خوانش تطبیقی مبانی کلامی خلق کودکان معلول از منظر امامیه و اشاعره در پرتو عدل الهی

بهمنی, فرانک; محمدی, حکیمه

doi:10.22034/api.2024.2020884.1008

خوانش تطبیقی مبانی کلامی خلق کودکان معلول از منظر امامیه و اشاعره در پرتو عدل الهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

فرانک بهمنی ¹

حکیمه محمدی ²

¹ استادیار فلسفه و کلام اسلامی، گروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه یاسوج

² طلبه سطح 3 حوزۀ علمیه خواهران حضرت نرگس(س)، جهرم ، ایران

10.22034/api.2024.2020884.1008

چکیده

یکی از پربسامدترین پرسش‌های اعتقادی هماره سوال از تفاوت انسان‌ها هنگام ایجاد است. بر اساس آیات و روایات خداوند انسان را در نهایت کمال ممکن آفریده‌است لکن در مقام ثبوت مشاهده‌می‌گردد که برخی انسان‌ها با نقص متولد‌شده‌اند پژوهش حاضر با هدف خوانش تطبیقی مبانی کلامی خلق کودکان معلول از منظر امامیه و اشاعره در پرتو عدل الهی در صدد است تصویر روشنی از چگونگی ایجاد این افراد ارائه‌دهد و چالش‌های پیش‌رو را پاسخ‌دهد. روش پژوهش تحلیلى- استنتاجی ‌است، داده‌هاى تحقیق از طریق بررسى اسنادى، فیش بردارى و با رویکرد استدلالی تحلیل شده‌است. منابع متکلمین امامیه و اشاعره، جامعة تحقیق و سایر منابع ناظر به اهداف پژوهش، به عنوان منابع تبیینی و تکمیلی مورد استفاده قرارگرفته‌است. یافته‌ها: از منظر متکلمین اشعری، خلقت فعل مستقیم الهی است و موجودات دیگر مداخلۀ اختیاری ندارد و عدالت نیز چیزی جز فعل الهی نیست، لکن امامیه قائل به سلسلۀ طولی فاعلان بوده، نقش مهمی برای انسان در خلق و ایجاد قائل‌هستند بنابراین ساحت الهی را از خلق ناقص منزه برمی‌شمرد.

کلیدواژه‌ها

مبانی کلامی

خلقت

فاعلیت

عدالت

امامیه

اشاعره

قرآن کریم
ابن حزم، علی بن محمد (1983م). الفِصَل فی الملل و الاهواء و النحل، بیروت: دار الکتب العلمیة.
ابن فارس، احمد (1411ق). معجم مقائیس اللغه، بیروت: دارالفکر.
اسفراینی‌، شاهفور (1971م). التبصیر فی الدین، بیروت: دارالکتب العلمیة.
اشعری، علی بن اسماعیل (1955م). اللمع فی الرد علی اهل الزیغ و البدع، مصر: حموده غرابه.
باقلانی‌، محمد بن طیب (1975م). التمهید، بیروت: المکتبة الشرقیة.
باقلانی، محمد (1426ق). الانصاف، بیروت: عالم الکتاب.
بدوی، عبدالرحمان (1983م). مذاهب الاسلامیین، بیروت: بینا.
بیاضی، احمدبن حسن (1949م). اشارات المرام من عبارات الامام، قاهره: بینا.
تفتازانی، سعدالدین (1412ق). شرح المقاصد، قم: الشریف الرضی.
حلی(علامه)، حسن بن یوسف (1407ق). کشف‌ المراد، قم: مکتبة المصطفوی.
‌ حلی(علامه)، حسن بن یوسف (1337). إیضاح المقاصد، تهران: دانشگاه تهران.
جرجانی، علی بن محمد (1907م). شرح المواقف، مصر: محمد بدرالدین نعسانی حلبی.
جوادی آملی، عبد الله (1385). توحید در قرآن ، قم: اسراء.
جوینی، عبدالملک بن عبداللّه (1950م). الارشاد الی قواطع الادله فی اصول الاعتقاد، مصر: محمد یوسف موسی و علی عبدالمنعم عبدالحمید.
خمینی، روح‌الله (1387). تهذیب الاصول، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، روح‌الله (1400). دانشنامه امام خمینی، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، روح‌الله (1410ق). تعلیقات علی شرح الفصوص الحکم و مصباح الانس، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
خمینی، روح‌الله (الف1388). شرح چهل حدیث، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، روح‌الله (ب1388). آداب الصلاة، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
خمینی، روح‌الله (بیتا). کشف الاسرار، تهران: تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
رازی، فخرالدین (1359). تلخیص المحصل، تهران: دانشگاه تهران.
راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1416ق). مفردات الفاظ قرآن، بیروت: دارالشامیه.
ربانی گلپایگانی، علی (1368). جبر و اختیار، قم: مؤسسه تحقیقاتی سیدالشهداء.
سبحانی تبریزی، جعفر (1412ق). الالهیات علی هدی الکتاب والسنه والعقل، تالیف حسن مکی العالمی، بیروت: دارهشام.
شبر، سیدعبدالله (1424ق). حق الیقین فی معرفه اصول الدین، قم: انوارالهدی.
شهرستانی، محمدبن عبدالکریم (1967م). الملل والنحل، قاهره: محمدبن فتح‌الله بدران.
صانع پور، مریم (1394). «نقش مبنایی عدل در امامت علوی»، پژوهش نامه علوی، سال6، ش2، 85-87.
صدرای شیرازی، محمدبن ابراهیم (1396). خلق الاعمال، ترجمه علی بابایی، تهران: مولی.
طباطبائی، سید محمدحسین (1386). نهایه الحمکه (تعلیقات غلامرضا فیاضی)، قم: موسسه امام خمینی.
طباطبایی، محمد حسین (1374). ترجمه تفسیر المیزان، سید محمد باقر موسوی همدانی، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
طباطبایی، محمدحسین (1387). نهایت فلسفه، قم: بوستان کتاب.
علیزاده، بهرام (1391). مساله اختیار-آیا ارادۀ آگاهانه توهم است؟، قبسات، سال17،ش66،181-202.
غزالی، ابوحامد محمدبن محمد (1927م). تهافت الفلاسفه، بیروت: المطبعه الکاتولوکیه.
فاضل مقداد، مقداد بن عبدالله (1412ق). الاعتماد فی شرح واجب الاعتقاد، مشهد: آستانة الرضویة المقدسة، مجمع البحوث الإسلامیة.
فخرالدین رازی، محمدبن عمر (1414ق). القضا والقدر، بیروت: دارالکتب العربی.
فخرالدین رازی، محمدبن عمر (1987م). المطالب العالیه من العلم الالهی، بیروت: احمد حجازی سقا.
فیض کاشانی، محسن (1416ق). التفسیر الصافی، قم: مؤسسة الهادی.
فیومى، احمد بن محمد (1405ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی، قم: مؤسسه دارالهجره.
قاضی عبدالجبار (1422ق). شرح الأصول الخمسة،‌ بیروت: دار احیاء التراث العربی.
مطهری، مرتضی (1390). مجموعه آثار، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی (1388). عدل الهی، تهران: صدرا.
مطهری، مرتضی (1374). آشنایی با علوم اسلامی، تهران: صدرا.