پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی مقایسه ای واحد و احد نزد پروکلس و علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری رشته فلسفه تطبیقی، دانشگاه علامه طباطبایی،تهران، ایران
2 استاد گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.22034/api.2022.705949
چکیده
پروکلس یکی از مهم ترین نو افلاطونیان است که در قرن پنجم قبل از میلاد زندگی می کرده است .  وی از جمله کسانی است که به تدوین منظم و تشریح نظام و جهان بینی نو افلاطونی همت گماشت. مسأله اصلی پروکلس ، همان مسأله افلوطین و سایر نو افلاطونیان یعنی پژوهش در نحوه بر آمدن کثرت از وحدت است . پروکلس نیز مانند افلوطین نظریه وسایط را در ربط وحدت به کثرت می پذیرد  اما تفسیر متفاوتی از آن عرضه می کند .علامه طباطبایی نیز هر چند یکی از فیلسوفان برجسته صدرایی  است اما با این حال در نتیجه ی تاملات عمیق خویش در آیات قرآن دیدگاههایی نوین را در حوزه های مختلف الهیاتی مطرح نموده است. طرح مسئله ی ربط واحد و کثیر از جمله نکات برجسته ی تفکر ایشان است که با تکیه بر احد و صفات احد به تبیین رابطه واحد و کثیر  پرداخته است. جستار حاضر تلاش دارد در عین بررسی اوصاف و ویژگی های احد و دلایل اثبات احد در نظام فکری پروکلس و علامه طباطبایی به مقایسه ی چگونگی حل مسأله ربط واحد و کثیر با توجه به احد و اوصاف احد نزد این دو متفکر بپردازد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A comparative study of the unity and the oneness of Proclus and Allameh Tabataba'i

نویسندگان English

Reyhaneh Moradi pour 1
Hosein Kalbasi Ashtari 2
1 PhD in Comparative Philosophy, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
2 Professor, Department of Philosophy, Faculty of Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatabaei University, Tehran, Iran
چکیده English

Proclus is one of the most important Neoplatonists who lived in the fifth century BC. He is among those who devoted themselves to systematically compiling and explaining the Neoplatonist system and worldview. The main problem of Proclus is the same as that of Plotinus and other Neoplatonists, namely, research into how plurality arises from unity. Like Plotinus, Proclus accepts the theory of means in the relationship between unity and plurality, but offers a different interpretation of it. Although Allamah Tabataba'i is also one of the prominent Sadr philosophers, he has nevertheless proposed new perspectives in various theological fields as a result of his deep reflections on the verses of the Quran. The issue of the relationship between the one and the many is one of the prominent points of his thought, which he has explained by relying on the one and the attributes of the one. The present article attempts to compare the ways in which the problem of the relation of the one and the many is solved with respect to the one and the characteristics of the one in the intellectual systems of Proclus and Allama Tabataba'i, while examining the characteristics and attributes of the one in the intellectual systems of these two thinkers.

کلیدواژه‌ها English

Unit
Proclus
Allameh Tabataba'i
Monotheism
God
  1. قرآن کریم
  2. طباطبائی ، سید محمد حسین ، ( 1388 ) بررسی های اسلامی ، به کوشش سید هادی خسرو شاهی ، چاپ دوم ، قم : بوستان کتاب
  3. .................................. ،( 1395 ) رسائل توحیدی ، ترجمه و تحقیق دکتر علی شیروانی ، چاپ چهارم ، قم : بوستان کتاب
  4. ..................................، ( 1416 ) ، بدایه الحکمه ، چاپ چهاردهم ، النشر الاسلامی
  5. ..................................، ( بی تا ) ، اصول فلسفه و روش رئالیسم ، جلد پنجم ، نشر صدرا
  6. ..................................، ( بی تا ) نهایه الحکمه ، قم : موسسه نشر اسلامی
  7. ..................................، ( 1419 ) الرسائل توحیدیه ، بیروت : موسسه النعمان
  8. ..................................، ( بی تا ) ، تفسیر المیزان ، مترجم سید محمد باقر موسوی همدانی ، جلد دوم وهشتم و دوازدهم و پانزدهم وهجدهم و  نوزدهم و بیستم ، قم :دفتر انتشارات اسلامی
  9. ..................................، ( 1386 ) ، شیعه در اسلام ، بکوشش سید هادی خسرو شاهی ، قم : انتشارات بوستان کتاب
  10. رحیمیان ، سعید ، ( 1374 ) ، مجموعه مقالات پیرامون فلسفه غرب ، قم : بوستان کتاب ، چاپ اول
  11. جوادی آملی ، عبدالله ، ( 1387 ) ، عین نضاح تحریر تمهید القواعد ، قم : مرکز نشر اسراء
  12. کاپلستون ، فردریک (1380 ) تاریخ فلسفه یونان و روم ، سید جلال الدین مجتبوی ، جلد 1 ، تهران : انتشارات سروش
  13. تبرایی ، مهناز ، ( 1399 ) ، بررسی آثار پروکلس بر مفهوم سازی فارابی و ابن سینا از واجب الوجود ، فلسفه دین ، دوره 17 ، شماره 2 ، تابستان 1399
  14. فخری ، ماجد ، ( 1372 )سیر فلسفه در جهان اسلام ، ترجمه نصرالله پورجوادی و دیگران ، چاپ اول ، مرکز نشر دانشگاهی
  15. بدوی ، عبدالرحمن ، ( 1997 ) افلاطونیه المحدثه عند العرب ، کویت : ناشر وکاله المطبوعات
  16. Proclus (1963 ) The Elements of theology .a Revisd text with translation introduction and commentary by E.R.Dodds  .Oxford At the Clarendon press