پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

شناسایی و رتبه‌بندی پیشران های موثر بر عدالت اجتماعی (مطالعه ی موردی: استان چهارمحال و بختیاری)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
کمال اکبریان چالشتری 1
علیرضا گلشنی 1
منصور حقیقتیان 2
1 گروه علوم سیاسی ،واحد شهرضا،دانشگاه آزاد اسلامی ،شهرضا،ایران.
2 گروه جامعه‌شناسی ،واحد دهاقان ، دانشگاه آزاد اسلامی ، دهاقان ، ایران.
10.22034/api.2026.2086974.1690
چکیده
هدف: هدف این پژوهش شناسایی و رتبه‌بندی پیشران‌های مؤثر بر عدالت اجتماعی در استان چهارمحال و بختیاری با تأکید بر تقویت پایه‌های اجتماعی نظام سیاسی از طریق تحقق عدالت در میان اقشار مختلف جامعه است.
روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–تحلیلی با رویکرد آمیخته (کیفی–کمی) است. در بخش کیفی، برای استخراج شاخص‌ها از روش دلفی چهارمرحله‌ای با مشارکت 25 نفر از خبرگان استفاده شد که در نهایت 67 عامل در قالب 8 بعد اصلی شناسایی و دسته‌بندی گردید. در بخش کمی نیز برای وزن‌دهی و اولویت‌بندی شاخص‌ها از روش بهترین–بدترین فازی (FBWM) استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که بر اساس نظر خبرگان، سه بعد عدالت اقتصادی و توزیعی، عدالت رفاهی و عدالت سیاسی و حکمرانی در اولویت نخست قرار دارند و هسته اصلی سیاست‌گذاری عدالت منطقه‌ای در استان را تشکیل می‌دهند. در رتبه دوم، ابعاد عدالت آموزشی و دانشی و عدالت ارتباطی و فناورانه قرار دارند که نقش مهمی در توانمندسازی اجتماعی ایفا می‌کنند. در نهایت، ابعاد عدالت ساختاری و نهادی، عدالت فرهنگی و هویتی و عدالت زیست‌محیطی و فضایی در رتبه‌های بعدی قرار گرفته و بیشتر جنبه اصلاحی و تکمیلی سیاست‌ها را دارند.
نتیجه‌گیری: بر اساس نتایج پژوهش، تحقق عدالت اجتماعی در استان چهارمحال و بختیاری مستلزم تمرکز سیاست‌گذاری بر ابعاد اقتصادی، رفاهی و حکمرانی به‌عنوان پیشران‌های اصلی است و در کنار آن توجه به ابعاد آموزشی، ارتباطی، ساختاری، فرهنگی و زیست‌محیطی می‌تواند به تکمیل و پایداری سیاست‌های عدالت‌محور در سطح منطقه کمک کند.
کلیدواژه‌ها
عدالت
عدالت اجتماعی
چهارمحال و بختیاری
روش دلفی
روش بهترین ـ بدترین فازی
موضوعات

عنوان مقاله English

Identifying and ranking effective drivers of social justice (Case study: Chaharmahal and Bakhtiari Province)

نویسندگان English

Kamal Akbariyan CHaleshtari 1
Alireza GHolshani 1
Mansour Haghighatiyan 2
1 Department of political science, branch shahreza, Islamic Azad University, shahreza, Iran.
2 Department of sociology, branch dehaghan, Islamic Azad University, dehaghan, Iran.
چکیده English

Objective: The purpose of this study is to identify and rank the key drivers influencing social justice in Chaharmahal and Bakhtiari Province, with an emphasis on strengthening the social foundations of the political system through the realization of justice among various societal groups.
Method: This study is applied in purpose and descriptive analytical in nature, employing a mixed‑methods approach (qualitative–quantitative). In the qualitative phase, a four‑stage Delphi method was used with the participation of 25 experts, resulting in the identification and classification of 67 factors into eight main dimensions. In the quantitative phase, the Fuzzy Best Worst Method (FBWM) was employed to weight and prioritize the indicators.
Results: The results indicated that, according to expert consensus, the three dimensions of economic and distributive justice, welfare justice, and political and governance justice hold the highest priority and constitute the core of regional justice policymaking in the province. In the second tier, the dimensions of educational and knowledge justice and communicative and technological justice were identified, both of which play an important role in social empowerment. Finally, the dimensions of structural and institutional justice, cultural and identity justice, and environmental and spatial justice were ranked lower and serve primarily as corrective and complementary layers of policy formulation.
Conclusions: Based on the findings, achieving social justice in Chaharmahal and Bakhtiari Province requires prioritizing economic, welfare, and governance dimensions as the primary drivers. Additionally, attention to educational, communicative, structural, cultural, and environmental dimensions can strengthen, complement, and sustain justice‑oriented policies at the regional level.

کلیدواژه‌ها English

Justice
Social Justice
Chaharmahal and Bakhtiari
Delphi Method
Fuzzy Best-Worst Method
احمدی، نیما. (۱۴۰۰). نقش رسانه نژاد در تحقق عدالت اجتماعی. اولین کنفرانس حقوق، حقوق بین‌الملل، علوم سیاسی و علوم انسانی.
اکبری، طیبه؛ رضایی، محمود؛ آزادخانی، پاکزاد. (۱۴۰۲). نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در تقویت تاب‌آوری اجتماعی شهرها (مورد پژوهش: سیلاب در ایلام). مطالعات جامعه‌شناختی شهری، ۱۳(۴۹)، ۱–۳۵.
علیزاده، حسین. (۱۴۰۲). تحلیل محتوای بیانات مقام معظم رهبری پیرامون عدالت اجتماعی. فصلنامه اندیشه سیاسی در اسلام، ۱۱(۴)، ۶۵–۸۴.
عباسی، اسمعیل؛ تیمورنژاد، کاوه؛ یاراحمدی، مرتضی. (۱۴۰۲). طراحی و ارائه مدل توسعه عدالت اجتماعی در خط‌مشی ملی در راستای برنامه‌ریزی منطقه‌ای: مطالعه موردی وزارت امور اقتصادی و دارایی. فصلنامه جغرافیا (برنامه‌ریزی منطقه‌ای)، ۱۳(۵۳)، ۷۵–۹۲.
برومندزاده، محمدرضا؛ عشایری، طاها. (۱۳۹۵). تحلیل جامعه‌شناختی عدالت اجتماعی در اندیشه امام خمینی (ره). دهمین کنگره پیشگامان، تهران.
ثابت ویشکاسوقه، زینب؛ نوری، هادی؛ غلامی، محمدرضا. (۱۴۰۰). بررسی رابطه کارآمدی دولت و اعتماد اجتماعی در جامعه ایران؛ مطالعه موردی شهر رشت. پژوهشنامه علوم سیاسی، ۱۷(۱)، ۷–۴۰.
تمیزی‌فر، رضا؛ ازکیا، مسعود؛ وثوقی، محمد. (۱۳۹۹). تحلیل جامعه‌شناختی توسعه و نابرابری در ایران. نشریه مطالعات جامعه‌شناختی، (۵۶)، ۳۱۵–۳۳۸.
جوانمرد، فاطمه؛ رهنمای رودپشتی، فریدون؛ شاهوردیانی، شادی؛ و کردلوئی، حمیدرضا. (۱۴۰۳). بررسی تأثیر ابعاد عدالت اجتماعی بر کیفیت گزارش‌دهی تقلب. دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، ۱۵(۵۸)، ۳۷–۵۵.
جاوید، محمدجواد؛ رحیمیان، جمال. (۱۴۰۳). تحلیل عدالت اجتماعی به مثابه اصل حقوقی بنیادین در حکومت اسلامی بر مبنای اندیشه شهید صدر و آیت‌الله خامنه‌ای. حقوق اسلامی.
دانش، سبحان. (۱۴۰۱). عدالت اجتماعی در اندیشه شهید مطهری. نسیم کوثر، ۲(۷)، ۷۵–۸۸.
مصطفوی‌ثانی، علی؛ سرآبادانی، حسین؛ و خاندوزی، سید احسان. (۱۴۰۰). اولویت‌بندی و وزن‌دهی ابعاد شاخص ترکیبی عدالت اجتماعی جهت سنجش آن در جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه علمی–پژوهشی اسلام و علوم اجتماعی، ۱۳(۲۶)، ۱۱۳–۱۴۳
Abbasi, E., Teimoornejad, K., & Yarahamdi, M. (2024). Analyzing the dimensions and components of the social justice development model in line with the implementation of the national policy. Journal of Development Studies and Resource Management, 1(4), 143–160.
Ahmadi, N. (2021). The role of racial media in achieving social justice. First Conference on Law, International Law, Political Science, and Humanities.
Akbari, T., Rezaei, M., & Azadkhani Pakzad, P. (2023). The role of information and communication technology in strengthening urban social resilience (Case study: Floods in Ilam). Urban Sociological Studies, 13(49), 1–35.
Alizadeh, H. (2023). Content analysis of the Supreme Leader’s statements on social justice. Political Thought in Islam Quarterly, 11(4), 65–84.
Azubuike, P. C., Akinreni, T., Adai, S. G., Ogbonna, C. K., Abba, M. E., Udofia, M. D., & Imo, U. F. (2025). Equity and social justice perspectives on disability inclusion in healthcare services in Nigeria. Communications Medicine, 5(1), 371.
Broomandzadeh, M. R., & Ashayeri, T. (2016). Sociological analysis of social justice in Imam Khomeini’s thought. Tenth Pioneers Congress, Tehran.
Briffett Aktas, C. (2024). Enhancing social justice and socially just pedagogy in higher education through participatory action research. Teaching in Higher Education, 29(1), 159–175.
Danesh, S. (2022). Social justice in the thought of Martyr Motahari. Nasim Kowsar, 2(7), 75–88.
Javadi, M. J., & Rahimian, J. (2024). An analysis of social justice as a fundamental legal principle in Islamic governance based on the thought of Shahid Sadr and Ayatollah Khamenei. Islamic Law Studies.
Javanmard, F., Rahnamaye Roodposhti, F., Shahverdiani, S., & Kordlouei, H. R. (2024). Examining the impact of social justice dimensions on fraud reporting quality. Accounting and Management Auditing Knowledge, 15(58), 37–55.
Kumar, S., Singh, R., & Singh, A. (2023). Social justice and inclusive rural development: Evidence from India. World Development, 162, 106107.
Mostafavi-Sani, A., Saraabadani, H., & Khandozi, S. E. (2021). Prioritization and weighting of the dimensions of a composite social justice index for assessing social justice in the Islamic Republic of Iran. Islam and Social Sciences Research Quarterly, 13(26), 113–143.
Sanchez, M., Rodriguez, C., & Herrera, P. (2023). Social justice and governance: A comparative study in Latin American societies. Journal of Comparative Policy Analysis, 25(4), 312–329.
Sabete Vishkasougeh, Z., Nouri, H., & Gholami, M. R. (2021). Examining the relationship between government efficiency and social trust in Iranian society: A case study of Rasht. Political Science Research Journal, 17(1), 7–40.
Sen, A. (2021). Social justice and public policy. Journal of Human Development and Capabilities, 22(3), 1–15.
Tamizi‑Far, R., Azkia, M., & Vosoughi, M. (2020). Sociological analysis of development and inequality in Iran. Sociological Studies Journal, (56), 315–338.
Abbasi, E., Teymoornejad, K., & Yarahmadi, M. (2023). Designing and presenting a social justice development model in national policymaking toward regional planning: A case study of the Ministry of Economic Affairs and Finance. Geography Quarterly (Regional Planning), 13(53), 75–92.