هدف پژوهش: هدف این تحقیق، بررسی راهبردهای تعلیموتربیت در کلام حضرت علی(ع) بر اساس نگرش فقه حکومتی و تبیین اصول، روشها و غایات تربیتی در سخنان ایشان است. همچنین، این پژوهش در پی آن است تا نقش فقه حکومتی را بهعنوان یک نظریه کلنگر در استنباط احکام اسلامی، بهویژه در حوزه تعلیموتربیت، مورد تحلیل قرار دهد. روش پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانهای انجام شده است. دادهها از منابع دینی، بهویژه خطبهها و سخنان امیرالمومنین(ع)، استخراج و سپس با رویکرد فقه حکومتی مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفتهاند. یافتهها: بر اساس خطبه 34 نهجالبلاغه، حضرت علی(ع) چهار حق اساسی را برای مردم در برابر حکومت برمیشمارند:
هدایتگرایی عموم مردم تعهد حکومت به تأمین رفاه عمومی تعلیموتربیت فراگیر تأدیب برای استواری در عمل
نتیجهگیری: فقه حکومتی بهعنوان یک نظریه کلنگر، توانایی پاسخگویی به چالشهای عصر حاضر در حوزه تعلیموتربیت را دارد. سخنان امیرالمومنین(ع) نشان میدهد که حکومت اسلامی نهتنها مسئولیت هدایت و تربیت مردم را بر عهده دارد، بلکه باید زمینههای رفاهی و اخلاقی را برای تحقق این امر فراهم کند. این پژوهش بر ضرورت تبیین دقیقتر مبانی فقه حکومتی در حوزه تربیت و کاربست آن در نظامهای آموزشی تأکید میکند.
اخوان نوری، شقایق السادات. (1401). مولفههای اخلاق حرفهای در تعلیم و تربیت و کارکردهای آن از منظر قرآن و روایات. پایاننامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علوم و معارف قرآنکریم.
اعرافی، علیرضا. (1395). «تاثیرات فقه بر نظام تربیتی»، فصلنامه راهبرد فرهنگ، اسفند، نهم، سی و ششم.
بحرانی، ابن میثم. (1375). شرح و ترجمه نهجالبلاغه، چاپ اول، تهران: بنیاد پژوهشهای اسلامی.
سلیمانیکیا، علیرضا. (1397). «تربیت اسلامی و تربیت غیراسلامی با نگاه مقایسهای»، سومین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و رفتاری، تهران.
شادمانفرد، علیپور، محمد حسین، محمد حسین، (1403) ارائه چارچوب مفهومی حکمرانی اسلامی با ابتناء بر عهدنامه امیرالمؤمنین (ع) برای مالک بن حارث نخعی، نشریه پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، دوره 3، شماره 5 شماره پیاپی 5، صفحه 121-139 / 22034/API.2024.2039576.1048
عبداللهزاده، عاطفه. (1402). «اهمیت تعلیم و تربیت اسلامی و نقش معلم در آن»، هفتمین کنفرانس ملی پژوهشهای نوین در حوزه مشاوره، علوم تربیتی و روانشناسی ایران، تهران.
علم الهدی، جمیله. (1381). «ضرورت تبیین تعلیم و تربیت اسلامی»، نشریه روششناسی علوم انسانی، دی، چهارم، سی و دوم.
غلامی، نجفعلی، میراحمدی، منصور. (1393). «فقه فردی و فقه حکومتی بایستهها و کاستیها»، فصلنامه سیاست متعالیه، خرداد، دوم، چهارم.
فوزی، یحیی، کریمی بیرانوند، مسعود. (1390). «نقش حکومت در تربیت؛ بررسی مقایسهای دیدگاه افلاطون و امام خمینی (ره)»، اسلام و پژوهشهای تربیتی، تیر، سوم، اول.
فیض الاسلام، علی نقی. (1368). ترجمه و شرح نهجالبلاغه، جلد دوم. چاپ اول. تهران: چاپ و انتشارات فقیه.
قادری، محمد. (1398). «مفهوم و مصداق تعلیم و تربیت در اندیشه ابن سینا»، سومین همایش ملی روانشناسی تعلیم و تربیت و سبک زندگی، قزوین، دانشگاه پیامنور واحد قزوین.
مردانی همدانی، فرزانه. (1400). «ظرفیتهای فقه حکومتی در تشکیل توسعه نظامسازی تمدن»، همایش ملی انقلاب اسلامی و افق تمدن آینده، تهران.
مسعودی، رضایی، مجتبی، امیر حسین، (1403) ارائه تصویر ارتکازی از امر به معروف و نهی از منکر و لوازم آن بر پایه مباحث اعتباریات، بن حارث نخعی، نشریه پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، دوره 3، شماره 5 شماره پیاپی 5، صفحه 141-151 22034/API.2024.2029569.1026
مشکاتی، حسن. (1398). تعلیم و تربیت اسلامی، چیستی؟ چگونه؟، اصفهان: سلام سپاهان.
مشکانی، عباسعلی، مشکانی، عبدالحسین. (1390). «درآمدی بر فقه حکومتی از دیدگاه مقام معظم رهبری»، فصلنامه حکومت اسلامی، تیر، شانزدهم، شصت.
مشکانی سبزواری، عباسعلی، مشکانی سبزواری، عبدالحسین. (1390). «مناسبات فقه و حکومت»، فصلنامه حکومت اسلامی. دی، شانزدهم، شماره سوم.
مطهری، مرتضی. (1377). آشنایی با علوم اسلامی، چاپ اول، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی. (1382). تعلیم و تربیت در اسلام، چاپ اول، تهران: صدرا.
مکارم شیرازی، ناصر. (1399). پیام امام امیرالمومنین علیه السلام، جلد دوم، چاپ اول، قم: دارالکتب اسلامیه.
میکائیلو، غلامحسین، سلطان القرائی، خلیل. (1394). «اهداف و روشهای تعلیم و تربیت از دیدگاه اسلام»، فصلنامه بصیرت و تربیت اسلامی، اسفند، چهارم، سی و پنجم.
اسماعیل زاده,هادی , فلاح احمد چالی,حسن و ولی زاده,رحمان . (1403). راهبردهای کلام امیرالمومنین(علیه السلام) در تعلیم و تربیت با رویکرد فقه حکومتی. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(6), 129-138. doi: 10.22034/api.2025.2036332.1039
MLA
اسماعیل زاده,هادی , , فلاح احمد چالی,حسن , و ولی زاده,رحمان . "راهبردهای کلام امیرالمومنین(علیه السلام) در تعلیم و تربیت با رویکرد فقه حکومتی", پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3, 6, 1403, 129-138. doi: 10.22034/api.2025.2036332.1039
HARVARD
اسماعیل زاده هادی, فلاح احمد چالی حسن, ولی زاده رحمان. (1403). 'راهبردهای کلام امیرالمومنین(علیه السلام) در تعلیم و تربیت با رویکرد فقه حکومتی', پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(6), pp. 129-138. doi: 10.22034/api.2025.2036332.1039
CHICAGO
هادی اسماعیل زاده, حسن فلاح احمد چالی و رحمان ولی زاده, "راهبردهای کلام امیرالمومنین(علیه السلام) در تعلیم و تربیت با رویکرد فقه حکومتی," پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3 6 (1403): 129-138, doi: 10.22034/api.2025.2036332.1039
VANCOUVER
اسماعیل زاده هادی, فلاح احمد چالی حسن, ولی زاده رحمان. راهبردهای کلام امیرالمومنین(علیه السلام) در تعلیم و تربیت با رویکرد فقه حکومتی. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 1403; 3(6): 129-138. doi: 10.22034/api.2025.2036332.1039