پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

خاستگاه مبانی مشروعیت ولایت فقیه از دیدگاه علامه مصباح و آیت الله سیستانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سطح چهارم فقه حوزه علمیه قم و مدرس گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
10.22034/api.2024.716651
چکیده
مشروعیت از دیدگاه علم سیاست پایه قوام و مایه دوام در هر نظام سیاسى است، از دیدگاه اسلام در عصر غیبت منشا مشروعیت است و بر پایه دلایل عقلى و نقلى حق حاکمیت در زمان غیبت‏ مجتهد آگاه و کاردان سپرده شده است، مشروعیت از مسائلى است که از قدیم اندیشمندان علوم اجتماعى و علوم سیاسى را درگیر خود کرده است علامه مصباح و آیت الله سیستانی از جمله صاحب نظرانی هستند که در این حوزه دیدگاههای خویش را مطرح ساخته اند.علامه مصباح بحث انتصاب را بصورت کامل بسط داده و حتی نطریه انتخاب را بصورت مبسوط نقد کرده اند این در حالی است که آیت الله سیستانی این طرح مباحث را فقط در لابلای ابحاثش بهش اشاره کرده است و بصورت کامل شرح نداده اند. در این مقاله به‌صورت توصیفی _ تحلیلی به این دو نظریه پرداخته شده و  نتیجه حاصله در این تحقیق نشان میدهد که با وجود اختلاف در مبنا ولی دربحث انتصاب و انتخاب ولایت فقیه هردو بزرگوار نظر واحد(انتصاب) را دارند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Origin of the Basis of Legitimacy of the Authority of the Jurisprudent from the Perspective of Allama Misbah and Ayatollah Sistani

نویسنده English

Mehdi BahramAbad
چکیده English

Legitimacy from the perspective of political science is the basis of stability and the source of permanence in any political system. From the perspective of Islam, in the era of occultation, it is the source of legitimacy. Based on rational and tradition-based reasons, the right to rule during the occultation has been entrusted to a knowledgeable and skilled mujtahid. Legitimacy is an issue that has long concerned social and political scientists. Allama Misbah and Ayatollah Sistani are among the scholars who have presented their views in this area. Allama Misbah has fully expanded the discussion of appointment and even criticized the theory of selection in detail, while Ayatollah Sistani has only mentioned this topic in the middle of his research and has not fully explained it. In this article, these two theories are discussed in a descriptive-analytical manner, and the results obtained in this research show that despite the difference in the basis, both scholars have the same opinion (appointment) on the topic of appointment and selection of the guardianship of the jurist.

کلیدواژه‌ها English

Appointment
Election
Guardianship of the Jurisprudent
Public Guardianship
Legitimacy
  1. 1- قرآن کریم

    2- نهج‌البلاغه، ترجمه محمد دشتی، قم، مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین (ع)، 1383 ه.ش.

    3- آذری قمی، احمد، ولایت‌فقیه از دیدگاه اسلام، دارالعلم، 1372.

    4- ابن‌بابویه قمی (شیخ صدوق)، ابوجعفرمحمد بن علی، جواهرالکلام، تصحیح: محمدحسن نجفی، بیروت، دارالاحیاء التراث العربی، چاپ 7، 1918 م.

    5- الخفاف، حامد، النصوص الصادره عن سماحه آیت‌الله السیستانی فی المسائل العراقیه، بیروت.

    6- راغب اصفهانی، حسن بن محمد، دارالقلم، 1412 ه. ق

    7- تهرانی، سید محمدحسین، ولایت‌فقیه در حکومت اسلامی، ج 4، نرم افزار جامع فقه اهل البیت، مرکز تحقیقات کامپیوتری

    8- جوادی آملی، عبدالله، ولایت‌فقیه، قم: انتشارات اسراء، چاپ نهم، 1379

    9- حر عاملی، محمد بن حسن، وسایل الشیعه، تحقیق: موسسه آل البیت قم، 1409 ه.ق

    10- حسینی، ابراهیم، معرفت سیاسی تبیین نظریه ولایت‌فقیه با تأکید بر دیدگاه آیت‌الله سیستانی، سال ششم شماره 1

    11 ـ الحسینی الحایری، السید الکاظم ولایه الامر فی عصر الغیبه، مجمع الفکر الاسلامی 1414 ه ق

    12 - خمینی، روح الله، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ اول،1373

     13-دهخدا، علی اکبر، فرهنگ دهخدا، 1372 ش، تهران، عمید، حسن، فرهنگ عمید، انتشارات جاویدان، تهران 1375.

     14- روحانی، شیخ هادی، نگاهی به مسئله‌ی ولایت، ناشر: امیری، چاپ اول، 1366.

    15 - زمخشری، عمرو بن عمر، اساس البلاغه اول دار الصاد، بیروت، 1979 م.

    16- سیستانی، سید علی، قاعده‌ی لاضرر، قم، 1413 ق.

    17، المسائل المنتجه، دفتر سیستانی قم 1389

    18، منهاج الصالحین، دفتر سیستانی قم 1415 ه ق

    19 ـ آیت‌الله سیدعلی شفیعی نظام ولایت‌فقیه یا زیر بنای حکومت اسلامی، موسسه فرهنگ آیات 1376 ه ش

    20 ـ سید حسن طاهری خرم آبادی ولایت‌فقیه و حاکمیت ملت، انتشارات قم 1362 ه ش

    21- علامه مجلسی، بحار الأنوار. مؤسسه دارالکتب اسلامیه

    22- علی اکبرغفاری تصحیح: من لایحضره الفقیه، چاپ دوم، مؤسسه نشر السامی چاپ جامعه مدرسین، قم 1413 هـ. ق

    23- لک زایی، شریف، بررسی تطبیقی نظریه ولایت‌فقیه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 1392

    24- مصباح یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به ولایت‌فقیه، چاپ اول، 1378

    25، نظریه حقوقی سیاسی اسلام، موسسه امام، قم 1386 چاپ اول

    26، نگاهی گذرا به ولایت‌فقیه، موسسه امام، قم،1388

    27، پرسش‌ها و پاسخ ها، مؤسسه امام خمینی (ره)، 1380

    28، بهترین و برترین‌ها از دیدگاه نهج‌البلاغه، نگارش: کریم سبحانی، مؤسسه امام خمینی (ره)، 1391.

    29- راهیان کوی دوست، قم، انتشارات مؤسسه امام خمینی (ره)، 1390.

    30 ـ مطهری، مرتضی، آشنایی با علوم اسلامی اول فقه، فقه، انتشارات صدرا، 1366.

    31- مظاهری، حسین، نکته‌هایی پیرامون ولایت‌فقیه و حکومت دینی، عبدالکریم هاشمی، حزب جمهوری اسلامی، 1360.

    32- منتظری، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة، جلد 4، قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیه، 1409 ق

    33- - نظام الحکم فی الاسلام خلاصه کتاب دراسات فی ولایت الفقیه نشر سرایی 1380

    34-میرعمادی، احمد، نگاهی به ولایت مطلقه فقیه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان،1389

    35- محمدحسن نجفی، جواهرالکلام موسسه المرتض العالمیه 1412

    36-هاشم نژاد، عبدالکریم، بررسی بعد سیاسی ولایت‌فقیه، حزب جمهوری اسلامی، مشهد 1360 ه ش

    37- محمد یزدی، درسهایی پیرامون ولایت‌فقیه یا حکومت اسلامی واحد فرهنگی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی 1362

    38-حکومت اسلامی و ولایت‌فقیه، تهران، سازمان تبلیغات اسلامی، چاپ و نشر بین الملل، 1378.

    39- حدود ولایت حاکم اسلامی، ترجمه کتاب عواید الایام، وزارت ارشاد اسلامی 1987

    40- ولایت‌فقیه سایه ی حقیقت عظمی، در بیان حضرت امام ره و رهبری عظیم الشان، موسسه فرهنگی هنری راه فخرالایمه 1388