پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی زبان‌شناختی استعاره‌های مربوط به اعضای بدن در سوره‌ی بقره (رویکرد شناختی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حمید صباحی گراغانی 1
احمدرضا حیدریان شهری 2
1 استادیار گروه الهیات، دانشکده ادبیات وعلوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
2 دانشیار گروه زبان و ادبیات عرب، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی ، مشهد ، ایران
10.22034/api.2022.705945
چکیده
در این مقاله با نگرش شناختی به بررسی آن دسته از استعاره ­های مفهومی پرداخته ­ایم که با استفاده از اعضای بدن ساخته شده­اند. بدین منظور، نخست به تعریف استعاره­ی مفهومی و تفاوت آن با سنت مطالعه­ی استعاره پرداخته شده و سپس در چارچوب استعاره­ی مفهومی و طرح­واره­های تصوری، به بررسی برخی از استعاره­ های مفهومی حاوی اعضای بدن اقدام شده است. نتایج پژوهش نشان می­دهد که استعاره­ های مفهومی زیادی با بهره­ گیری از اعضای بدن - که عمدتاً به عنوان حوزه­ی مبدأ بکار می­روند- برای تبیین مفاهیم انتزاعی ساخته می­شود. همچنین به دلیل تسلط فرهنگ دینی حاکم بر قرآن، حوزه­های مقصد بیشتر به مفاهیم دینی و آموزه­های قرآنی مربوط می ­شوند.
کلیدواژه‌ها
قرآن کریم
سوره‌ی بقره
استعاره‌ی مفهومی
اعضای بدن

عنوان مقاله English

A linguistic study of metaphors related to body parts in Surah Al-Baqarah (Cognitive Approach)

نویسندگان English

Hamid Sabahi 1
Ahmadreza Heidaryan 2
1 Assistant Professor, Department of Theology, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Bahonar University of Kerman, Kerman, Iran
2 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Ferdowsi University, Mashhad, Iran
چکیده English

In this article, we have examined conceptual metaphors that are constructed using body parts from a cognitive perspective. To this end, we first define conceptual metaphor and its difference from the tradition of metaphor study, and then, within the framework of conceptual metaphor and conceptual schemas, we examine some conceptual metaphors containing body parts. The results of the research show that many conceptual metaphors are constructed using body parts - which are mainly used as the source domain - to explain abstract concepts. Also, due to the dominance of the religious culture that governs the Quran, the target domains are more related to religious concepts and Quranic teachings.

کلیدواژه‌ها English

Holy Quran
Surah Al-Baqarah
Conceptual metaphor
Body parts
  1. قرآن کریم.
  2. پور ابراهیم، شیرین. (1388). بررسی زبان شناختی استعاره در قرآن: رویکرد نظریه­ی معاصر. گروه زبان­شناسی. دانشگاه مدرس تهران.
  3. روشن، بلقیس و اردبیلی لیلا. (1392). مقدمه­ای بر معناشناسی شناختی، تهران: نشر علمی.
  4. شفیعی کدکنی، محمد رضا.(1358). صور خیال در شعر فارسی. تهران: آگاه.
  5. صفوی، کورش. (1379). درآمدی بر معنی­شناسی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر اسلامی.
  6. طباطبایی، سید محمد حسین. (1374ش). المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه سید محمد باقر موسوی همدانی، قم: انتشارات جامعه­ی مدرسین.
  7. لیکاف، جرج. (1390). «نظریه­ی معاصر استعاره» در استعاره، مبنای تفکر و زیبایی آفرینی، ترجمه­ی گروه مترجمان، به کوشش فرهاد ساسانی، تهران: انتشارات سوره­ی مهر.
  8. قائمی­نیا، علیرضا. (1390). معناشناسی شناختی قرآن. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  9. قرشی، سید علی اکبر. (1375ش)، قاموس قرآن؛ تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  10. هاوکس، ترنس. (1377). استعاره. ترجمه فرزانه طاهری، تهران: مرکز.
  11. یوسفی راد، فاطمه (1382)، بررسی استعاره زمان در زبان فارسی، رویکری شناختی، پایان نامه­ی کارشناسی ارشد، تهران، دانشگاه مدرس.
  12. Lakoff George & Mark Johnson. (1980). Metaphore we live by. chicasgo: The university of Chicago press.

13.Yu, Ning. (2001). "what does our face mean to us"?, pragmatics & cognition, 9: 1, 1-36.

  1. __________.(2003). "The Bodily Dimension of meaning in chines: what Do we Do and mean whith " Hand"? "in: European languages Berlin: mouton de Gruter.
  2. Pragglejaz Group (2007), mip:" A method for Identifying metaphorically used words indiscourse " . metaphor & symbol.
پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی
دوره 1، شماره 2
آذر 1401
صفحه 119-133