هدف پژوهش: این پژوهش با هدف واکاوی مبانی هستیشناختی فضیلت نظم و انضباط از منظر نهجالبلاغه و همچنین بررسی وضعیت برنامهی درسی دورهی دوم ابتدایی از حیث میزان توجه به این مبانی انجام شده است. روش پژوهش: با توجه به ماهیت نظری پژوهش، در بخش نخست از روش توصیفی-تحلیلی و استنباطی برای استخراج مبانی، اصول و روشهای تربیتی مرتبط با نظم از منظر نهجالبلاغه استفاده شد. در بخش دوم، روش تحلیل محتوا با رویکرد کمی بهکار گرفته شد تا میزان توجه به این مبانی در برنامهی درسی دورهی دوم ابتدایی بررسی شود. یافتهها: پژوهش، دو مبنای هستیشناختی وحدت نظام توحیدی و نظم تکوینی و همچنین نظم بهمثابه ویژگی بنیادین انسان تبیین شد. سپس دو اصل تربیتی واکاوی نظم جهان آفرینش در خلقت خداوند و ایجاد شاکلهی نظم در زندگی استنباط و تشریح گردید. بر این اساس، روشهای تربیتی مانند ایجاد شناخت نسبت به نظم عالم خلقت و ارتباط آن با وحدت ناظم، ایجاد نظم در زندگی فردی، تنظیم زندگی اجتماعی و قانونمداری استنتاج شد. نتیجهگیری: یافتههای این پژوهش بیانگر آن است که اگرچه برخی از ابعاد نظم و انضباط در برنامهی درسی دورهی دوم ابتدایی مورد توجه قرار گرفته، اما توجه به مبانی عمیقتر نظم وجودی انسان و ارتباط آن با نظام توحیدی کمرنگ است. بنابراین، پیشنهاد میشود در بازنگری برنامههای درسی، بهویژه در حوزهی تربیت اخلاقی، تأکید بیشتری بر مبانی هستیشناختی نظم و انضباط مبتنی بر آموزههای نهجالبلاغه صورت گیرد.
ابرهیمی قوام، صغری (1374). «نقش تعالیم انسانگرایانه در نظم پذیری کودکان»، سال پانزدهم، شماره اول، دوره۴۰، 47-66.
احمدوند، نفیسه (1388). «براهین اثبات خدا در کلام امام هشتمین». نشریه فرهنگ پژوهش، 5.
جلائیان اکبرنیا، علی (1386). «نظم و انضباط اجتماعی در آموزههای اسلامی». مجله تخصصی الهیات و حقوق. دوره 25: 69-70.
اکبری دستک، فیض اله (1390). «نظم و انضباط در سیره پیامبر اعظم(ص) و نقش آن در موفقیت ایشان در دعوت جهانی خویش». فصلنامه سفینه.دوره ( 31): 76-78.
باباپور، صغری، اکبرزاده، فریبا، احمدی، صدیقه (1393). « آموزش نظم به کودک با فلسفه و خردورزی». نشریه فلسفه و کودک. 4(8): 74-75.
بابائی، حبیب اله (1397). «ماهیت نظم تمدنی در اسلام». فصلنامهی مطالعات راهبردی ناجا. 3، (10): دوره 51، 121ـ 152.
بهرامی، سیاوش، اسماعیلی تاجیک، عزیز اله، مفیدی، فرخنده، حاجی حسین نژاد، غلامرضا ( 1389). «بسترسازی برای ارتقای نظم اجتماعی از طریق فرهنگ سازی ترافیکی در کودکان پیش دبستانی». فصلنامه نظم و امنیت انتظامی. 4، دوره (2): 120-123.
پزشکی، محمد ( 1397). «مبانی فلسفی نظم اجتماعی در فلسفه اسلامی». فصلنامه مطالعات راهبردی ناجا. دوره (3)10، 27ـ 47.
حسینی, سید حسن , اوجاقی, علی , & صمیمی, مهدی . (1401). تدوین الگوی انضباط سازمانی با تمرکز بر انضبـاط ظاهری و انضبــاط معنوی. فصلنامه مدیریت نظامی, 22(85), 35-64.
دهخدا، علی اکبر ( 1324). لغت نامه دهخدا.
رجائی، زهرا ( 1395). «نقش کودک و پیش دبستانی در تربیت کودکان». پژوهش در علوم و تکنولوژی.تهران؛ سومین کنفرانس بین المللی.
رسولزاده طباطبایی و کاظم، عبدی، نرگس ( 1389). «بررسی رابطه میان عوامل شخصیتی و میزان انضباط اجتماعی با توجه به پایبندی مذهبی». فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی.دوره 27. 167ـ 182.
رشیدی، شیرین (1398). « مبانی و آثار تربیت انسان منظم از منظر فلسفه تعلیم و تربیت قرآن بنیان». علوم تربیتی از دیدگاه اسلام. 7(12): 6-11.
رفیعی محمدی و علی محمد (1393). «بیست اصل درتربیت: اصول برقراری ارتباط با کودکان و نوجوانان». ناشر رسول اعظم لاحیاء التراث. دوره 11: 182ـ202.
سعدی پور، اسماعیل و بیابانگرد، قدرت اله ( 1388). «نظم و انضباط در کودکان مدرسه رو». نشریه ماهانه تربیتی-آموزشی پیوند. دوره 15، 321ـ 342.
شاهمحمدی نیره (1396). « نظم پذیری در کودکان». ترجمه نیره شاه محمدی. فصلنامه رشد آموزش پیش دبستانی. 33: 41-43
شادمانفرد، علیپور، محمد حسین، محمد حسین، (1403) ارائه چارچوب مفهومی حکمرانی اسلامی با ابتناء بر عهدنامه امیرالمؤمنین (ع) برای مالک بن حارث نخعی، نشریه پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، دوره 3، شماره 5 شماره پیاپی 5، صفحه 121-139 / 22034/API.2024.2039576.1048
شریعتمداری، علی (1393). اصول تعلیم و تربیت. نشر دانشگاه تهران.
شهبازی، هوشنگ، موسوی، سید صفر، حسین نژاد، بیژن (1394). «بررسی عوامل موثر بر انضباط اجتماعی در میان جوانان اردبیل». فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات امنیت اجتماعی. 41: 132-133.
صابری دهکردی؛م، اطهری، د(1396) جایگاه انضباط در مدیریت اسلامی. پنجمین کنفرانس بین المللی علوم مدیریت و حسابداری، ص 349-367.
طباطبائی، محمدحسین (1375). تفسیر المیزان. ج 19.
علامه مجلسی، محمدباقر (1403). بحارالانوار الجامعه العلوم الائمه الهارت. ج 77،1.
فخاری، علیرضا، بشارتی، زهرا ( 1395). «رویکرد درزمانی به تعبیر نظم امرکم در عبارت اوصیکما بتقوی الله و نظم امرکم». دو فصلنامه علمی – پژوهشی پژوهشهای ترجمه در زبان و ادبیات عربی. 6(14): 148.
قاضی زاده، کاظم؛ خیری، حسن و قنبرپور، معصومه (1394). «مبانی هستی شناختی و معرفت شناسی نظام اجتماعی بر اساس تفسیر المیزان». فصلنامه علمی – پژوهشی پژوهش های اعتقادی – کلامی. 5(18): 104.
قدمیاری، معصومه، رشیدپور، رکسانا. (1393). «بررسی جایگاه فلسفه برای کودکان در نظم عمومی جامعه». نشریه فلسفه و کودک. 4(8): 79.
قرائتی، محسن (1387). تفسیر نور. تهران؛ موسسه در راه حق، وزارت فرهنگ و ارشاد. ج 5،1.
قربانی، سمیه، میر شاه جعفری، سید ابراهیم، پریشانی ندا، ندا (1393). «بررسی تاثیر دین و ارزشهای دینی در برقراری نظم و انضباط اجتماعی و مولفههای تقویت آن در اسلام». فصلنامه دانش انتظامی زنجان. 4(11):50ـ 72.
گرامی، محمدعلی (1386). خدا در نهجالبلاغه. تهران؛ بنیاد نهجالبلاغه.
محمدرضایی، محمد (1382). «برهان نظم از دیدگاه امام علی (ع)». کلام اسلامی،دوره 45، 117ـ134.
مطهری، مرتضی (1360). مقدمهای بر جهان بینی اسلامی. انسان درقرآن، ج4، تهران؛ انشارات صدرا.
موسوی، کاظم، فرضی، علی، فروهی، ناصر (1394). «نقش و اهمیت نظم در جامعه و تاثیر آن در نیل به سعادت حقیقی از دیدگاه فارابی». تهران؛ مجموعه مقالات نخستین همایش ملی سبک زندگی، نظم و امنیت. 4-3.
مسعودی، رضایی، مجتبی، امیر حسین، (1403) ارائه تصویر ارتکازی از امر به معروف و نهی از منکر و لوازم آن بر پایه مباحث اعتباریات، بن حارث نخعی، نشریه پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، دوره 3، شماره 5 شماره پیاپی 5، صفحه 141-151 22034/API.2024.2029569.1026
میرزایی، توحید (1377). شگفتیهای آفرینش از زبان امام صادق (ع). تهران؛ دارالاسلام
نوابی نژاد، شکوه (1384). سه گفتار درباره راهنمایی و تربیت فرزندان. ناشر انجمن اولیاء و مربیان. 8: 65.
یعقوبی، محمد حیدر (1394). تحلیل نقش مدرسه در ایجاد نظم، تعامل بین مدیران، مربیان و شاگردان. دوره 8: 19
حاجی علیان,نیره و کیانی,معصومه . (1403). تبیین مبانی ، اصول و روشهای تربیتی فضیلت نظم از منظر نهجالبلاغه و تطبیق آن با محتوای کتابهای دوره ابتدایی. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(6), 83-101. doi: 10.22034/api.2025.2050579.1139
MLA
حاجی علیان,نیره , و کیانی,معصومه . "تبیین مبانی ، اصول و روشهای تربیتی فضیلت نظم از منظر نهجالبلاغه و تطبیق آن با محتوای کتابهای دوره ابتدایی", پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3, 6, 1403, 83-101. doi: 10.22034/api.2025.2050579.1139
HARVARD
حاجی علیان نیره, کیانی معصومه. (1403). 'تبیین مبانی ، اصول و روشهای تربیتی فضیلت نظم از منظر نهجالبلاغه و تطبیق آن با محتوای کتابهای دوره ابتدایی', پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(6), pp. 83-101. doi: 10.22034/api.2025.2050579.1139
CHICAGO
نیره حاجی علیان و معصومه کیانی, "تبیین مبانی ، اصول و روشهای تربیتی فضیلت نظم از منظر نهجالبلاغه و تطبیق آن با محتوای کتابهای دوره ابتدایی," پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3 6 (1403): 83-101, doi: 10.22034/api.2025.2050579.1139
VANCOUVER
حاجی علیان نیره, کیانی معصومه. تبیین مبانی ، اصول و روشهای تربیتی فضیلت نظم از منظر نهجالبلاغه و تطبیق آن با محتوای کتابهای دوره ابتدایی. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 1403; 3(6): 83-101. doi: 10.22034/api.2025.2050579.1139
