هدف پژوهش: هدف این پژوهش، بررسی مبانی قرآنی «قاعدة قبح عقاب بلا بیان» از منظر کلامی است. این قاعده که از سوی اصولیین و متکلمان مسلمان مطرح شده، بیان می‌کند مجازات بندگان بدون ابلاغ تکالیف الهی، قبیح و ناعادلانه است. پژوهش حاضر درصدد است با استناد به آیات قرآن کریم، روایات معصومین(ع) و تفاسیر مفسران، ادله‌ی قرآنی این قاعده را تحلیل کرده و جایگاه آن را در نظام تکلیف و هدایت الهی تبیین نماید. 
روش پژوهش:این تحقیق با روش تحلیلی-توصیفی انجام شده است. بدین‌صورت که ابتدا آیات مرتبط با موضوع از قرآن کریم استخراج گردیده، سپس با بهره‌گیری از روایات معصومین(ع) و دیدگاه‌های مفسران و متکلمان، تحلیل و بررسی شده است. همچنین از مبانی عقلی و کلامی در تبیین قاعده استفاده شده است. 
یافته‌های پژوهش: بررسی آیات قرآن کریم نشان می‌دهد که خداوند هدایت بندگان را بر خود واجب دانسته و بر این اساس، ابلاغ تکالیف شرعی را به‌عنوان prerequisite (پیش‌نیاز) مجازات قرار داده است. همچنین، روایات اهل‌بیت(ع) و استدلال‌های متکلمان، لزوم بعثت پیامبران و ارتباط آن با عدالت الهی را تأیید می‌کنند. فقها نیز با استناد به این قاعده، اصولی مانند برائت و اباحه را استنتاج کرده‌اند. 
نتیجه‌گیری: نتیجه تحقیق حاکی از آن است که قاعدة «قبح عقاب بلا بیان» ریشه در آموزه‌های قرآنی دارد و از لوازم عدالت و حکمت الهی محسوب می‌شود. خداوند متعال با ارسال پیامبران و تشریع احکام، راه هدایت را برای بندگان روشن ساخته و مجازات بدون ابلاغ را ناپسند شمرده است. این قاعده نه‌تنها در فقه و اصول کاربرد دارد، بلکه در کلام اسلامی نیز به‌عنوان دلیلی بر ضرورت نبوت و تناسب تکلیف با توانایی بندگان مورد استناد قرار می‌گیرد.