پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی و تبیین ساختار گرایانه راهبردها و اصول تربیت ‌اخلاقی در تفسیرالمیزان، با تمرکز بر نظریه‌ی ‌اعتباریات علامه‌طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه علوم تربیتی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد،ایران
10.22034/api.2022.705958
چکیده
عصرحاضر را باید عصر سردرگمی در میان پیشنهادهای گوناگون و گاه متناقض در خصوص روش‌ها و رویکردهای گوناگون آموزش و تربیت اخلاقی نامید، چراکه از یک‌سو رویکردهای سنتی اعم از سکولار و دینی به‌باد انتقاد گرفته‌شده و پس از تحمل برچسب‌هایی مانند تلقینی بودن، بی‌توجهی به یافته‌های روانشناسان در رشد اخلاقی، استبدادی بودن، جزمی بودن، متکی بودن بر اقتدار مربی به‌جای تأکید بر خودمختاری فاعل اخلاقی و بی‌توجهی به آزادی اندیشه توسط مربیان و پژوهشگران تربیتی و اخلاقی کنار نهاده شده‌اند بررسی نظریه اعتباریات علامه طباطبایی نشان می‌دهد که این نظریه به ابعاد گوناگون رفتارها، ارزش‌ها، الزام‌ها و انگیزه‌های اخلاقی توجه دارد و بنابراین می‌تواند مبنای نظری مناسبی برای سامان‌دهی اصول و راهبرد‌های تربیت اخلاقی باشد. بر همین اساس، در پژوهش حاضر، نظریه اعتباریات علامه طباطبایی، به‌عنوان مبنای نظری موردنیاز، جهت ارائه و تبیین راهبرد‌ها و اصول تربیت اخلاقی مورد بررسی قرار گرفته و تلاش شده‌است که راهبردهای تربیت‌اخلاقی را که علامه‌طباطبایی در تفسیرالمیزان به تبیین آن‌ها پرداخته اند، با این نظریه مطابقت داده شده و درنهایت با استخراج اصول تربیت‌اخلاقی از نظریه اعتباریات علامه، چگونگی عملیاتی کردن راهبردهای اخلاقی مذکور به گونه‌ای هماهنگ با نطریه اعتباریات تبیین گردد.
کلیدواژه‌ها

  1. ای. الرود، فردریک (1381). فلسفه‌های معاصر تربیت اخلاقی. ترجمه: حسین کارآمد. فصلنامه معرفت، ص 71-85.
  2. باقری، خسرو (1378). گزارشی از یک نشست تربیت اخلاقی و تربیت دینی؛ تفاوت‌ها و شباهت‌ها. متن سخنرانی دکتر خسرو باقری. تهران. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. پرتال جامع علوم انسانی.
  3. باقری، خسرو؛ سجادیه، نرگس و توسلی، طیبه (1389). رویکردها و روش‌های پژوهش در فلسفه تعلیم و تربیت. تهران. پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  4. جوادی آملی، عبدالله (1375). فلسفه حقوق بشر. قم: اسراء.
  5. حقی، احمد؛ مرعشی، سید منصور و معرف زاده، عبدالحمید (1387). بررسی مبانی، اصول و اهداف تربیت زیبایی شناختی در اسلام. اهواز. دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید چمران اهواز، پایان نامه کارشناسی ارشد. تابستان 1387. پاییز و زمستان 1397.
  6. سبحانی، جعفر (1368). حسن و قبح عقلی. تهران. موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  7. سروش، عبدالکریم (1359). دانش و ارزش –پژوهشی در ارتباط علم و اخلاق-. تهران. انتشارات یاران.
  8. طباطبایی، سید محمد حسین (1364). اصول فلسفه و روش رئالیسم. تهران. صدرا.
  9. طباطبایی، سید محمد حسین (1371). المیزان فی تفسیر القرآن (جلد 1 تا 20). قم. اسماعیلیان.
  10. طباطبایی، سید محمد حسین (1374 الف). ترجمه تفسیر المیزان (جلد 1 تا 20). قم. دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  11. طباطبایی، سید محمد حسین (1387). اصول فلسفه رئالیسم. قم. بوستان کتاب.
  12. طباطبایی، سید محمد حسین (1388). بررسی‌های اسلامی (جلد 1 تا 2). قم. بوستان کتاب.
  13. کرامتی، محمدرضا (1393). برنامه‌ریزی استراتژیک در سازمان‌دهی آموزشی. تهران: سمت.
  14. مصباح یزدی، محمد تقی (1381). فلسفه اخلاق. تهران. اطلاعات.
  15. مصباح، مجتبی (1388). بنیاد اخلاق- روشی نو در آموزش «فلسفه اخلاق». قم. موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمه الله.
  16. گنسلر. هری جی (1385).درآمدی جدید به فلسفه اخلاق. ترجمه: حمیده بحرینی. تهران. نشر آسمان خیال.
  17. مطهری، مرتضی(1367). فلسفه اخلاق. تهران: صدرا.
  18. مهدوی نژاد، محمد حسین (1391). تحلیل فلسفی از مبنای انسان‌شناختی و انگیزش اخلاقی در اندیشه علامه طباطبایی. دوفصلنامه علمی- پژوهشی حکمت صدرایی، پاییز و زمستان 1391. 95- 108.
  19. Cushman, Fiery. Young, Liane. Hauser .Marc(2006).The role of conscious reasoning and intuition in moral judgment: testing three principles of harm. Volume 17, Issue 12 2006. 1082-1089
  20. Y & Lenzen. D. (2000) On the structuralist philosophy of education: an analysis of the rights of the child Methods in Philosophy of Education,in F. Heyting, D. Lenzen & J. White (eds), Methods in philosophy of education. London: Rout ledge. 88-107.
  21. Ryan, K. (1991). The international Encyclopedia of Curiculum, Moral and Values Education, K, Ryan, Pergamon Press 1991. Pp 736- 738.
  22. A. (2000)Children’s rights and education: a hermeneutic approach.Methods in Philosophy of Education, in F. Heyting, D. Lenzen & J. White (eds), Methods in philosophy of education. London: Rout ledge.144 - 159.
  23. T. (1991). Educating forcharacter: How our schools can teach respect and responsibility. New York: Bantam.
دوره 1، شماره 1
خرداد 1401
صفحه 31-46

  • تاریخ دریافت 13 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 خرداد 1401