پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

کاوشی در کتابخانه‌های خصوصی شیراز در عهد قاجار با تأکید بر کتابخانۀ «شعاع‌المُلک شیرازی»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران
10.22034/api.2026.2072229.1483
چکیده
هدف پژوهش: هدف اصلی این پژوهش آن است که ضمن بررسی کتابخانه‌های شخصی و خصوصی شیراز در عهد قاجار، یکی از بزرگ‌ترین کتابخانۀ شخصی این شهر یعنی کتابخانۀ محمّد حسین شعاع شیرازی ملقّب به شعاع‌المُلک (1289- 1363ق) را از لابلای اطلاعات کتابخانه‌ای امروز استخراج و تحلیل نموده و فهرستی از شاخص‌ترین نسخ خطی ماندگار و موجود در آن کتابخانه را ارائه نماید.

روش پژوهش: این پژوهش به صورت توصیفی – تحلیلی و به شیوۀ کتابخانه‌ای انجام شده، بدین منظور ابتدا کتابخانه‌های شخصی و خصوصی شیراز در عهد قاجار استخراج گردیده و کتابخانۀ شعاع مورد تحلیل قرار گرفته تا فهرستی از شاخص‌ترین نسخ خطی ماندگار و موجود در آن کتابخانه ارائه شود.

یافته‌ها: در دورۀ قاجاریه (۱۱۹۳- ۱۳۴۴ق) تعدادی از دانشمندان، ادیبان، فقها وکتاب‌دوستان شیرازی به تشکیل کتابخانه‌های خصوصی و شخصی مبادرت نمودند که در این مقاله حدود 50 کتابخانۀ خصوصی شیراز در این عهد واکاوی شده و آثار خطی کتابخانۀ شعاع کشف و معرفی شده است.

نتیجه‌گیری: این پژوهشگر به این نتیجه دست یافت که تعدّد کتابخانه‌های خصوصی در شیرازِ این دوره، نشان از رونق کتاب و کتابخوانی و علاقه‌مندی به جمع‌آوری نسخ قدیمی توسط مجموعه‌داران دارد. شعاع به عنوان مجموعه‌دار، موفّق شده بیش از یک صد نسخۀ نفیس خطی را در کتابخانۀ شخصی خویش نگهداری کرده، برخی را تصحیح نموده و بر برخی یادداشت نوشته و به عنوان میراثی معنوی به نسل امروز منتقل نماید که مهرهای اختصاصی کتاب در این نسخ، نشان از مالکیت وی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A study of private libraries in Shiraz during the Qajar era with emphasis on the "Shu'a al-Molk Shirazi" library

نویسنده English

mohammadhadi خالق زاده
Associate Professor of Persian Language and Literature, Yasouj Branch, Islamic Azad University, Yasouj, Iran
چکیده English

Research Objective: The main objective of this research is to examine the personal and private libraries of Shiraz during the Qajar era, and to present one of the largest personal libraries of this city, namely the library of Muhammad Hussein Shua’a Shirazi, nicknamed Shua’al-Mulk (1782-1943 AD), from among the libraries of personal and private libraries during the Qajar era.

Research Method: This research was conducted in a descriptive-analytical and library-based manner, which means that first the personal and private libraries of Shiraz during the Qajar era were extracted and Shua’a’s library was analyzed in order to present a list of the most significant and enduring manuscripts available in that library.

Findings: During the Qajar period (1779- 1929 AD), Shirazi writers, jurists, and book lovers advocated the establishment of private and personal libraries. In this article, about 50 private libraries in Shiraz during this period were analyzed and the Shoa’s library manuscript was introduced.

Conclusion: This researcher concluded that the number of private libraries in Shiraz during this period indicates the prosperity of books and reading and the interest in collecting old manuscripts by collectors. Shoa, as a collector, managed to keep more than one hundred exquisite manuscripts in his personal library, correcting some and writing notes on some, and they are passed on to today’s generation as a spiritual heritage, with the book’s exclusive seals on these manuscripts indicating his ownership.

کلیدواژه‌ها English

Private library
book
manuscript
Qajar period
Shoa’s library

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 04 شهریور 1405