پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

فراتحلیل مطالعات نقش مشاوران بر افزایش طلاق با نگرش راهبردی و دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی اجتماعی، پژوهشگاه مطالعات امنیت و پیشرفت، تهران، ایران
2 استادیار،گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران
3 میترا بهرامی، گروه معارف اسلامی،دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ;کرمانشاه، کرمانشاه، ایران
چکیده
هدف پژوهش:هدف این تحقیق، ارائه یک جمع‌بندی منسجم و یکپارچه از داده‌های پراکنده تحقیقات پیشین در مورد عدم موفقیت مراکز مشاوره پیش از طلاق است که پس از الزامی شدن آن در سال 1391، نه تنها در کاهش طلاق موفق نبوده‌اند، بلکه در بسیاری موارد به عاملی برای افزایش آن تبدیل شده‌اند. این پژوهش در پی شناسایی ریشه‌های این شکست و ارائه راهکارهای راهبردی است.
روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و با رویکرد راهبردی است و از نظر روش، یک مطالعه اسنادی از نوع فراتحلیل می‌باشد. جامعه آماری تحقیق شامل 48 منبع معتبر (کتاب، مقاله و پایان‌نامه) است که به صورت هدفمند انتخاب شده‌اند. این منابع از نظر ماهیت به سه دسته تقسیم شده‌اند: تبیینی (60%)، توصیفی (35%) و پیامدی (5%).
یافته‌ها:از فراتحلیل 205 مؤلفه استخراج شده از تحقیقات پیشین، نتایج زیر به دست آمد:
- 64 مؤلفه به آسیب‌ها (مانند نبود گفتمان مشاوره در سبک زندگی ایرانی)
- 43 مؤلفه به عوامل فرساینده (مانند ضعف در تخصص، مهارت و اخلاق حرفه‌ای مشاوران)
- 98 مؤلفه به راهکارها و راهبردها در ۵ بعد فرهنگی، اجتماعی، نظارتی، ساختاری و علمی-خدماتی پرداختند.
یافته کلیدی تحقیق نشان می‌دهد که فقدان گفتمان مشاوره‌ای در بافت فرهنگی ایران، کمبود تخصص و اخلاق حرفه‌ای در بین برخی مشاوران و غفلت از راهکارهای دینی و مذهبی، عوامل اصلی عدم موفقیت این مراکز است
نتیجه‌گیری: نتیجه‌گیری نهایی تحقیق حاکی از آن است که برای حل این مسئله، باید به سمت راهکارهای حاکمیتی و یکپارچه حرکت کرد. بهترین راهکار پیشنهادی، ایجاد «کلینیک‌های تخصصی خانواده» برای یکپارچه‌سازی خدمات مشاوره‌ای بر پایه سبک زندگی اسلامی–ایرانی و همچنین اجرای طرح «مشاوریار» با نظارت مستمر تا پایان پنج سال اول زندگی مشترک است تا از بروز بحران‌های منجر به طلاق پیشگیری شود.

چکیده تصویری

فراتحلیل مطالعات نقش مشاوران بر افزایش طلاق با نگرش راهبردی و دینی
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Meta-analysis of studies on the role of counselors in increasing divorce with a strategic and religious perspective

نویسندگان English

SAYED MORTEZA mirtabar 1
Nasrin Fatahi 2
Mitra Bahrami 3
1 پژوهشکده مطالعات حکمرانی فرهنگی اجتماعی، پژوهشگاه مطالعات امنیت و پیشرفت، تهران، ایران
چکیده English

Research Objective: The aim of this research is to present a coherent and integrated summary of the scattered data of previous research on the failure of pre-divorce counseling centers, which after their mandatory implementation in 2012, have not only failed to reduce divorce, but in many cases have become a factor in increasing it. This research seeks to identify the roots of this failure and provide strategic solutions.
Research Methodology: This research is applied and strategic in terms of purpose and is a meta-analytical documentary study in terms of method. The statistical population of the research includes 48 reliable sources (books, articles, and theses) that have been purposefully selected. These sources are divided into three categories in terms of nature: explanatory (60%), descriptive (35%), and consequential (5%).
Findings:
From a meta-analysis of 205 components extracted from previous research, the following results were obtained:
- 64 components addressed harms (such as the lack of counseling discourse in the Iranian lifestyle)
- 43 components addressed eroding factors (such as weakness in the expertise, skills, and professional ethics of counselors)
- 98 components addressed solutions and strategies in 5 cultural, social, supervisory, structural, and scientific-service dimensions.
The key finding of the research shows that the lack of counseling discourse in the cultural context of Iran, the lack of expertise and professional ethics among some counselors, and the neglect of religious and religious solutions are the main factors behind the failure of these centers.
Conclusion: The final conclusion of the research indicates that to solve this problem, we must move towards governance and integrated solutions. The best proposed solution is to establish "specialized family clinics" to integrate counseling services based on the Islamic-Iranian lifestyle, as well as implement the "Counselor" plan with continuous monitoring until the end of the first five years of living together to prevent crises leading to divorce.

کلیدواژه‌ها English

Counseling centers
counselors
divorce
family
metaanalysis
اسکافی نوغانی، مریم؛ ترکمان، فرح و ساروخانی، باقر. (۱۳۹۴). اثر شبکه های اجتماعی بر طلاق عاطفی در شهر مشهد. نشریه علوم اجتماعی دانشگاه فردوسی مشهد، ۱۲(۱)، ۲۲۵-۲۵۰.
حیدری، حامد؛ کیمیایی، سیدعلی؛ خویی‌نژاد، غلامرضا و مشهدی، علی. (۱۳۹۹). بررسی اثربخشی الگوی مشاوره ای پیشگیری از طلاق بر رضایت زناشویی در ازدواج های زود هنگام. مجله دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ۶۳(۱)، ۲۲۴۹-۲۲۵۸.
خادمی، مریم. (۱۳۹۴). تبیین مفهوم و علت شناسی اضطراب از دیدگاه روانشناسی اسلامی، استاد راهنما دکتر شهربانو حقیقت، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی واحد ارسنجان، ص: ۸۷.
خاکپور، رضا و شفیع آبادی، عبداله. (۱۳۸۹). اثربخشی گروه درمانی آموزش حساسیت و تعلیمی بر کاهش اشتباهات مشاوران و روان‌درمانگران. نشریه اندیشه و رفتار در روان شناسی بالینی، ۴(۱۵)، 19-32.
خنیفر، حسین و مسلمی، ناهید. (1402). اصول و مبانی روش‌های پژوهش‌های کیفی، تهران، نگاه دانش.
راهب، غنچه؛ لطیفیان، مریم و شریفی، حسن پاشا. (۱۳96). ارزیابی کیفی خدمات مشاوره انجمن اولیاء و مربیان. فصلنامه مددکاری اجتماعی، 6(2)، 14-32.
راهب، غنچه. (1390). بررسی اثربخشی خدمات راهنمایی و مشاوره مراجعان مراکز مشاوره سازمان اولیا و مربیان، طرح پژوهشی، تهران، پژوهشگاه مطالعات آموزش و پرورش.
ساروخانی، باقر. (1377). طلاق: پژوهشی در شناخت واقعیت و عوامل آن، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
ساروخانی، باقر. (1393). مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی خانواده، تهران، انتشارات سروش.
ستوده، سیف الله و بهاری، هدایت الله. (1386).  آسیب شناسی خانواده، تهران، انتشارات ندای آریانا.
سودانی، منصور؛ کریمی، سهیلا و شیرالی‌نیا، خدیجه. (1395). اثربخشی مشاوره با تأکید بر نظریه انتخاب در کاهش طلاق عاطفی زوجین. فصلنامه روانشناسی خانواده، 3(2)، 83-92.
شفیع آبادی، عبدالله و ناصری، غلامرضا. (1371). نظریه های مشاوره و روان درمانی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
عرشی، ملیحه؛ سبزی خوشنامی، محمد؛  حمیدی فر، علیرضا؛  فتحی، منصور و تکفلی، مرضیه. (1395). بررسی وضعیت خدمات مشاوره و مددکاری اجتماعی نیروی انتظامی (مراکز و کلانتری ها)، تحلیل روند سال های 1387 تا 1392. 5(5)، 341-350.
قهاری، شهربانو و ابوالهری، جعفر. (1395).  مشاوره طلاق- راهنمای روان شناسان و مشاوران، تهران، انتشارات دانژه.
کاویانی ارانی، محمد. (1397). دورنمایی از روانشناسی اسلامی به عنوان یک مکتب. دوفصلنامه مطالعات اسلام و روانشناسی، 12(23)، 69-100.
کرمی نوری، رضا. (۱۳۸۵). وضعیت روان‌شناسی ایران، ماهنامه بهداشت روان و جامعه، ۳.
کریمیان، نادر؛ زارعی، اقبال؛ محمدی، کوروش و کریستنسن، اندرو. (1395). درمان های تلفیقی، جنسیت و زوج درمانی: بررسی و هم سنجی اثربخشی زوج درمانی رفتاری التقاطی و درمان تصمیم گیری مجدد در بهبود تعهد زناشویی همسران متعارض. نشریه مشاوره و روان درمانی خانواده، 6(2)، 21-38.
الله‌وردی، مهری؛ بدره، محسن و پور‌مسجدیان، فاطمه. (1402). ارزیابی کیفی کارآمدی مشاوره‌های پیش ‌از طلاق موضوع فصل دوم قانون حمایت خانواده بر اساس نگرش مراجعان به مراکز مشاوره استان البرز. پژوهش‌های میان رشته‌ای زنان، 5(2)، 19-33.
مرادی، امید و چاردلی، شایسته. (1395). اثربخشی زوج درمانی تلفیقی به شیوه شناختی رفتاری و ساختاری بر کیفیت زندگی و ابعاد آن در زوج‌های متقاضی طلاق. پژوهش‌های مشاوره، 15(57)، 24-40.
ملاجعفرلو، مهدی؛ قاسم زاده، عظیم و فرجیان، مرتضی. (1401). مقایسه اثربخش مشاوره گروهی با رویکرد شناختی رفتاری و واقعیت درمانی بر کاهش طلاق عاطفی و باورهای غیرمنطقی زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره پارس آباد. فصلنامه ایده های نوین روانشناسی، 14(18)، 1-27.
مهکام، رضا. (1385). نقش روان‌شناسی در سلامت روانی طلاب، نشریه پژوهش و حوزه، 25، 97-80.
میرتبار، سید مرتضی و دشتی، محمدتقی. (۱۴۰۰).  نظام جامع خانواده، قم، انتشارات مکث اندیشه.
یوسفی، ناصر و کیانی، محمدعلی. (1391). تأثیر گشتالت درمانگری و معنادرمانی بر کاهش میل به طلاق مردان متقاضی مشاوره. فصلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده (ویژه خانواده و طلاق)، 1، 158-150.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Akbari, M. & Dinarvand, F. (2014). Effectiveness of therapy based on teaching Choice Theory on reduction of negative emotional reactions between couples with marital conflicts. International Journal of Basic Sciences & Applied Research. 3, 38-44.
Creswell, J.W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Sage publications.
Shannon, S. (2022). Critical appraisal of systematic reviews. Can Assoc Radiol J, 53(4), 195-198.
Solomon, B.C. & Jackson, J.J. (2014). Why do personality traits predict divorce? Multiple Pathways Through Satisfaction. Journal of Personality and Social Psychology, 106(6), 978-996.