پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی براساس آیات و روایات بر کاهش افسردگی دانش‌آموزان دختر متوسطه اول شهر خرم‌آباد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
منصور سودانی 1
زهرا جودکی 2
1 گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران
2 مشاوره، دانشکده مشاوره و روانشناسی، شهیدچمران اهواز، ایران
10.22034/api.2024.2020787.1007
چکیده
هدف: کاهش افسردگی مبتنی بر ذهن‌آگاهی برنامه‌ای گروهی به شمار می‌آید که با رویکرد اسلامی مبتنی بر آیات و روایات صورت می‌پذیرد. پژوهش‌های بسیاری اثربخشی ذهن‌آگاهی را در زمینه‌های مختلف مورد بررسی قرار داده‌اند، اما مساله اصلی این است آیا آموزش ذهن‌آگاهی مبتنی بر آیات و روایات بر کاهش افسردگی موثر است؟ پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر آموزش ذهن‌آگاهی بر اساس آیات و روایات بر کاهش افسردگی دانش‌آموزان انجام شده است.
مواد و روش‌ها: این پژوهش با روش تحقیق نیمه آزمایشی از راه پیش‌آزمون و پس‌آزمون و آزمون پیگیری با دو گروه، آزمایش و گواه مورد بررسی قرار گرفت. جامعه‌ی آماری پژوهش شامل کلیه دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه اول شهر خرم‌آباد در سال تحصیلی 1399-1400 بود و با روش نمونه‌گیری تصادفی تعداد 50 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جای‌گذاری شدند و در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. جهت جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه افسردگی بک استفاده شد. شیوه‌ی مداخله به صورت 8 جلسه آموزش ذهن‌آگاهی براساس آیات و روایات بود. داده‌های به دست آمده با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری (مانکووا) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان داد که ذهن‌آگاهی براساس آیات و روایات موجب کاهش افسردگی دانش‌آموزان گروه آزمایش شده و این تأثیر تا مرحله پیگیری هم‌چنان ادامه داشت (01/0p<).
بحث و نتیجه‌گیری: می‌توان برای کاهش افسردگی در بین دانش‌آموزان دختر از ذهن‌آگاهی براساس آیات و روایات استفاده کرد.
کلیدواژه‌ها
آیات
افسردگی
ذهن‌آگاهی
روایات

عنوان مقاله English

The effectiveness of mindfulness training based on verses and narrations on reducing depression in female first-year high school students in Khorramabad city

نویسندگان English

Mansour sodani 1
Zahra joudaki 2
1 Counseling Department, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran
2 Counseling, Faculty of Counseling and Psychology, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran
چکیده English

Mindfulness-based depression reduction is a group program that is carried out with an Islamic approach based on verses and narrations. Many studies have examined the effectiveness of mindfulness in various fields, but the main issue is whether mindfulness training based on verses and narrations is effective in reducing depression? The present study was conducted with the aim of investigating the effect of mindfulness training based on verses and narrations on reducing depression in students. This study was conducted using a semi-experimental research method through pre-test, post-test, and follow-up test with two groups, experimental and control. The statistical population of the study included all female high school students in Khorramabad in the academic year 2010-2011, and 50 people were selected as a statistical sample using a random sampling method and randomly placed in two experimental and control groups, and were evaluated in three stages: pre-test, post-test, and follow-up. Beck Depression Inventory was used to collect data. The intervention method was 8 sessions of mindfulness training based on verses and narrations. The data obtained were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA). The results of this study showed that mindfulness based on verses and narrations reduced depression in the experimental group students and this effect continued until the follow-up stage (p<0.01). Mindfulness based on verses and narrations can be used to reduce depression among female students.

کلیدواژه‌ها English

Verses
Depression
Mindfulness
Narrations
  1. قرآن کریم
  2. اسعدی، سمانه؛ امیری، شعله و مولوی، حسین (1395). تحول شناختی از دوره نوجوانی تا بزرگسالی: عملیات انتزاعی. روان شناسی تحولی روان شناسان ایرانی- شماره 50 . صفحه - 121 تا 131.
  3. اصلی آزاد، مسلم؛ منشئی، غلامرضا و قمرانی، امیر (1398). تأثیر درمان ذهن آگاهی بر تحمل ابهام و در هم آمیختگی فکر و عمل مبتلایان به اختلال وسواس بی‌اختیاری. فصلنامه سلامت روان کودک؛ 6(1). 83-94.
  4. تقوی، تندیس (1399)،نقش معنویت در کاهش اضطراب ناشی از بیماری کرونا در میان دانش آموزان دختر تهرانی،نخستین همایش ملی مداخلات در بحران و ارتقاء سلامت روان،تهران،
  5. تمیمی، عبدالواحد بن محمد (1395). غررالحکم و دررالکلم. ترجمه انصاری، محمدعلی. ناشر امام عصر(عج).
  6. دهستانی، مهدی (1394). اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر افسردگی، اضطراب و افسردگی دانش آموزان دختر. اندیشه و رفتار در روان شناسی بالینی, 10(37), 47-56.
  7. رجبی، غلامرضا (1384). ویژگیهای روانسنجی ماد‏‏ّه های فرم کوتاه پرسشنامه افسردگی بک (BDI- 13). روانشناسی تحولی: روانشناسان ایرانی, 1(4), 28-35
  8. سعدی پور، اسماعیل؛ سلطانی زاده، هدایا و ابراهیم قوام، صغری (۱۳۹۸). تأثیر آموزش ذهن آگاهی بر اهمال کاری تحصیلی در دو گروه دانش‌آموزان با اضطراب امتحان بالا و پایین. فصلنامه سلامت روان کودک. ۶ (۴) :۲۶۶-۲۷۷.
  9. طالبی­طایی، وحید؛ موسوی نجفی، فهیمه؛ فروزنده اصفهانی، حورا؛ رسولی جزی، فاطمه و شمس قهفرخی، فریده (1399). اثربخشی ذهن آگاهی کودک محور بر کارکردهای اجرایی و اضطراب کودکان نارساخوان. مجله پیشرفت های نوین در رو­ا­ن­شناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش. 3(24)، 171-160.
  10. عظیمی، سلمناز. (۱۳۹۷). بررسی اثربخشی ذهن آگاهی در کاهش استرس و افسردگی دانشجویان . پیشرفت های نوین در علوم رفتاری.; ۳ (۲۲) :۱۷-۱
  11. فرهادی، طاهره؛ اصلی آزاد, مسلم و شکرخدایی، نیلوفرسادات (1397). اثربخشی درمان ذهن آگاهی بر کارکردهای اجرایی و همجوشی شناختی نوجوانان مبتلا به اختلال وسواس فکری-عملی. توانمندسازی کودکان استثنایی. 9(4). 81-92.
  12. قرائتی، محسن (1387). تفسیر نور. انتشارات مرکز فرهنگی درس­هایی از قرآن.
  13. کلینی، محمدبن یعقوب (1407ق). اصول کافی. مترجم: انصاریان، حسین (1399). ناشر: دارالعرفان
  14. گودرزی، میترا؛ قاسمی، ندا؛ میردریکوند، فضل اله و غلامرضایی، سیمین (1397). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر عاطفه مثبت و منفی، انعطاف پذیری روان شناختی و مؤلفه های ذهن آگاهی افراد دارای علائم افسردگی. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت. ۵ (۵) :۵۳-۶۸.
  15. مکارم شیرازی، ناصر.(1386). پیام قرآن. انتشارات دارالکتب الاسلامیه. چاپ نهم.
  16. نجفی، زهرا (1400). اهمیت و جایگاه دوره متوسطه. اخلاق در حرفه معلمی. https://jak.kowsarblog.ir
  17. زاهد زاده، فروغ؛ جوهری فرد، رضا. (1397). بررسی تأثیر هنر­درمانی مبتنی بر ذهن­آگاهی بر باورهای فراشناختی و ذهن­آگاهی زنان مبتلاء به افسردگی. روان پرستاری. 6(5): 42-49.

 

 

  1. Beck, A. T., Steer, R. A., & Carbin, M. G. (1988). Psychometric properties of the Beck Depression Inventory: Twenty-five years of evaluation. Clinical psychology review, 8(1), 77-100.
  2. Britton, W. B., Lepp, N. E., Files, H. F., Rocha, T., Fisher, N. E., & Gold, J. S. (2014). A randomized controlled pilot trial of classroom-based mindfulness meditation compared to an active control condition in sixth-grade children. Journal of School Psychology, 52, 263–278.
  3. Broderick , P.C. ,& Frank , J.L. ( 2014 ). Learning to breathe: An intervention to foster
    mindfulness in adolescence. New direction for youth development
           , 142 , 31-44.
  4. Ebrahimi, Ahmad (2015). How to deal with anxiety and stress in the Qur'an and hadiths. https://www.porseman.com/
  5. Tavakoli, Ghulam Hussain (2012). A critical approach to the origins of religion from Freud's point of view. Suhrawardi Publications.
  6. Ahmadi, T., Kheirati, H., Ghobari bonab, B. Effectiveness of mindfulness-based training on cognitive emotion regulation and cognitive flexibility in mothers of children with Learning Disabilities. Empowering Exceptional Children, 2019; 10(3): 125-138.
  7. Crosswell, A. D., Moreno, P. I., Raposa, E. B., Motivala, S. J., Stanton, A. L., Ganz, P. A., & Bower, J. E. (2017). Effects of mindfulness training on emotional and physiologic recovery from induced negative affect. Psycho neuro endocrinology. 86, 78-86.
  8. Hamblin R, Gross AM. (2013). Role of religious attendance and identity conflict in psychological well-being. J Relig Health. (52), 817–827.
  9. Hodge DR. (2006). Spiritually modified cognitive therapy: a review of the literature. Soc Work.; 51(2): 157-66.
  10. Hofmann, S. G., Angelina, F., & Gomez, B. A. (2017). Mindfulness-Based Interventions for Anxiety and Depression. Psychiatric Clinics of North America. 40(4), 739-749.
  11. Hopwood, T. L., & Schutte, N. S. (2017). A meta analytic investigation of the impact of mindfulness-based interventions on post traumatic stress. Clinical Psychology Review. 57, 12 -20.
  12. Kim Na-Young, Huh Hyu-Jung, Chae Jeong-Ho (2015). Effects of religiosity and spirituality on the treatment response in patients with depressive disorders, Comprehensive Psychiatry, doi: 10.1016/j.comppsych.2015.04.009
  13. Koenig , Harold G, MD. (2009). Research on Religion, Spirituality, and Mental Health: A Review Can J Psychiatry; 54(5): 283-291. 
  14. Krishna, R.M. (2014). Mindfulness: the untapped innate catalyst for healing, happiness and health. Journal of Oklahoma State Medical Association, 12(1), 610-613.
  15. Kroska, E. B., Miller, M. L., Roche, A. I., Kroska, K., & O’Hara, M. W. (2018). Effects of traumatic experiences on obsessive-compulsive and internalizing symptoms: The role of avoidance and mindfulness. Journal of Affective Disorders. 225, 326-336.
  16. Ktut, D. (2018). Depresi pada Remaja: Gejala dan Permasalahannya. Jurnal Psikologi, 6(1), 69–78.
  17. Lacour, P., & Petersen, M. (2014). Effects of mindfulness meditation on chronic pain: a randomized controlled trial. pain medicine. Cognitive and behavioral practice, 12, 563-679.
  18. Lu, S. (2015). Mindfulness holds promise for treating depression. Monitor on psychology, 46(3), 50-57.
  19. Moon YS, Kim DH. (2013). Association between religiosity/spirituality and quality of life or depression among living-alone elderly in a South Korean city. Asia Pac Psychiatry. 15(3), 12-18.
  20. Segal, Z., Dimidjian, S., Vanderkruik, R., & Levy, (2019). A maturing mindfulness-based cognitive therapy reflects on two critical issues. Current Opinion in Psychology. 28, 218-222.
  21. (2017). Depression and other common mental disorders: global health estimates. World Health Organization, 1–24.