اطناب و گونه‌های آن در ثلث آخر قرآن کریم

رفیعی, یدالله; رضایی, رمضان

doi:10.22034/api.2022.705944

اطناب و گونه‌های آن در ثلث آخر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

یدالله رفیعی ¹

رمضان رضایی ²

¹ عضو هیئت علمی دانشگاه

² دانشیار گروه زبان و ادبیات، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی ایران ـ تهران، ایران

10.22034/api.2022.705944

چکیده

شناخت علوم بلاغی در درک لطائف و دقائق قرآن نقش مهمی دارند. یکی از زیرشاخه‌های علم معانی بحث «ایجاز، اطناب و مساوات» است که از دیرباز مورد توجه علمای بلاغت بوده است، به گونه‌ای که برخی از علمای اهل فن، بلاغت را به این بحث محدود و منحصر کرده اند. از این رو در بر شمردن گونه های ایجاز، اطناب و مساوات نظریات گوناگونی ارائه شده است و این ویژگی در تعریف اطناب و برشمردن گونه های آن نمود بیشتری دارد. مقاله حاضر با روش توصیفی- تحلیلی پس از مراجعه به کتب متعدد و دست اول بلاغت، تعریف کاملی از اطناب و گونه های آن ارائه نموده و شواهد کاملی از موارد اطناب در ثلث آخر قرآن کریم را استخراج کرده است تا در نتیجه بسترمناسبی برای توانمند ساختن مخاطب در به کارگیری عملی و آسان اطناب در این بخش از قرآن و کاربرد آن در جای مناسب خود فراهم گردد.

کلیدواژه‌ها

قرآن کریم

علم معانی

اطناب

گونه های اطناب

1. قرآن کریم
2. نهج البلاغة، تحقیق صبحی الصالح، قم، دارالهجرة:1412.
3. آلوسی، سید محمود، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم، بیروت، دارالکتب العلمیة، 1415ق.
4. الافریقی المصری، ابن منظور، لسان العرب، قم، ادب الحوزة:1405.
5. التفتازانی، سعدالدین، مختصرالمعانی، قم، دارالفکر، الطبعة الثالثة:1376.
6. حبنکه المیدانی، عبد الرحمن حسن، البلاغة العربیة، دمشق، دارالقلم، الطبعة الاولی:1416.
7. حسینی زبیدی، مرتضی، تاج العروس من جواهرالقاموس، مصر، الخیریة، الطبعة الاولی:1306.
8. الدرویش، محیی الدین، اعراب القرآن الکریم و بیانه، حمص ـ سوریه، دارالارشاد، الطبعة الثالثة:1412.
9. الزرکشی، محمد بن عبدالله، البرهان فی علوم القرآن، بیروت ـ لبنان، دارالمعرفة، الطبعة الثالثة، بی تا.
10. السکاکی، ابویعقوب یوسف بن محمد، مفتاح العلوم، بیروت ـ لبنان،دارالکتب العلمیة،الطبعةالاولی:1420.
11. سلامة، محمدحسین، الاعجازالبلاغی فی القرآن الکریم، القاهره، دارالآفاق العربیة، الطبعة الاولی:1423.
12. عباس، فضل حسن، البلاغة فنونها و افنائها، دار الفرقان، ج1، الطبعة الرابعة: 1997.
13. القزوینی، جلال الدین محمدبن عبدالرحمن، الایضاح فی علوم البلاغة،شرح علی بوملحم، بیروت، دار الهلال، الطبعة الثانیة:1991.
14. المراغی، احمدمصطفی، علوم البلاغیة، بیروت، دارالقلم، الطبعة الثانیة:1984.
15. الموصلی، ابن الأثیر، المثل السائرفی ادب الکاتب والشاعر، تحقیق محمدمحیی الدین عبدالحمید، صیدا ـ بیروت، المکتبة العصریة:1411.
16. هاشمی، احمد، جواهرالبلاغة، طهران، مؤسسة الصادق، الطبعة الثانیة:1383.
17. الهاشمی الخویی، حبیب الله، منهاج البراعة فی شرح نهج البلاغة، تصحیح ابراهیم المیانجی، طهران، مکتبة الاسلامیة،ا لطبعة الرابعة:1328.
18. حمیدی، حمید، آشنایی با علوم بلاغی، قم، قدس، چاپ چهارم:1382.
19. رجایی، محمدخلیل، معالم البلاغة، شیراز، دانشگاه شیراز، بی تا.
20. سیوطی، جلال الدین عبد الرحمن، الاتقان فی علوم القرآن، ترجمه مهدی حائری قزوینی، تصحیح محمد ابوالفضل ابراهیم،تهران، امیرکبیر، چاپ ششم :1360.
21. شوقی ضیف، تاریخ تطورعلم بلاغة، ترجمه محمدرضاترکی، تهران، سمت، چاپ اول:1383.
22. طباطبایی، محمد حسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، ترجمه محمدباقرموسوی همدانی، تهران، محمدی، چاپ چهارم: 1365.
23. العسکری، ابوهلال، معیارالبلاغة(ترجمه صناعتین)، ترجمه محمد جواد نصیری، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران:1372.
24. المصری، ابن ابی الاصبع، بدیع القرآن،ترجمه علی میرلوحی، مشهد، آستان قدس رضوی:1386.
25. همایی، جلال الدین، معانی و بیان، تهران، نشرهما، چاپ سوم:1374.