حاشیه ها و انباشت مسائل اجتماعی (مورد مطالعه: شهر خرم آباد)

روشن پور, امین; نقدی, اسداله

doi:10.22034/api.2025.2032118.1030

حاشیه ها و انباشت مسائل اجتماعی (مورد مطالعه: شهر خرم آباد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

امین روشن پور ¹

اسداله نقدی ²

¹ دانشجوی دکتری بررسی مسائل اجتماعی ایران، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

² استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

10.22034/api.2025.2032118.1030

چکیده

هدف پژوهش: این پژوهش با هدف بررسی سیمای محلات حاشیه‌ای شهر خرم‌آباد و شناسایی مشکلات و مسائل اجتماعی این محلات انجام شده است.
روش پژوهش: مطالعه حاضر از روش‌های ترکیبی (اسنادی، تحلیلی و میدانی) استفاده کرده است. در بخش کیفی، با ۱۵ نفر از صاحب‌نظران محلی مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد و همچنین ۸ بحث گروهی با مدیران و کارشناسان دفاتر تسهیل‌گری در محلات حاشیه‌ای خرم‌آباد برگزار گردید.
یافته‌ها: مهم‌ترین مشکلات اجتماعی محلات حاشیه‌ای خرم‌آباد شامل موارد زیر است:
- حجم بالای اراضی مخروبه، رها شده و بی‌دفاع
- بیکاری و نبود شغل پایدار
- شیوع مصرف مواد مخدر میان جوانان
- فراوانی سندهای عادی (قولنامه‌ای)
- آمار بالای زنان سرپرست خانوار
- ضعف در تجهیزات، مبلمان و زیرساخت‌های ضروری
- وضعیت نامناسب بهداشت محیطی
- احساس ناامنی ناشی از سرقت، نزاع و درگیری
- کیفیت نامطلوب معابر سواره‌رو
- حضور قابل‌توجه کودکان کار و خیابانی
- افزایش موارد اقدام به خودکشی و خودکشی در میان ساکنان
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که محلات حاشیه‌ای خرم‌آباد با چالش‌های متعدد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی روبه‌رو هستند که نیازمند برنامه‌ریزی جامع و اجرای راهبردهای توانمندسازی و توسعه محلی، مطابق با توصیه‌های سازمان‌های بین‌المللی، می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

حاشیه نشینی

مسائل اجتماعی

فقر اقتصادی

خرم آباد

موضوعات

-اسماعیل زاده،حسن،مرجان،زرندی( 1401)،«مطالعه ای جامعه شناختی درباره وضعیت آسیب های اجتماعی شهرستان خرم آباد»، مجله مطالعات اجتماعی ایران،دوره 15(4)صص 27-3.
-حجازی نیا،سام،رحیمی، مجید،شمس الدینی،علی( 1401)،«تبیین اثرات حاشیه نشینی بر میزان وقوع جرایم شهری در شهر یاسوج»، جغرافیا و برنامه ریزی منطقه ای، سال 12(4)، صص 382-363.
-ذوالفقاری،اکبر(1399)،«تحلیل عوامل موثر بر آسیب های اجتماعی در ساختار کالبدی محلات حاشیه نشین شهر یزد»، برنامه ریزی توسعه کالبدی، سال 5(3)، صص 128-115.
-روشن پور،امین،روشنفکر،پیام،مرادی نژاد،الهام، نظری،وجیهه(1401)،«ارزیابی سریع وضعیت کودکان خیابانی و ویژگی‌های کار آنان در شهر خرم‌آباد»، مجله مطالعات اجتماعی ایران، دوره 15(4)،صص 154-132.
-زالی، نادر،پورفتحی،جواد(1391)،«تحلیل وضعیت اقتصادی، اجتماعی و کالبدی محله های حاشیه نشین شهر اهر»، مطالعات و پژوهش های شهری و منطقه ای، سال 4(15)، صص 104-89.
-زاهدی، محمد جواد،نایبی، هوشنگ، دانش، پروانه، نازک تبار،حسین( 1392)،«تحلیلی بر مسائل اجتماعی- فرهنگی موثر بر حاشیه نشینی مطالعه موردی شهر ساری»، جامعه شناسی مسائل اجتماعی ایران، سال 2(5).
-زیاری،کرامت اله،حاتمی،احمد، صفرپور،ابوالحسن (1400)،«ارزیابی ابعاد و مولفه های زیست پذیری در نواحی شهری با رویکرد توسعه پایدار( نمونه موردی نواحی شهر خرم آباد)»، فصلنامه چشم انداز شهرهای آینده، دوره 2(2)، شماره دوم، صص 50-33.
-شیخ الاسلامی، علیرضا، بختیاری، لیلا( 1395)،« وضعیت محله های حاشیه نشین شهری با تاکید بر رویکرد پایداری اجتماعی مطالعه موردی محله علی اباد شهر خرم آباد»، دومین همایش ملی فرهنگ، گردشگری و هویت شهری 1395.
-قرخلو، مهدی،عبدی ینگی کند، ناصح، زنگنه شهرکی،سعید (1387)،«تحلیل سطح پایداری شهری در سکونتگاه های غیر رسمی( مورد شهر سنندج)»، پژوهش های جغرافیای اسنانی، شمراه 69، صص 16-1.
-قنبری، ابوالفضل؛ حجازی، سید اسدالله و احمدی، بهنام( 1402)،«بررسی علل تشدید حاشیه نشینی در تبریز از منظر عوامل برنامه ریزی ناحیه ای»، جغرافیای اجتماعی شهری،10(2)،صص 1-20.
-مرکز آمار ایران( 1395)،بررسی ویژگی های جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی شهرستان های استان لرستان در سال های1335 تا سال 1395.
-نقدی، اسداله(1392)، حاشیه نشینی، نظریه ها، روش و مطالعات موردی، تهران: انتشارات جامعه شناسان.
-نقدی، اسداله، رویین تن، محبوبه، سحاب، مهشاد، سلطانی، احسام( 1402)،«فرصت ها و چالش های سکونتگاه های غیررسمی شهر ساوه با استفاده از مدل سوات(SWOT)»، اقتصاد شهری، دوره 6(2)، صص 126-115.
-نقدی، اسداله،روئین تن،محبوبه، حقیریان، شیدا، شاهرخ، عماد، خانیان، مجتبی( 1399)،«مطالعۀ گونه شناسی، چالشهای حاشیه نشینی و بازیهای حاشیه نشینان باسیاستهای شهری مورد مطالعه شهر ساوه» فصلنامه مطالعات و تحقیقات اجتماعی ایران، دوره 10(1)، صص 243-275.
-نقدی، اسداله،زارع،صادق(1391)،«بررسی حاشیه نشینی به مثابه آپاندیست شهری مورد مطالعه جعفرآباد کرمانشاه»، فصلنامه علمی- تخصصی برنامه ریزی منطقه ای، سال 2(5)، صص 81-65.
-یوسف وند، سامان؛ سلمانوندی، شاپور و گنجی، مرتضی(1403)،« بی قدرتی و تله فقر و محرومیت اجتماع حاشیه نشین به مثابه چالشی برای حکمرانی شهری»، فصلنامه برنامه ریزی توسعه شهری و منطقه ای،9(28)، صص 1-48.
-Binte Latif Mahmuda. Irin Anjuman. Ferdaus Jannatul, (2016) . “Socioeconomic and health status of slum dwellers of the Kalyanpur slum in Dhaka city”, Bangladesh Journal of Scientific Research. Volume 29, Issue 1.
-Das Saudamini, Mitra Arup, Kumar Rajnish, (2017). Do neighbourhood facilities matter for slum housing? Evidence from Indian slum clusters. Urban Studies , Volume 54, Issue 8.
-Chand, Raghubir, (2018) Societies, Social Inequalities and Marginalization, Nel, Etienne Pelc, Stanko.
-Clifford, Shaw; & Henry, Mckay. (2017). The social disorganization theory. Center for Spatially Integrated Social Scienc.
-Fattah, K. N. & Walters, P., (2020). “A Good Place for the Poor! Counternarratives to Territorial Stigmatisation from Two Informal Settlements in Dhaka. Social Inclusion, 8: 55-65.
-Han, J., Yoshitsugu, H., Cao, X., Imura, H., (2009). Application of an integrated system dynamics and cellular automata model for urban growth assessment: A case study of Shanghai, China. journal of Landscape and Urban Planning, 91(3), 133-141.
-Pottinger, C.Pfeffer, c (2022) A City for Whom? Marginalization and the
Production of Space in Contemporary Bangalore, India, Handbook of Quality of Life and Sustainability pp 295-315.
-Naceur, Farida. (2013). Impact of urban upgrading on perceptions of safety in informal settlements: Case study of Bouakal, Batna. Frontiers of Architectural Research, 2(4), 400-408.