1
استادیار فلسفه، گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی،دانشگاه یاسوج،یاسوج،ایران
2
استادیار فلسفه، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی،دانشگاه یاسوج،یاسوج، ایران
3
دانش آموخته رشته فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه یاسوج
10.22034/api.2024.2019749.1001
چکیده
مفهوم انسان کامل، یکی از مفاهیم چالش برانگیز در فلسفه و عرفان میباشد، که تعاریف گوناگونی از آن ارائه شده است.ارسطو انسان را «حیوانی ناطق وگاهاً حیوانی سیاسی» تعریف نمود. ابن عربی برعکس تعریف معلم اول، انسان را لطیف ربانی میداند که حق تعالی از روح و نفس رحمانی خود، در جسم انسان دمیده است و او را جامع حقایق عالم و حقایق حق قرار داده است. از آنجایی که ملاصدرا در مکتب فلسفی _ عرفانی خود به شدت متأثّر از آرای محی الدین عربی میباشد، انسان را خلیفه الهی و دارای جامعیت میداند. ایشان با پذیرش کثرت نوعی انسانی و انکار وحدت نوعی انسانها، معتقد است، انسان به حسب نشئه باطنی دارای انواع گوناگون است و میتواند از تمام مراحل عبور کند؛ زیرا از حیث انسانیت، دائماً در حال ترقی از یک وجود به وجود دیگری است و در مرتبه ذات خاصی ثبوت ندارد. اندیشمند غربی، ایمانوئل کانت، به عنوان سر سلسه دار در مبحث انسانشناسی،معتقد است که همه چیز ـ خدا و هستی ـ با انسان معنا مییابد. همین انسانی که به دلیل محدودیت قوای شناختی، از حل و فصل مسائل مهمی؛ چون جهان و خدا ناتوان گردیده، زمینه گستردهای را برای عقل عملی و اخلاق مهیا میسازد و دارای کرامت بیانتهاست. ملاصدرا و کانت دو متفکری هستند که با دو رویکرد متفاوت به این دو موضوع پرداختهاند. این مقاله در صدد است، تا با استناد به منابع اصلی و به شیوه توصیفی _ تحلیلی به بیان وجوه اشتراک و افتراق این دو اندیشمند اسلامی و غربی بپردازد.
ـ ابراهیمی دینانی، غلامحسین، ( 1387)، «حکمت نظری و عملی»، مجموعه مقالات دهمین همایش ملّاصدرا، تهران، بنیاد حکمت صدرا.
ـ ابن عربی، محی الدین محمدبن علی، (1405ق)، فتوحات المکیه، تحقیق: عثمان یحیی، تصدیر: ابراهیم مدکور، چاپ دوم،بیروت، انتشارات: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
ـ ادواردز، پل، ( 1387)، فلسفه اخلاق، ترجمۀ: انشاء الله رحمتی، تهران، انتشارات تبیان.
ـ ادیب، حسین، (1356)، زمینه انسانشناسی، تهران، چاپ دوم، انتشارات لوح دانش.
ـ اسلامی، حسن، ( 1389)، کانت و صداقت مجرمانه، شماره 113، کتاب ماه فلسفه.
ـ بدوی، عبالرحمان، (1403ق)، الانسانیه و الوجودیه فی الفکر العربی، بیروت، دارالعلم.
ـ تریگ، راجر (1382)، دیدگاههایی درباره سرشت آدمی(رویکردهای تاریخی)، جمعی از مترجمان، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
ـ دفتری، عبدالعزیز، (1391)، تعدد نفس و روح در نگاه ارسطو، شماره 12، سال سوم، تهران، فصلنامه علمی - پژوهشی آیین حکمت.
ـ راسل، برتراند،(1388)، تاریخ فلسفه ی غرب، ترجمه نجف دریابندری، چاپ اول 1340، تهران ، شرکت سهامی کتابهای جیبی.
_ Kant, Immanuel, (1998), Critique of pure reason, translated and edited by Paul Gayer, Allen wood.America, Cambridge university press.
_…………………, (1885), Kant’s Introduction to Logic.Translated by T. K. Abbott. London: Longmans, Green.
_ ……..…………, (1996), Anthropology from a Pragmatic Pointof View. Translated by V. L. Dowdell. Carbondale &Edwardsville: Southern Illinois University Press
........................ , (1996),Critique of Practical Reason, translated and edited by Mary J.Gregor, Cambridge university press.
_ Ozmon Howard A. and Samuel M. Craver. (1997), Philosophical Foundations ofEducation.th Ed. Columbus: Merrill Prentice Hall.
حسینی,علی , رایزن,علی نجات و نمازیان,محسن . (1402). نگاهی تأملی به آراء ملاصدرا و کانت در باب انسان کامل. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 2(4), 1-12. doi: 10.22034/api.2024.2019749.1001
MLA
حسینی,علی , , رایزن,علی نجات , و نمازیان,محسن . "نگاهی تأملی به آراء ملاصدرا و کانت در باب انسان کامل", پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 2, 4, 1402, 1-12. doi: 10.22034/api.2024.2019749.1001
HARVARD
حسینی علی, رایزن علی نجات, نمازیان محسن. (1402). 'نگاهی تأملی به آراء ملاصدرا و کانت در باب انسان کامل', پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 2(4), pp. 1-12. doi: 10.22034/api.2024.2019749.1001
CHICAGO
علی حسینی, علی نجات رایزن و محسن نمازیان, "نگاهی تأملی به آراء ملاصدرا و کانت در باب انسان کامل," پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 2 4 (1402): 1-12, doi: 10.22034/api.2024.2019749.1001
VANCOUVER
حسینی علی, رایزن علی نجات, نمازیان محسن. نگاهی تأملی به آراء ملاصدرا و کانت در باب انسان کامل. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 1402; 2(4): 1-12. doi: 10.22034/api.2024.2019749.1001