پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

شواهد نویافته از دوره پارینه‌سنگی قدیم در شهرستان پلدختر، استان لرستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
محمد بهرامی
استادیار، گروه باستان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.
10.22034/api.2022.705948
چکیده
استان لرستان در غرب ایران همواره به عنوان یکی از مناطق باستانی و سکونت­گاه­های بشر در دوران پارینه ­سنگی شناخته می ­شود. بر اساس اطلاعات به دست آمده از کاوش­های باستان­شناسی در غارهای دره خرم­آباد و کوهدشت در چند دهه گذشته، سابقه سکونت در استان لرستان به حدود صد هزار سال پیش و دوره پارینه­ سنگی میانه می­رسد. در بررسی باستان­شناسی که به تازگی در منطقه میان­کوه شهرستان پلدختر انجام گرفته، از 15 محوطه شواهدی از دست­ ابزارهای متعلق به دوره پارینه­ سنگی قدیم شناسایی شد. این دوره که تاریخی بین 1800000 تا 250000 سال را برای آن در نظر گرفته­اند، در مطالعات باستان­شناسی جهان به دلیل ارتباط با تاریخ، مسیر و نحوه پراکنش انسان ­ریخت­های آغازین دارای اهمیت فراوانی است. در مجموع از این محوطه­ ها که نزدیک به هم بودند، 153 دست­ابزار شامل؛ ساطور، ساطور-سنگ ­مادر، سنگ­ مادر، تبردستی، شکافنده، کلنگ سه­وجهی، سوراخ­ کننده، خراشنده و تراشه یافت شد که بر اساس گونه­ شناسی مقایسه­ای متعلق به دوره پارینه­ سنگی قدیم هستند. اهمیت این یافته­ ها در پژوهش­های باستان­شناسی فلات ایران بسیار زیاد است، چرا که تا به امروز از محوطه ­های معرفی­ شده پارینه ­سنگی قدیم ایران، این تعداد دست­ابزار شاخص گزارش نشده است که نشان می­ دهد استان لرستان یکی از مناطق مهم و زیستگاهی انسان­های آغازین در مسیر پراکنش به خارج از آفریقا می­تواند باشد
کلیدواژه‌ها
باستان شناسی
شواهد
پارینه سنگی
پلدختر
لرستان
  1. امان­الهی بهاروند، سکندر. (1370). جغرافیای لرستان، پیشکوه و پشتکوه. خرم­آباد: انتشارات فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان.
  2. بهرامی، محمد. (1399). گزارش بررسی و شناسایی دهستان­های میان­کوه شرقی و غربی شهرستان پلدختر، استان لرستان. آرشیو اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، (منتشر نشده).
  3. روستایی، کورش، بیگلری، فریدون، حیدری، سامان و وحدتی­نسب، حامد. (1380). گزارش مقدماتی بررسی باستلن­شناختی محوطه­های پارینه­سنگی استان لرستان: زمستان 1379. مجله­ی باستان­شناسی و تاریخ. سال شانزدهم. شماره اول. پیاپی 31. ص 64-46.
  4. مرادی، بابک. (1386). بررسی و مطالعه غارها و پناه­گاه­های صخره­ای شهرستان پلدختر، استان لرستان. آرشیو اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، (منتشر نشده).
  5. وحدتی، علی اکیر. (1384). گزارش فصل اول بررسی و شناسایی شهرستان پلدختر، استان لرستان. آرشیو اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، (منتشر نشده).
  6. عطایی، محمدتقی. (1385). گزارش فصل دوم بررسی و شناسایی شهرستان پلدختر، استان لرستان. آرشیو اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان، (منتشر نشده).
  7. Alibaigi, S., et al. (2011). Paleolithic open-air sites revealed in the Kuran Buzan Valley, Central Zagros, Iran. Antiquity. Volume 85, issue 329, progect gallery.
  8. ARIAI, A. & C. THIBAULT. (1975). Nouvelles precisions à propose the lʹoutillage paleolithique ancient sur galet. Khorassan (Iran). Paleorient 3: 101-108.
  9. BAR YOSEF, O. & N. GOREN-INBAR. (1993). The Lithic Assemblages of Ubeydiya: A Lower Paleolithic site in the Jordan Valley. Jerusalem: The Hebrew University of Jerusalem.
  10. BAR-YOSEF, O., (1994). The Lower Paleolithic of the Near East. Journal of World Prehistory 8: 211-265
  11. BAR-YOSEF, O. (1998). Early colonizations and cultural continuities in the Lower Paleolithic of western Asia, in M. D. Petragalia & Korisettar (eds.) Early human behavior in global context: The Rise and Diversity of the Lower Paleolithic Recor 221-279. Londen and New York: Routledge.
  12. BIGLARI, F., et al. (2000). A Recent Find of Possible Lower Paleolithic Assemblage from the Foothills of the Zagros Mountains. Antiquity 78, No 302, Project Gallery.
  13. BIGLARI, F., S. HEYDARI, S. SHIDRANG., (2004). Ganj Par: The first evidence for Lower Paleolithic occupation in the Southern Caspian Basin, Iran. Antiquity 78 302.
  14. BIGLARI, F., S. SHIDRANG. (2006). The lower Paleolithic occupation of Iran. Near Eastern Archaeology 69: 3–4, 160–68.
  15. BRAIDWOOD, R. (1960). Seeking the world’s first farmers in Persian Kurdistan: a full-scale investigation of prehistoric sites near Kermanshah. The Illustrated London News 237: 695–97.
  16. COON, C.S., (1951). Cave Explorations in Iran: 1949. University Museum, Pennsylvania.
  17. DAVOUDI, D., BAZGIR, B., ABBASNEJAD, R., BARSKY, D., OLL´e, A., OTTE, M., (2015). The Lower Paleolithic of Iran: Probing New Finds from Mar Gwergalan Cave (Holeylan, Central Zagros). Archaeol., Ethnol. Anthropol. Eurasia 43, 3–15.
  18. Goff, C., (1971). Luristan before the Iron age, Iran 9: 131-152.

 

  1. GOREN-INBAR, N., et al., (2018). The Acheulian Site of Gesher Benot Ya‘aqov, Volume IV: The Lithic Assemblages. Vertebrate Paleobiology and Paleoanthropology Series.
  2. Hole, F., (1979). Rediscovering the Past in the Present: Ethnoarchaeology in Luristan, Iran. in: (ed.), C. Kramer. New York: Columbia University Press.
  3. HUME, G. W., (1976). The Ladizian: An Industry of the Asian Chopper-Chopping Tool Complex in Iranian Baluchistan. Philadelphia.
  4. Moradi, B. et al, (2016). A Short Account of Kelek Asad Morad: A Pre-Pottery Neolithic Site in Pol e Dokhtar, Luristan. in: The Neolithic of the Iranian Plateau Recent Research. Edited by: Kourosh Roustaei and marjan Mashkour, Studies in Early Near Eastern Production, Subsistence, and Environment 18. Berlin, ex oriente (2016).
  5. MORTENSEN, P., (1993). Paleolithic and Epipaleolithic Sites in the Hulailan Valley, Northern Luristan. In: Olszewsky, D.I.A.D., H. L. (Ed.), The Paleolithic Prehistory of the Zagros-Taurus. University of Pennsylvania, Philadelphia, pp. 159–187.
  6. SADEK-KOOROS, H., (1976). Early Hominid Traces in East Azarbaijan. In: Bagherzadeh, F. (Ed.), Proceedings of the IVth Annual Symposium on Archaeological Research in Iran. Iranian Center for Archaeological Research, Tehran.
  7. SAHNOUNI, M., et al., (2021). 9-million- and 2.4-million-year-old artifacts and stone tool–cutmarked bones from Ain Boucherit, Algeria. Science 10.1126: 1-9.
  8. LEAKEY, M. D., (1971). Olduvai Gorge, Excavations in Beds I and II, 1960-1963. Cambridge: Cambridge University Press.
  9. Vahdati Nasab, H., et al., (2013). Late Pleistocene dispersal corridors across the Iranian Plateau: A case study from Mirak, a Middle Paleolithic site on the northern edge of the Iranian Central desert (Dasht-e Kavir); Quaternary International. 300: 267-281.
  10. ZEYNIVAND, M., (2017). An Acheulean biface from the Deh Luran Plain, Iran. Antiquity 91 357, e2: 1–5.
پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی
دوره 1، شماره 2
آذر 1401
صفحه 1-18

  • تاریخ دریافت 13 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401