New researches in Islamic humanities studies

New researches in Islamic humanities studies

Analytical-critical study of the opinions of contemporary religious intellectuals on the issue of religion and the knowledge derived from it (Case study: opinions of Shariati, Bazargan, Soroush, and Mojtahid Shabestari)

Document Type : Original Article

Authors
1 Master of Arts in Political Science, Faculty of Literature and Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran,
2 Associate Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Shiraz University, Shiraz, Iran
Abstract
Discussion of religion and religious knowledge and research on religious knowledge in the opinions of intellectuals such as; Bazargan, Shariati, Soroush, Shabestari; is important because it keeps the sense of truth-seeking, realism and truth-belief alive in humans and causes humans to reflect and examine in order to better understand the truth and to more accurately reflect on it in the field of religion and what is related to religion. The necessity of the need for religion is vital for humans, and understanding religion and religious knowledge is even more vital because, by understanding religion and reflecting on religious knowledge, humans can better understand the truth because in this way, the religious scholar can understand the meanings of the common attributes between humans and God and can also help resolve the conflict between science and religion by utilizing religious knowledge. Religion in general, and the understanding of religious knowledge in the thinking of four religious intellectuals, led to the creation of new issues that today require new answers. Therefore, religion has come as one of the basic needs of humanity to improve human life and in the modern era requires a new reading that has various dimensions of belief, emotion, and psychology. This article seeks to use an analytical-descriptive method while addressing the meaning and concept of religion and religious knowledge and the experiences derived from it. Considering the diversity and variety of readings in recent years and decades, and especially in the intellectual-cognitive space of Iran, we are witnessing a tendency towards interpretive, heuristic, and semantic methods in the field of religious studies. One of the problems and dilemmas of engaging in such studies is having a non-critical, yet imitative, and sometimes political view of these topics. This is seen in the opinions of modern thinkers such as Shariati and Bazargan.
Keywords

  1. آل احمد، جلال(1357). در خدمت و خیانت روشنفکران، تهران: انتشار ات خوارزمی.
  2. ------------(1392). غربزدگی، تهران:  نشر فردوس.
  3. السون، راجر.ای-جی گرنز، استنلی (1386). الاهیات مسیحی در قرن بیستم، ترجمة روبرت آسریان و میشل آقامالیان، تهران: نشر ماهی.
  4. امامی، مسعود ( 1386). فقه در نگاه روشنفکران(1). شماره 50، فقه اهل بیت.
  5. باربور، ایان (1362). علم ودین، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، ستاد انقلاب فرهنگی، تهران: مرکزنشر دانشگاهی.
  6. بازرگان، مهدی 1345). « بعثت و ایدئولوژی» ، نشر طلوع.
  7. _________(1350). دین و تمدن.
  8. __________ مجموعه آثار، راه طی شده. جلدهای 1و 2.
  9. بروجردی، مهرزاد (1377). روشنفکران ایرانی و غرب، ترجمه جمشید شیرازی، چاپ دوم، تهران: نشر فرزان روز.
  10. بشیریه، حسین(1381). جامعه شناسی سیاسی، تهران: نشر نی.
  11. پارسا نیا، حمید،(1393). انواع و ادوار روشنفکری، چاپ دوم، قم: نشر کتاب فردا.
  12. __________(1380) حدیث پیمانه، چاپ پنجم، قم: دفتر نشر و پخش معارف.
  13. پالمر، ریچارد.ا، (1387). علم هرمنوتیک-نظریه­ی تأویل در فلسفه­های شلایرماخر، دیلتای، هایدگر، گادامر، چاپ چهارم، تهران: هرمس.
  14. توسلی، غلامعباس(1380)، روشنفکری و اندیشه ی دینی، تهران: انتشارات سخن.
  15. حسینی زاده، محمدعلی (۱۳۸۶). اسلام سیاسی در ایران، قم: دانشگاه مفید.
  16. خسروپناه، عبدالحسین، آسیب شناسی دین پژوهی معاصر، انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه‌ی اسلامی
  17. دباغ، سروش، ( 1383). آئین در آیینه (مروری بر آراء دین شناسانه عبدالکریم سروش)، تهران: موسسه فرهنگی صراط.
  18. دشتی،محمد، مذهب روشنفکری (نقدی بر تفکر ضرورت و اصلاح باسازی دین)، تهران: نشر اندیشه مطهر.
  19. رجایی، فرهنگ ( 1373)، معرکه‏ی جهان‏بینی‏ها، چاپ اول، تهران: انتشارات احیای کتاب.
  20. رحمتی، اکبر(  1372 )، استاد مطهری و  روشنفکران،  چاپ اول، تهران: نشر صدرا.
  21. رضایی، امیر (1379). کاربرد آیات قرآن در اندیشه دکتر شریعتی، تهران: انتشارات الهام.
  22. سروش، عبدالکریم سروش (1374). قبض و بسط تئوریک شریعت (نظریه تکامل معرفت دینی)، تهران:  موسسه فرهنگی صراط.
  23. ----------------- (1377). رازدانی و روشنفکری و دینداری، موسسه فرهنگی صراط، تهران
  24. ----------------- (1384).  از شریعتی، تهرانموسسه فرهنگی صراط.
  25. شریعتی، علی (1370 ). اسلام شناسی ، جلد اول، چاپ دوم ، تهران: انتشارات قلم.
  26. ________ مجموعه آثار، جلد های  اول و پنجم، با مخاطب های آشنا.
  27. ----------- (1373). بازگشت، چاپ چهارم،  تهران: انتشارات الهام.
  28. ------------ اجتهاد و نظریه انقلاب دائمی، چاپ اول، قم:  نشر نظیر.
  29. ------------ (1350). جامعه شناسی ادیان .
  30. صاحبی، محمد جواد (1382الف). اندیشه اصلاحی در نهضتهای اسلامی،  قم: چاپخانه دفتر تبلیغات اسلامی.
  31. -------------------(1382ب). جهانی شدن و دین. مجموعه مقالات چهارمین کنگره دین پژوهان. چاپ اول، نشر احیا گران.
  32. صادقی تهرانی، هادی، (1382). درآمدی برکلام جدید، کتاب طه و نشر معارف.
  33. ------------- (1386). نقدی بر دین پژوهی فلسفه معاصر، چاپ اول، تهران: امید فردا.
  34. علیجانی، رضا (1381). راه یا بیراهه، تهران:  نشر قلم.
  35. کاجی، حسین(1378). کیستی ما از نگاه روشنفکران ایرانی، تهران: انتشارات روزنه.
  36. گفتارهایی از عبد الکریم سروش، محمد مجتهد شبستری، مصطفی ملکیان، محسن کدیور، سنت و سکولاریزم،( 1381)، تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
  37. مجتهد شبستری، محمد ( 1381 ). هرمنوتیک، کتاب و سنت، چاپ پنجم، تهران: طرح نو.
  38. ----------------(1381). نقدی بر قرائت انسانی از دین(بحران­ها، چالش­ها، راه حل­ها) ، چاپ سوم، تهران: طرح نو.
  39. --------------- (1381). راهی به رهایی- جستارهایی در باب عقلانیت و معنویت، چاپ اول، نشر نگاه معاصر.
  40. ---------------- (1384). تأملاتی در قرائت انسانی از دین، چاپ دوم، تهران: طرح نو.
  41. --------------- ( 1379 ). ایمان و آزادی، چاپ سوم،  ویراست دوم، تهران: طرح نو.
  42. ---------------- ( 1395). قرائت نبوی از جهان، تنظیم فرشاد نوروزی، نشر الکترونیک فروردین ماه.
  43. هادوی تهرانی، محمد مهدی ( 1377). مبانی کلامی اجتهاد، چاپ اول، قم: مؤسسه فرهنگی خانه خرد.
  44. هاشم زهی، نوروز (1386). شرایط اجتماعی و پارادایم های روشنفکری در آستانه دو انقلاب ایران: انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامی، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، تهران: موسسه و نشر عروج.
  45. واعظی، احمد (1376). تحول فهم دین،( نقدی فشرده بر نظریۀ قبض و بسط تئوریک شریعت)،، چ دوم، تهران: موسسه فرهنگی اندیشه معاصر، تهران.
  46. ----------- (1380). درآمدی برهرمنوتیک، پژوهشگاه فرهنگ واندیشه اسلامی.
  47. یزدی، ابراهیم (1396). روشنفکری دینی و چالش های جدید، چاپ سوم، تهران: نشر کویر.

مقالات و مجلات

  1. امامی، مسعود. فقه در نگاه روشنفکران، مجله فقه ولایت.
  2. بهجت پور، عبدالکریم، تفسیر تنزیلی و کارکردهای آن در حل مسائل، مجله رشد آموزش قرآن و معارف اسلامی، شماره 103، بهار 1396،
  3. بهروزلک، غلامرضا، اسلام سیاسی و اسلام­گرایی معاصر، پگاه حوزه، شماره­ی ۲۰۹، 1386.
  4. جنت، رضا، روشنفکری دینی، از اسلام گرایی تا سکولاریزم اسلامی، 10 اردیبهشت، 1389.
  5. خواجه سروی، غرب از نگاه مهندس بازرگان، نشریه نامه‌ی پژوهش، شماره‌ی7.
  6. دباغ، سروش، بازرگان متأخر در برابر بازرگان متقدم،  شماره ی 4، نشریه‌ی مهرنامه.
  7. رزاقی، سهراب،«پارادایمهای روشنفکری دینی در ایران معاصر»، نامه پژوهش، شماره 7، وزارت ارشاد، 1376.
  8. سروش، عبدالکریم،  سنت  روشن فکری دینی، بازتاب اندیشه، فصلنامه مدرسه، بهمن ماه 1385.
  9. علوی تبار، علیرضا،. روشنفکران ایرانی، مدرنیته و غرب، ش 36، کیان. 1376.
  10. کمالی زاده دانش، محمد، بررسی تحولات فکری مهدی بازرگان، مجله‌ی حوزه، شماره‌ی نهم.
  11. گفت وگو در ارتباط با دین و دین  داری در جهان معاصر، مجله هفت آسمان.
  12. مجتهد شبستری، محمد، آیا خداوند دین نازل کرده است؟ مرکز نشر آثار و افکار، 20 فروردین 1396.
  13. نقطه نظرهای مهندس بازرگان دربارهی حکومت اسلامی، روزنامه‌ی کیهان،11/11/1357.
  14. یزدی، ابراهیم، «مهندس بازرگان چرا نخستوزیر شد؟»، ایران فردا، شمارهی ۱۶، سال سوم.

سایت ها

  1. تعقل، تعبد، دین و روشنفکری از دیدگاه مصطفی ملکیان، 18 بهمن 96،. پایگاه خبری و تحلیلی انصاف.
  2. -حسین کچو ئیان، نقد روشنفکری دینی، از همایش «روشنفکری دینی» ، 26 آذر.
  3. سخنرانی در رونمایی مجمع آثار سیر تحول قرآن مهدی بازرگان، چهارشنبه 28 آذر 1386
  4. سروش ( 1386). محمد آفریننده قرآن است، بهمن ماه، بازتاب اندیشه.
  5. نشست هم اندیشی «انسان، جامعه و تاریخ در نگاه شریعتی» 7 بهمن. 1395، خبرگزاری مهر.