تحلیلی بر مدیریت توسعه جوامع روستایی بر مبنای نظریه انتقال تکنولوژی های ساده (مطالعه موردی: شهرستان کرمانشاه)

مرادی, حوریه; اسماعیل نژاد, مرتضی

doi:10.22034/api.2022.705965

تحلیلی بر مدیریت توسعه جوامع روستایی بر مبنای نظریه انتقال تکنولوژی های ساده (مطالعه موردی: شهرستان کرمانشاه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حوریه مرادی ¹

مرتضی اسماعیل نژاد ²

¹ استادیار گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

² دانشیارگروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند ، ایران.

10.22034/api.2022.705965

چکیده

متأثر از سهم قابل توجه نواحی روستایی در توسعه و به علت ناکامی این جوامع در نیل به عملکرد مطلوب در توسعه صنایع دستی، سنتی و کوچک که انتقال تکنولوژیهای ساده را در بطن فرایند توسعه امکانپذیر میسازند، ضرورت تغییر و تحول و داشتن برنامه ای آگاهانه و خردمندانه برای توسعه، به اقتضای تفاوت بخش های مختلف جغرافیایی، سطوح تکنولوژیکی و وسعت بازار، از اهمیت بی بدیلی برخوردار است؛ بطوریکه توجه به این امر، از ارکان اصلی مدیریت جوامع روستایی در عصر پسا توسعه محسوب می گردد. بدین منظور، مقاله حاضر با هدف "بررسی چگونگی مدیریت توسعه جوامع روستایی بر مبنای الگوی اقتضایی کرافت" در نواحی روستایی شهرستان کرمانشاه به بررسی این مهم پرداخت. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و از نوع کاربردی است. جامعه آماری پژوهش را 34 تولید کننده، تولیدات محلی که دارای سابق خاص (عمده فعالیت آنها مربوط به صنایع دستی و قالیبافی) در شهرستان بودند و به صورت خانوادگی اداره میشدند (با توجه به الگوی کرافت)، از بین 44 روستای کارآفرین شهرستان کرمانشاه به روش تمام شماری انتخاب شدند. برای گردآوری دادهها از روشهای میدانی و پرسشنامهای استفاده شد که پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ برای متغیر توسعه جوامع روستایی، 72/0 محاسبه شد که بیانگر مناسب بودن ابزار پژوهش بود. برای سازمان‌دهی و استخراج متغیرها در مدل مفهومی از نظریه انتقال تکنولوژی های ساده استفاه شد و برای تجزیه و تحلیل دادهها از روش‌های آماری (همبستگی، رگرسیون و تحلیل مسیر) برای تبیین علّی اثرات مدیریت توسعه جوامع روستایی بر سطوح تکنولوژی و وسعت بازار استفاده شد. نتایج نشان داد، همبستگی قوی بین متغیرهای (فرایند، عملکرد، فرهنگ، مقتضیان محیطی و ساختار) در سطح یک درصد خطا و 99 درصد اطمینان وجود دارد. این متغیرها در مجموع 98 درصد از تغییرات متغیر توسعه جوامع روستایی را تبیین می‌کنند. در این میان به ترتیب متغیرهای فرهنگ و فرایند (وجود نهادهای مدنی) دارای بیشترین اثرات علّی بر توسعه جوامع روستایی بر مبنای فعالیتهای سنتی و صنایع دستی بودند.

کلیدواژه‌ها

تکنولوژی های ساده

مدیریت توسعه

نواحی روستایی

کرمانشاه

ـ ابریشمی، حمید، بیدرام، رسول، ماجد، وحید، بخشایش، الهام (1398)، امکان ‏سنجی توسعه پایدار روستایی از طریق توسعه صنایع خلاق: نمونه موردی صنایع دستی روستاهای منتخب استان اصفهان،روستا و توسعه، دوره 22، شماره 4، (88)، صص 69-51.
ـ استعلاجی، علیرض، خانی، علیرضا، الهقلینژاد، مهناا (1390)، نقش دهیاریها در توسعه روستایی، مجله جغرافیا، شماره 82، صص 22-15.
ـ توسلی، غ، (1375)، جامعهشناسی کار و شغل تهران، تهران: انتشارات سمت
ـ بهرامی، رحمتاله (1399)، اثرات اقتصادی ـ اجتماعی صنایع روستایی (صنایع دستی و مشاغل خانگی) بر توسعه روستایی مورد: روستاهای شهرستان سنندج، جغرافیا و برنامهریزی، دوره 24، شماره 72، صص 103-81.
ـ شاطری، مفید (1376)، نقش صنایع دستی در توسعه روستایی (نمونه موردی: دهستان قهستان)، رساله دکتری گروه جغرافیا و برنامهریزی روستایی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد.
ـ شوماخر، ای، اف (1372)، کوچک زیباست،: اقتصاد با ابعاد انسانی، تهران: انتشارات سروش، چاپ سوم.
ـ رکنالدین افتخاری، علیرضا، سجاسیقیداری، حمدلله، عینالی، جمشید (1386). نگرشی نو به مدیریت روستایی با تأکید بر نهادهای تاثیرگذار. روستا و توسعه، شماره 2 (38).
ـ فالسلیمان، محمود؛ مرادی، حوریه؛ حجیپور، محمد؛ احمدی، عاطفه (1393). واکاوی و تحلیل قابلیتهای اقتصادی ـ فضایی لازم برای رشد کارآفرینی در استان کرمانشاه. کنفرانس بینالمللی توسعه و تعالی کسب و کار، تهران، 26 آذر ماه 1393. ص 124.
ـ فلاح تبار، نصراله (1397)، ارزیابی نقش زنان روستایی در صنایع دستی و ارتقاء توسعه‌ی پایدار روستایی (مطالعه‌ی موردی جوادآباد ورامین)،
نگرشهای نو در جغرافیای انسانی، دوره 10، شماره 38، سال دهم، صص 146-129.
ـ کوراتکو، دانلد اف؛ هاجتس، ریچارد ام (2004). نگرشی معاصر بر کارآفرینی. ترجمه: ابراهیم عامل محرابی و محسن تبرائی. تهران: انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد. چاپ دوم، زمستان 1387. صص 67 ـ 63.
ـ گلمحمدی، فرهود (1389)، توسعه صنایع دستی و فناوری متوسط با هدف گسترش توریسم و اشتغال پایدار روستایی، مسکن و محیط روستا، شماره 131، صص 73ـ 94.
ـ گلمحمدی، فرهود (1383)، انتقال فناوری مناسب در روستا، ماهنامه جهاد، سال 24، شماره 262.
ـ لیدهولم، سی و کانتا، ایی (1370)، صنایع کوچک روستایی: شواهد تجربی و موضوعات مربوطه به سیاستگذاری، توسعه کشاورزی در جهان سوم، ترجمه: کریم درویشی و همکاران، وزارت جهاد کشاورزی، تهران.
ـ محمدزاده، عباس (1382)، مدیریت توسعه (تحول سازمان به مثابه استراتژی توسعه)، تهران: انتشارات سمت، چاپ هفتم، 367 ص.
ـ محمدزاده، عباس (1371)، مدلهای اقتضایی سازمان برای توسعه، مجله دانش مدیریت، صص 20ـ 12.
ـ مرادی، حوریه (1395)، طراحی الگوی مناسب کارآفرینی در نواحی روستایی شهرستان کرمانشاه، رساله دکتری رشته جغرافیا و برنامهریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی.
ـ مرکز آمار ایران (1390). نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن فرهنگ آبادیهای کشور، استان کرمانشاه، شهرستان کرمانشاه.
ـ مطیعیلنگرودی، سیدحسن (1380). عوامل رکود صنایع دستی در نواحی روستایی شهرستان مشهد. فصلنامه تخصصی زبان و ادبیات دانشکده ادبیات و علوم انسانی مشهد (دانشکده ادبیات و علوم انسانی(مشهد). دوره 34، شماره 2-1. صص 141-168.
ـ مهدوی حاجیلویی، مسعود و قدیری معصوم، مجتبی (1384)، صنایع دستی روستایی (قالیبافی) در حاشیه غربی دشت کویر، پژوهشهای جغرافیایی، شماره 51، صص 21ـ 10.
ـ نقوی، محمدرضا، پورطاهری، مهدی، دیوسالار، اسدالله، احمدی، حسن (1396)، اولویتبندی و اثر بخشی صنایع دستی در توسعه اقتصادی مناطق روستایی با استفاده از مدلهای تصمیمگیری غیرجبرانی (لکسیکوگراف) مطالعه موردی: (دهستان عشرستاق شهرستان بهشهر)، مطالعات برنامهریزی سکونتگاههای انسانی، دوره 12، شماره 1 (38)، صص 154-139.