادبیات نمایشی، تهران:انتشارات برگ.
نیازی, نوذر. (1402). مطالعه‌ی تحلیلی- توصیفی از رُمان مردم جولای نوشته‌ی نادین گوردیمر از دیدگاه هومی بابا و آنتونیو گرامشی. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 2(3), 51-64.
یونگ، کارل گوستاو. (1352)، انسان و سمبلهایش، ترجمهی ابوطالب صارمی، تهران: امیرکبیر.
یونگ، کارل گوستاو، انسان و سمبلهایش، ترجمهی ابوطالب صارمی، تهران: امیرکبیر، 135.