سازگاری تعلیقی بودن قضایای شرطیه در کلام خداوند و علم مطلق او

فلاحی اصل, حسین; احمدی, فاطمه

doi:10.22034/api.2023.706044

سازگاری تعلیقی بودن قضایای شرطیه در کلام خداوند و علم مطلق او

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حسین فلاحی اصل

فاطمه احمدی

استادیار، گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

10.22034/api.2023.706044

چکیده

علم پیشین و تخلف‌ناپذیر خداوند در مواجهه با موضوعاتی مانند: اختیار، نسخ، بداء و... در نگاه اول شبهاتی را پدید می‌آورد که با درنگ در آن مورد شبهه زدوده می‌شود از جمله اموری که ممکن است در نگاه اول با علم پیشین خداوند ناسازگاری داشته باشد قضایای تعلیقی و شرطی در بیان و کلام خداوند است که با علم تخلف ناپذیر و قطعی ناسازگار به نظر می‌رسد. تعلیق و قطعیت با هم سازگاری ندارند ولی با درنگ در فضای قضایای شرطی و تحلیل آن‌ها به قضایای حملی و تبیین مؤدای آنان این شبهه زدوده می‌شود خصوصاً با توجه به اینکه قضایای شرطی و تعلیقی در کلام خداوند گویای رابطه‌ی علی ومعلولی میان مقدم و تالی است و از سویی دیگر نحوه تعلق علم خداوند به قضایای شرطی موجب شرطی شدن علم خدا نمی‌شود و بین علم به شرط معلق و تعلیق در علم تفاوت جدی است.

کلیدواژه‌ها

علم پیشین

تعلیق

تخلف ناپذیری

قضایای شرطیه

کلام خدا

قرآن کریم
نهج‌البلاغه
ابن سینا، حسین (1375). الاشارات و التنبیهات، قم: نشر بلاغت.
امام خمینی، روح الله(1377). لب الاثر فی الجبر و القدر، به قلم جعفر سبحانی، قم: موسسه امام صادق(ع)
علامه حلی، حسن بن یوسف (1415ق). کشف‌المراد فی شرح تجرید الاعتقاد، شرح آیت‌الله حسن‌زاده آملی، چ5، قم: جامعة المدرسین.
حیدری، سید رائد (2004-2005). المقرر فی توضیح منطق المظفر، بیروت ـ لبنان: موسسه تاریخ عربی.
خراسانی، ملامحمد کاظم (1368ش). کفایه الاصول، قم: آل‌البیت.
سبحانی، جعفر (1413ق). الهیات، ج1/چ4، قم: چاپخانه قدس
شرف الدین، عبدالحسین (1416ق). اجوبة مسائل جارالله، قم: مجمع جهانی اهل بیت(ع)
صدوق، محمدبن علی (1382). کتاب التوحید ج۱، تهران: مکتب اسلامی
طباطبایی، محمدحسین (بی‌تا). نهایة الحکمه، قم: جامعة المدرسین
طباطبایی، محمدحسین (بی‌تا). المیزان، ج13، قم: جامعه المدرسین
فرمانیان کاشانی، مهدی (بی‌تا). دروس العقائدالخاصة بالشیعة‌الامامیة، قم: مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران.
کلینی، محمدبن یعقوب(1407ق). الکافی، ج1، تهران: دارالکتب الاسلامیه
مصباح یزدی، محمدتقی (1366). آموزش فلسفه، ج2، تهران: سپهر
مظفر، محمدرضا (1391ش/1431ق). اصول‌الفقه، به تحقیق عباسعلی زارعی سبزاری، چ11، قم: بوستان کتاب.
مظفر، محمدرضا (بی‌تا). المنطق، لبنان: دارالتعارف للمطبوعات.
P, Øhrstrøm.P, (2004). The Flow of Time into Logic - and Computer Science (Column: Logic in Computer Science).
A, (2022). Knowledge of future contingents, Philosophical Studies volume 179, pages447–467.