پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

سیمای نظام اموی؛تکاپوهای انتقال حکومت از خلافت به سلطنت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیارگروه معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه لرستان، خرم آباد، لرستان، ایران
2 دانش آموخته دکتری تاریخ اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسلانی دانشگاه لرستان، خرم آباد، لرستان ایران
10.22034/api.2022.705943
چکیده
امویان‌، یکی از تیره­های با نفوذ در مکه تلقی می­شدند که با ضعف بنی­هاشم روز بروز بر قدرت خود افزوده و در روندی دامنه­دار و با اعمال سیاست­های مختلف، توانستند در سال­41 هجری به قدرت اصلی جهان اسلام تبدیل شوند. پژوهش حاضر بر آن است با روش توصیفی –تحلیلی و  همچنین استفاده از منابع اصلی به این پرسش پاسخ دهد که زمینه­ها و علل نفوذ و قدرت یافتن امویان در تاریخ اسلام چه بوده است؟ یافته­های تحقیق نشان می­دهد حزب اموی با نفوذ در جریان سقیفه بنی­ساعده، جعل حقایق، تزویر، تطمیع، فرصت­طلبی، اعمال فشار بر بنی­هاشم و لابی­گری در دوره خلفای سه­گانه اول و خدعه و نیرنگ در ماجرای حکمیت و سپس  با به شهادت رساندن امام علی(ع)،  به قدرت سیاسی دست یازیدند. ضمن آنکه تغییر در وضعیت روحی و فرهنگی جامعه اسلامی بعد از رحلت پیامبر( ص)  و دور شدن قاطبه مردم از اسلام راستین و پذیرش احادیث جعلی،  زمینه­های اجتماعی و فرهنگی دست­یابی حزب اموی را به قدرت مهیا ساخت.
کلیدواژه‌ها

1-‌‌ امینی، عبد الحسین،(1340)،الغدیر، ترجمه محمد تقی واحدی،ج9،تهران: کتابخانه بزرگ اسلامی.
2-‌ انیس، ابیض، (1980)، التربیة الثقافة العربیة- الاسلامیة فی الشام و الجزیرة، بیروت :دار العلم للملایین.
3-‌ اشپولر، برتولد،(1384)، جهان اسلام: دوران خلافت، ترجمه قمر آریان، تهران: امیرکبیر.
4-‌ اصفهانی، ابو الفرج، (1415ق)، الاغانی، بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
5-‌ ابن ابی الحدید، عبد الحمید بن هبه الله،( 1390)، شرح نهج البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل ابراهیم،ج6، تهران: انتشارات نیستان.
6-‌ ابن اعثم، محمد بن علی،(1372)، الفتوح، ترجمه محمد بن احمد مستوفی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
7-‌ ابن خلدون،عبد الرحمن،(1375)، مقدمه، ترجمه محمد پروین گنابادی، ج2، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
8- ابن سعد، محمد، (1374)، طبقات، ج3، تهران: نشر فرهنگ و اندیشه.
9-‌ ابن عبد ربه، احمد بن محمد،(بی تا)، عقد الفرید، ج 3 و4و5 ، بیروت: دار الکتب العلمیه.
10- ابن عساکر، علی بن حسن، (1415)، مختصر مدینه دمشق، ج39، بیروت: دارالفکر.
11- ابن قتیبه دینوری، ابو محمد عبدالله بن مسلم،(1997)، الامامة و السیاسة،  تحقیق خلیل المنصور،ج1، بیروت : دار الکتب العلمیة.
12- ..................،...............................................،(1992)، المعارف، تحقیق ثروت عکاشه، قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
13- ابن منظور، محمد بن مکرم بن علی، (1404)، مختصر تاریخ دمشق،ج9،دمشق: دارالفکر.
14- ابن هشام، عبد الملک، (1375)، السیرة النبویة، ترجمه سیدهاشم رسولی محلاتی، تهران: کتابچی.
15- بخاری، محمد بن اسماعیل، (1981)، ابواب التهجد، ح1127،باب5، بیروت: دار الرائد العربی.
16- بلاذری،احمد بن یحیی،(1417)، انساب الاشراف، ج 2 و4، بیروت: دار الفکر.
17- ثقفی کوفی، ابو اسحاق ابراهیم بن محمد،(1353)، الغارات، ج1، تحقیق جلال الدین حسینی ارموی، تهران: انجمن آثار ملی.
18- جاحظ، ابو عثمان عمرو بن بحر،(2001م)، الرسایل السیاسیه، بیروت: دار و مکتبه الهلال.
19- جعفریان، رسول، (1389)، تاریخ خلفا، تهران: دلیل ما.
20-‌ ..............،...............،(1377)، تاریخ تحول دولت و خلافت، قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
21- حلبی، علی اصغر،(1388)، تاریخ اندیشه های سیاسی در اسلام، تهران: اساطیر.
22- خطیب بغدادی، احمد بن علی، (1997)، تاریخ بغداد، دراسة و التحقیق مصطفی عبد القادر عطا، ج8،بیروت: دار الکتب العلمیة.
23- شوشتری، محمد تقی، (1376)، بهج الصباغه فی شرح نهج البلاغه، ج1، تهران: امیر کبیر.
24- شهیدی، سید جعفر، (1377)، ترجمه نهج البلاغه، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
25- ضیف، شوقی، (1393)، تاریخ ادبی عرب، ترجمه علیرضا ذکاوتی قراگوزلو، تهران: امیرکبیر.
26- طبری، محمد بن جریر، (1362)، تاریخ طبری، ج2، تهران: نشر اساطیر.
27- طبرسی، فضل بن حسن، (1372)، مجمع البیان،  ج1،تهران: ناصر خسرو.
28- طقوش، محمد سهیل، (1389)، دولت امویان، ترجمه حجت الله جودکی، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
29- فیاض، علی اکبر،(1376)، تاریخ اسلام، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
30- کورانی، علی،(1379)، تدوین القرآن، ترجمه سید محمود عظیمی، قم: مؤسسه فرهنگی آل طه.
31- لمبتون ، آن . ک. س . و دیگران، (1388)، تاریخ اسلام پژوهش دانشگاه کمبریج، ترجمه احمد آرام، تهران: امیرکبیر.
32- مجلسی، محمدباقر،  (1347)، بحار الانوار،  ج44، ترجمه محمد ابراهیم آیتی، تهران: دارالکتب اسلامیه.
33- مسعودی، علی بن حسین،(1365)، مروج الذهب و معادن الجوهر، ج 3و 2 ، ترجمه ابو القاسم پاینده، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
34- مقریزی، تقی الدین احمد بن علی، (1412)، النزاع و التخاصم فی ما بین بنی امیة و بنی هاشم، تحقیق حسن مونس، قم: الشریف الرضی.
35- منقری، نصر بن مزاحم، (1376)، وقعه صفین، قم: مکتبه آیه الله مرعشی.
36- یعقوبی، احمد بن ابی واضح، (1375)، تاریخ یعقوبی، ج2،بیروت: دار العراق.
 
 
دوره 1، شماره 2
آذر 1401
صفحه 135-148

  • تاریخ دریافت 13 تیر 1402
  • تاریخ انتشار 01 آذر 1401