هدف پژوهش: این پژوهش به بررسی بحرانهای موجود در رژیم منع اشاعه تسلیحات هستهای و ضرورت تقویت تلاشهای بینالمللی برای مقابله با حملات ضد اشاعه میپردازد. هدف اصلی، تحلیل ظرفیتهای حقوقی و کیفری بینالمللی نظام عدم گسترش هستهای در چارچوب تحولات دهه اول قرن بیست و یکم است. روش پژوهش: مقاله حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی اسناد بینالمللی، توافقنامهها، نهادها و هنجارهای مرتبط با منع اشاعه تسلیحات هستهای میپردازد. همچنین، رویکردهای پیشگیرانه و بازدارنده در قبال برنامههای هستهای کشورهای غیرهستهای و واکنشهای نظامی ضد اشاعه مورد تحلیل قرار میگیرد. یافتهها: - رژیم منع اشاعه در مدیریت خطرات تشدید تسلیحات هستهای و جلوگیری از توسعه آن توسط کشورهای غیرهستهای با چالشهای جدی مواجه است. - حملات ضد اشاعه پیشگیرانه، اگرچه در چارچوب مقابله با ظهور قدرتهای هستهای جدید قرار میگیرند، اما میتوانند به بیثباتی و افزایش تنشهای بینالمللی منجر شوند. - تقویت رژیم موجود منع اشاعه از طریق همکاری بینالمللی، مذاکره و شفافیت، میتواند راهکار مؤثری برای بازدارندگی اشاعهگران و کاهش تمایل به اقدامات نظامی مخاطرهآمیز باشد. نتیجهگیری: با توجه به افزایش حملات ضد اشاعه و تهدیدات ناشی از گسترش تسلیحات هستهای، تقویت رژیم بینالمللی منع اشاعه از طریق سازوکارهای حقوقی و هنجاری ضروری است. این پژوهش نشان میدهد که رویکردهای چندجانبه و دیپلماتیک، در مقایسه با اقدامات نظامی یکجانبه، کارآمدی بیشتری در پیشگیری از اشاعه تسلیحات هستهای دارند.
استویبر، کارلتون (1392). «شورای امنیت سازمان ملل متحد و حقوق هستهای». ترجمه پیمان نمامیان، فصلنامه حقوقی مجد، 27: 58-46.
بابایی، مجتبی (1394). «استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای از منظر حقوق بینالملل با تأکید بر حق غنیسازی ایران». مجله حقوقی دادگستری، 92(79): 52-33.
بیرامی، گودرز، امینینیا، عاطفه و شاملو، سوده (1401). «ابعاد خلع سلاح هستهای از منظر معاهده منع تسلیحات هستهای». مطالعات بینالمللی، 19(3): 269-251.
ساعد، نادر (1387). «در تکاپوی تکوین فرازهایی جدید در حقوق خلع سلاح: نقد رهیافت مسئولیت بینالمللی کیفری». پژوهشنامه خلع سلاح، 2(4): 43-41.
ساعد، نادر و حجازی، سیدحسن (1392). حقوق سلاحهای متعارف (سیر تحول، موازین و ملاحظات دفاعی). چاپ اول، تهران: انتشارات مرکز مطالعات راهبردی دیپلماسی دفاعی، معاونت امور بینالملل، مطالعات و ارتباطات دفاعی
جوانمرد، لیلا ،(1403) شرایط ایجاد سرقفلی و حق کسب در حقوق ایران با مطالعه ی تطبیقی در حقوق انگلیس و فرانسه، نشریه پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، دوره 3، شماره 5 شماره پیاپی 5، صفحه 103-119/
10.22034/API.2024.2040733.1051
سواری، حسن (1392). نگاه هرمنوتیک به موضوع خلع سلاح در منشور با تأکید بر نقشآفرینی ارکان سازمان ملل. در جامعه بینالمللی و حقوق بینالملل در قرن بیست و یکم (مجموعه مقالات اهدایی به استاد دکتر محمدرضا ضاییبیگدلی)، بهاهتمام سیدقاسم زمانی، چاپ اول، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوق شهر دانش.
ظریف، محمدجواد (2015). متن سخنرانی در کنفرانس 2015 بازنگری معاهده عدم گسترش سلاحهای هستهای. http://www.khabaronline.ir/detail/412022.
عبداللهی، محمود (1393). جنبش عدم تعهد. چاپ اول، تهران: وزارت امور خارجه به سفارش دفتر مطالعات سیاسی و بینالمللی مرکز آموزش و پژوهشهای بینالمللی.
عسگری، پوریا (1399). «معاهده منع سلاحهای هستهای: درنای کاغذی سپهر حقوق بینالملل». تحقیقات حقوقی، 23(92): 409-436.
محمودی، میرزایی، حسین، داوود، (1403) نقش نهاد تصفیه ورشکستگی در تامین امنیت روانی جامعه، نشریه پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی، دوره 3، شماره 5 شماره پیاپی 5، صفحه 103-119/ 22034/API.2024.2040620.1050
نیازمند، علیرضا (1398). «وعده های تحقق نیافته پیمان منع گسترش سلاح های هستهای و چالشهای پیشرو: تلاش برای بقاء یا فروپاشی تدریجی؟». مطالعات بینالمللی، 16(1): 83-102.
As of this writing, The 2008 Final Report and the official Chairman's Summary were not available. (2008). Available at: http://www.un.org/NPT2010/SecondSession/.
Associated Press, Diplomats: US to supply nuclear technology to Iran. (2006). Available at: http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3259620,00.html.
Black-Branch, Jonathan & Fleck, Dieter (2014). Nuclear Non-Proliferation in International Law. Schimmelpennincklaan: Springer/TMC Asser Press, Volume 1, pp.58-63.
Bradley, Curtis A & Gulati, G. Mitu (2010). “Customary International Law and Withdrawal Rights in an Age of Treaties”. Duke J. of Comp. & Int’l L., 21(1): 1-30.
Carlson, Geoffrey S (2008). “An Offer They Can’t Refuse? The Security Council Tells North Korea to Re-Sign the Nuclear Non-Proliferation Treaty”. Columbia Journal of Transnational Law, 46(2): 420-467.
Chairman's Working Paper (NPT/CONF.2010/PC.I/WP.78) and Report of the Preparatory Committee on its First Session (NPT/CONF.2010/PC.I/22). Available at: http://www.un.org/NPT2010/documents.html.
Cogan, Jacob Katz (2006). “Noncompliance and the International Rule of Law”. Yale J. of Int’l L., 31: 189-210.
Comprehensive Nuclear Test Ban Treaty. (1996). S. Treaty Doc. No. 105-28 (1997), 35 I.L.M. 1439.
Coppen, Tom (2017). The Law of Arms Control and the International Non-proliferation Regime: Preventing the Spread of Nuclear Weapons. Publisher Brill | Nijhoff.
Final Document: 2000 Review Conference, Volume 1, Part I, 1-13 of 15 of Section "Article VI and Eighth to Twelfth Preambular Paragraphs (pp.14-15 of NPT/CONF.2000/28 (Part I). Available at: http://www.disarmament.un.org/wmd/npt/nptrevdocuments.html.
A. Res. 1380 (XIV), U.N. Doc. A/RES/1380 (1959).
A. Res. 2373 (XXII), U.N. Doc., A/RES/2373 (1968).
Joyner, Daniel H (2011). Interpreting the Nuclear Non-Proliferation Treaty. Oxford: Oxford University Press.
Kean, Thomas H & Hamilton, Hee H (2004). The 9/11 Report: The National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States.
Kittrie, Orde F (2007). “Averting Catastrophe: Why the Nuclear Non-proliferation Treaty is Losing its Deterrence Capacity and How to Restore It”. Mich J. Int'l L, 337: 349-350.
Koplow, David A (1993). Parsing Good Faith: Has the United States Violated Article VI of the Nuclear Non-Proliferation Treaty?. Wis. L. Rev. 301: 390.
Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion, 1996 I.C.J. 226 (1996). By a State of Nuclear Weapons in Armed Conflict, Advisory Opinion.
Makhijani, Arjun; Deller, Nicole & Burroughs, John (2003). Compliance Assessment of North Korean and U.S. Obligations Under the Non-Proliferation Treaty and 1994 Agreed Framework, Institute for Energy and Environmental Research. Available at: http://www.ieer.org/reports/treaties/nkorea.html.
Horschig, Doreen (2024). Reinforcing the Nuclear Nonproliferation Regime. lawfare, https://www.lawfaremedia.org/article/reinforcing-the-nuclear-nonproliferation-regime
Hood, Anna (2023). Roadblocks to Disarmament in the Nuclear Non-Proliferation Treaty System. Journal of Conflict and Security Law, 28(3): 593–614.
Philp, Catherine (2009). Iran Threatens to Pull out of Nuclear Non-Proliferation Treaty, The Sunday Times. Available at:
Sharp, Travis & Poff, Erica (2008). Understanding and Preventing Nuclear Terrorism, The Center for Arms Control and Non-Proliferation. Available at: http://www.president.ir/fa/71823.
South Pacific Nuclear Free Zone Treaty. (1985). 24 I.L.M. 1440 (1985).
Spagnolo, Andrea (2022). International Legal Obligations Related to Nuclear Disarmament and Nuclear Testing. In: International Law and Chemical, Biological, Radio-Nuclear (CBRN) Events, Publisher Brill | Nijhoff, pp: 417–438.
Status of Multilateral Arms Regulation and Disarmament Agreements. (1988). Available at: http://www.disarmament2.un.org/TreatyStatus.nsf.
US Attacked: Hijacked jets Destroy Twin Towers and Hit Pentagon in Day of Terror. (2001). New York Times, 12 sept, at 1: Terrorists Hijack 4 Airliners, Destroy Word Trade Center, Hit Pentagon; Hundreds Dead; Washington Post, 12 sept, at 1: For an authoritative analysis of these events.
نمامیان,پیمان و امانی بابادی,امین . (1403). خوانش ظرفیت حقوقی و کیفری بینالمللی نظام عدم گسترش هستهای در پرتو تحولات دهه ابتدایی قرن بیست و یکم. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(6), 49-64. doi: 10.22034/api.2025.2042733.1059
MLA
نمامیان,پیمان , و امانی بابادی,امین . "خوانش ظرفیت حقوقی و کیفری بینالمللی نظام عدم گسترش هستهای در پرتو تحولات دهه ابتدایی قرن بیست و یکم", پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3, 6, 1403, 49-64. doi: 10.22034/api.2025.2042733.1059
HARVARD
نمامیان پیمان, امانی بابادی امین. (1403). 'خوانش ظرفیت حقوقی و کیفری بینالمللی نظام عدم گسترش هستهای در پرتو تحولات دهه ابتدایی قرن بیست و یکم', پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3(6), pp. 49-64. doi: 10.22034/api.2025.2042733.1059
CHICAGO
پیمان نمامیان و امین امانی بابادی, "خوانش ظرفیت حقوقی و کیفری بینالمللی نظام عدم گسترش هستهای در پرتو تحولات دهه ابتدایی قرن بیست و یکم," پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 3 6 (1403): 49-64, doi: 10.22034/api.2025.2042733.1059
VANCOUVER
نمامیان پیمان, امانی بابادی امین. خوانش ظرفیت حقوقی و کیفری بینالمللی نظام عدم گسترش هستهای در پرتو تحولات دهه ابتدایی قرن بیست و یکم. پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی, 1403; 3(6): 49-64. doi: 10.22034/api.2025.2042733.1059