پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش‌های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

جایگاه حصول علم در استناد به اسناد عادی از منظر فقه امامیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی ،گروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج ، ایران
2 استادیارگروه حقوق، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج ، ایران.
3 استاد یار گروه حقوق ،واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج ، ایران
10.22034/api.2026.2091524.1840
چکیده
در نظام حقوقی ایران، مادۀ ۱۲۵۸ قانون مدنی «اسناد کتبی» را در شمار ادلۀ اثبات دعوا آورده است؛ حال آنکه فقه مشهور امامیه، کتابت و خط را دلیل مستقل نشمرده و بر پایۀ روایاتی همچون «إنّما هو مَن شاءَ کَتَبَ کتاباً و نَقَشَ خاتَماً»، شهادت و حکم بر مبنای خط را نپذیرفته است. این ناهمگونی در قلمرو «سند عادی» شدت می‌یابد، زیرا این دسته از اسناد نه از تشریفات تنظیم بهره‌مندند و نه از مصونیت در برابر انکار و تردید. پرسش بنیادین پژوهش حاضر آن است که مانع اعتباربخشی فقهی به سند عادی چیست: فقدان «حجیت موضوعیِ کتابت» یا «عدم افادۀ علم»؟ مقالۀ پیش رو با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر منابع اصیل فقه امامیه نشان می‌دهد که ادلۀ ناهیه، ناظر به نفی حجیت موضوعی و تعبدیِ خط‌اند و نه نفی کارکرد طریقی آن؛ و از آنجا که کانون نظام قضایی امامیه بر پایۀ حجیت «علم قاضی» استوار است و ادلۀ حجیت علم قاضی هیچ‌گونه حصری در «اسباب علم» ایجاد نکرده‌اند، سند عادی هرگاه به حصول علم یا اطمینان نوعی بینجامد، قابلیت استناد می‌یابد
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Position of Attaining Knowledge in Relying on Ordinary Documents from the Perspective of Imami Jurisprudence

نویسندگان English

Ebrahim Askari 1
Ali Poor javaheri 2
Dariush Babaei 3
1 PhD Student in Private Law Department of Law, Yas.C., Islamic Azad University, Yasuj,Iran
2 Assistant Professor Department of Law, Yas.C., Islamic Azad University, Yasuj,Iran
3 Assistant Professor Department of Law, Yas.C., Islamic Azad University, Yasuj,Iran.
چکیده English

Invoking ordinary documents in civil procedure is a critical legal and jurisprudential subject that requires examining the position of attaining judicial knowledge. This study addresses whether a judge can rule based solely on knowledge derived from ordinary documents, without being restricted to official evidence. The hypothesis posits that relying on these documents necessitates fulfilling fundamental conditions of invocation and the non-restrictiveness of judicial knowledge to specific evidence. Imami jurisprudence demonstrates that judicial knowledge, however reasonably and argumentatively attained, is authoritative, even if originated from ordinary documents. Legally, principles like the freedom of evidence and the consensual nature of contracts emphasize the validity of ordinary documents, and restricting them contradicts the discovery of truth. Utilizing a descriptive-analytical method and library research, this article concludes that accepting ordinary documents as a legitimate source of judicial knowledge ensures justice and protects the parties' rights. Ultimately, invoking ordinary documents within this framework constitutes a major pillar in guaranteeing judicial justice.

کلیدواژه‌ها English

'Attaining Knowledge
Ordinary Documents
Judicial Knowledge
Imami Jurisprudence'

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 25 شهریور 1405