پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

خوانش‌پذیری متضاد برخی از آیات قرآن کریم و روند تفسیر و ترجمه آن‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک،ایران.
2 دانشجوی دکتری ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک،ایران
10.22034/api.2022.705960
چکیده
جمله­ ها گاه به دلیل وجود برخی عوامل مختلف می­توانند هم­زمان بر معانی متضاد دلالت کنند، به گونه­ای که هر دو معنا با بافت و سیاق متن هماهنگی و تناسب داشته باشد. قرآن کریم نیز دارای آیاتی است که در عین حال دارای دلالت­های متضاد هستند و همین عاملی شده که مفسران و مترجمان در ارائه یک معنای قطعی در مورد این­گونه آیات اختلاف نظر داشته باشند. نوشتار حاضر می­خواهد با تکیه بر روش توصیفی– تحلیلی، عواملی را که سبب ایجاد دلالت متضاد در آیات قرآن کریم می­شوند با تکیه بر تفاسیر و ترجمه­ ها بررسی و تحلیل کند و نشان دهد که اختلاف نظر پیرامون معانی، نشانه ضعف کلام خداوند نیست؛ بلکه میزان بلاغت، انسجام ساختاری و معنایی قرآن کریم را برای مخاطب روشن می­سازد؛ بررسی این آیات همچنین مشخص می­سازد که تضاد عامل دیگری است که قطعیت کلام را تحت تاثیر قرار می­دهد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


الف) کتاب­ها
قرآن کریم.
۱- آلوسی، سید محمود، (۱۴۱۵)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، چاپ اول، بیروت: دارالکتب العلمیه.
۲- آیتی، عبدالمحمد، (۱۳۷۴)، ترجمة قرآن، تهران: سروش.
۳- ابوالسعود، محمد بن محمد، (بی­تا)، ارشاد العقل السلیم الی مزایا القرآن الکریم، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
۴- ابوحیان، محمد بن یوسف، (۱۴۲۰)، البحر المحیط فی التفسیر، بیروت: دار الفکر.
۵- ابن الانباری، محمد ابوالفضل ابراهیم، (۱۴۰۷)، الأضداد، کویت: المکتبة المصریة.
۶- ابن عاشور، محمدبن طاهر، (بی­تا)، التحریر والتنویر، بیروت: موسسة التاریخ.
۷- ابو عبیدة، معمر بن مثنی، (۱۳۸۱)، مجاز القرآن، قاهرة: مکتبة الخانجی.
۸- ابن عطیة اندلسی، عبدالحق بن غالب، (۱۴۲۲)، المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، بیروت: المکتبة العلمیة.
۹- الهی قمشه­ای، مهدی، (۱۳۸۰)، ترجمة قرآن، قم: فاطمة الزهراء.
۱۰- انصاریان، حسین، (۱۳۸۳)، ترجمة قرآن، قم: اسوه.
۱۱- ثعالبی، عبدالرحمن بن محمد، (۱۴۱۸)، جواهر الحسان فی تفسیر القرآن، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
۱۲- دهلوی، شاه ولی الله، (۱۴۱۷)، ترجمة قرآن، مدینة: مجمع ملک فهد لطباعة المصحف الشریف.
۱۳- زمخشری، محمود، (۱۴۰۷)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، بیروت: دارالکتاب العربی.
۱۴- فاضل السامرایی، صالح، (۱۴۲۱)، الجملة العربیة والمعنی، بیروت: دار ابن حزم.
۱۵- طباطبایی، سیدمحمد حسین، (۱۴۱۷)، المیزان فی تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعة مدرسین حوزة علمیة قم‏.
۱۶- طبرسى، فضل بن حسن، (۱۳۷۲)، مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏، تهران: انتشارات ناصر خسرو.
۱۷- فارسی، جلال الدین، (۱۳۶۹)، ترجمة قرآن، تهران: انجام کتاب.
۱۸- فخر رازی، محمد بن عمر، (۱۴۲۰)، التفسیر الکبیر، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
۱۹- فراء، ابو زکریا یحیی بن زیاد، (۱۹۸۰)، معانی القرآن، مصر: دار المصریة.
۲۰- فیض کاشانی، ملاحسن، (۱۴۱۵)، تفسیر الصافی، تهران: انتشارات الصدر.
۲۱- فیض کاشانی، ملاحسن، (۱۴۱۸)، لاصفی فی تفسیر القرآن، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
۲۲- کاشانی، ملافتح الله، (۱۳۳۶)، تفسیر منهج الصادقین فی الزام المخالفین، تهران: محمد حسن علمی.
۲۳- گرمارودی، سیدعلی، (۱۳۸۴)، ترجمة قرآن، تهران: قدیانی.
۲۴- مشکینی، علی، (۱۳۸۱)، ترجمة قرآن، قم: الهادی.
۲۵- مصباح­زاده، عباس، (۱۳۸۰)، ترجمة قرآن، تهران: بدرقه جاویدان.
۲۶- مکارم شیرازی، ناصر، (۱۳۷۴)، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیة.
۲۷- مکارم شیرازی، ناصر، (۱۳۷۴)، ترجمة قرآن، قم: دارالقرآن الکریم.
۲۸- مهاجر، مهران و نبوی، محمد، (۱۳۷۶)، به­سوی زبان­شناسی شعر رهیافتی نقش‌گرا، تهران: نشر مرکز.
ب) مقالات
۱- اسدتاش، محمدعلی، (۱۳۷۸)، «بررسی کلمات اضداد در قرآن کریم»، صحیفة مبین بهار، شمارة ۱۸.
۲- حاکمی، اسماعیل، (۱۳۵۳)، «اضداد در زبان فارسی و عربی»، مجلة توحید، شمارة ۱۲۷، صص ۳۱۹- ۳۲۴.
۳- مسبوق، سید مهدی و دلشاد، شهرام، (۱۳۹۵)، «تحلیل انسجام و هماهنگی انسجامی در مقامة مضیریة بدیع‌الزمان همدانی»، دوماهنامة جستارهای زبانی، شمارة ۲۹، صص ۱۵۱-۱۷۲.
دوره 1، شماره 1
خرداد 1401
صفحه 63-75

  • تاریخ دریافت 13 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1401