پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بازشناسی جلوه های محرمیت منطبق بر آیات و روایات در مکانیابی و تناسبات خانه لطفی دامغان در عصر قاجار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد علوم قران و حدیث، گروه علوم قرانی، دانشکده علوم و معارف قران کریم قم، ایران.
2 موسسه آموزش عالی انرژی، ساوه . ایران
3 هیأت علمی گروه معارف. دانشکده ادبیات و علوم انسانی. دانشگاه لرستان. خرم آباد. ایران
4 استادیارگروه معارف اسلامی، دانشکده مدیریت و علوم انسانی، دانشگاه دریانوردی و علوم دریایی چابهار، ایران.
10.22034/api.2026.2049148.1124
چکیده
اصل مورد تاکید "حریم" در متون دینی، با ریشه گرفتن از باورهای اسلامی در تمام ابعاد زندگی انسان از جمله فضای کالبدی که در آن سکونت دارد، حائز اهمیت می‌باشد که با تکیه بر بکارگیری عناصر خاص، به عرصه معماری ایرانی راه یافته بود اما با گذر از عصر قاجاریه بسیار کمرنگ شد. از آن‌جا که ضرورت بازگشت به این اصل، جهت هویت بخشی اسلامی به مسکن امروز به شدت احساس می‌شود، در این پژوهش چگونگی بکارگیری تناسبات هندسی و سازمان‌دهی فضایی در قالب عناصر بنا جهت رعایت حریم در مسکن سنتی، تبیین می‌شود. این پژوهش در این راستا، خانه لطفی که نمونه مطلوبی از معماری سنتی دوره قاجاریه در شهر دامغان بوده را مورد بررسی قرار داده است. مطابق بررسی‌ها در این نوشتار که از انواع پژوهش‌های کاربردی بوده و از روش توصیفی تحلیلی و میان‌رشته‌ای از مطالعات میدانی و کتابخانه‌ای بهره جسته، می‌توان گفت که بررسی روایی آیاتی از سوره‌های نور و احزاب و ... در باب مسکن، بیان‌گر اهمیت مساله وجود حریم در مسکن و بکارگیری آن با استفاده از ابزارهای معماری به صورت تفکیک قلمرو‌ها با سازماندهی فضایی مناسب و تناسبات هندسی دقیق در قالب عناصری چون هشتی و دالان و ... می‌باشد. نتایج پژوهش بیان‌گر آن است که در طراحی خانه لطفی معماران اصل محرمیت را در سازمان‌دهی فضایی ورعایت تناسبات هندسی مناسب در کالبد بنا بهره گرفته اند که بازتاب آن را می‌توان در ساخت بنا با نقشه و الگوی درون‌گرا و تامین لایه های محرمیت سه‌گانه عمومی، خصوصی و نیمه خصوصی مشاهده کرد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 11 مهر 1405