New researches in Islamic humanities studies

New researches in Islamic humanities studies

The spiritual and strategic policy-making process of religious leaders in good governance with a focus on the convergence and divergence of religion and state

Document Type : Original Article

Authors
Ali Asghar eynolghozat 1
Ali FaghihHaibi 1
ahmad montazeri 2
1 Islamic Azad University, South Tehran Branch
2 Islamic Azad University, South Tehran branch
10.22034/api.2025.2072458.1487
Abstract
Research Objective: This research aims to explain how religious and state institutions converge and diverge in shaping desirable governance. The main objective is to analyze the impact of religious leaders on the governance structure and political decision-making process and their role in strengthening public rights, with an emphasis on the interaction between the state and religion in religious countries with close ties to politics and religion.
Research Method: This research is conducted using an analytical-comparative method and examines the effects of religious leaders by examining different societies, especially Islamic and secular countries. The focus of the analysis is on the role of these leaders in monitoring the compliance of laws with religious standards and its consequences for individual and social rights.
Findings: The findings show that in countries with close ties to religion and the state (such as Iran), religious leaders play a vital and institutional role in monitoring laws, especially from the perspective of compliance with Sharia, which has a direct and significant impact on public rights. In contrast, in secular countries, the role of religious leaders is largely indirect and limited to the channel of spiritual, moral, and advisory influence on policies, and direct religious oversight of the public law system is weak.
Conclusion: The study concludes that achieving desirable governance requires purposeful convergence of the religious and state institutions in areas such as organizational structure and institutional coordination. Continuous interaction of religious leaders with policymakers can lead to the formulation of policies that support public rights and respect religious diversity. However, potential divergences in legal and cultural areas highlight the need for careful regulation and alignment in decision-making processes to manage this interaction.
Keywords
Religious leaders, good governance, convergence , divergence, religious-political
Subjects
1.       اخوان کاظمی، بهرام (1394). «حکمرانی مطلوب و الزامات آن در نظام جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه مطالعات سیاسی. سال هشتم، شماره 29، صص 31-58.
2.       احمدی، سید حمید (1399). «نقش نهادهای دینی در اندونزی؛ مطالعه موردی وزارت امور دینی». مجله مطالعات جنوب شرق آسیا. سال دوازدهم، شماره 2، صص 141-160.
3.       اعرافی، علیرضا (1398). «واکاوی مفهوم حکمرانی مطلوب از دیدگاه اسلام». فصلنامه علمی-پژوهشی اسلام و مطالعات اجتماعی. سال هفتم، شماره 1، صص 95-120.
4.       امیدی، علی (1397). «حضور رسمی نهادهای دینی در ساختار حکومت کشورهای اسلامی». فصلنامه حقوق عمومی. سال نهم، شماره 25، صص 129-150.
5.       پوراحمد، احمد (1401). «حضور غیررسمی نهادهای مذهبی در حکمرانی کشورهای اسلامی». مجله مطالعات راهبردی. سال پانزدهم، شماره 4، صص 175-190.
6.       پوراحمد، احمد (1399). «محدودیت نقش نهادهای دینی در حکمرانی کشورهای سکولار». فصلنامه علوم سیاسی. سال سیزدهم، شماره 3، صص 151-170.
7.       تقوی، سید مصطفی (1399). «نقش نظارتی کلیسا در کشورهای مسیحی؛ مطالعه موردی واتیکان». فصلنامه ادیان و مذاهب. سال هشتم، شماره 31، صص 153-172.
8.       جعفری، محمدتقی (1399). همگرایی دین و دولت در نظام جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات اطلاعات.
9.       جعفری، محمدتقی (1401). «مفهوم حکمرانی و ابعاد آن». فصلنامه مطالعات حکومت اسلامی. سال نهم، شماره 34، صص 53-70.
10.    جعفری، محمدتقی (1400). «نقش پاپ در حکمرانی واتیکان». فصلنامه مطالعات تطبیقی ادیان. سال یازدهم، شماره 2، صص 185-200.
11.    حاجی‌زاده، محمد (1398). «نظارت ولی فقیه بر تطابق قوانین با شریعت». فصلنامه فقه و حقوق. سال شانزدهم، شماره 1، صص 45-68.
12.    حسینی، سید حسن (1400). «حضور نهادهای دینی در ساختار حکومت ترکیه». فصلنامه مطالعات خاورمیانه. سال بیست و هشتم، شماره 3، صص 155-175.
13.    حشمتی، غلامرضا (1397). «تأثیر شریعت اسلامی بر قوانین خانوادگی در کشورهای اسلامی». فصلنامه مطالعات خانواده. سال پنجم، شماره 18، صص 110-130.
14.  خلیلی، محسن (1401). «نقش مراجع دینی در نظارت بر حکومت در عراق و لبنان». فصلنامه شیعه‌شناسی. سال نوزدهم، شماره 2، صص 131-150.
15.    رحیمی، علی (1400). «تعاریف حکمرانی و تحول مفهومی آن». فصلنامه دانش سیاسی. سال هفدهم، شماره 1، صص 61-80.
16.    رحیمی، علی (1398). «تأثیر شریعت بر پاسخگویی دولت در کشورهای اسلامی». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی. سال نهم، شماره 4، صص 119-140.
17.    رحیمی، علی (1401). «جدایی دین و دولت در کشورهای مسیحی سکولار». فصلنامه تحقیقات حقوقی. سال بیست و پنجم، شماره 1، صص 199-210.
18.    رضایی، محمد (1401). «اشکال حضور نهادهای دینی در اداره کشورهای اسلامی». فصلنامه دولت پژوهی. سال هشتم، شماره 30، صص 99-120.
19.    زارعی، محمدحسین (1398). «نقش نهادهای دینی در حکمرانی مطلوب اسلامی». فصلنامه حکومت اسلامی. سال بیست و چهارم، شماره 2، صص 73-92.
20.  زاهدی، سید محمد (1401). «نظارت شوراهای دینی در عربستان سعودی». فصلنامه مطالعات خلیج فارس. سال هشتم، شماره 4، صص 185-205.
21.    ساعی، احمد (1400). «کارکرد شورای نگهبان در تطبیق قوانین با شرع». فصلنامه مجلس و راهبرد. سال بیست و هشتم، شماره 105، صص 175-194.
22.    سجادی، عبدالقیوم (1399). «تأثیر تفاسیر سخت‌گیرانه شریعت بر مشارکت عمومی». فصلنامه علوم اجتماعی. سال چهل و هفتم، شماره 3، صص 141-160.
23.    سروش، عبدالکریم (1378). قبض و بسط تئوریک شریعت. تهران: مؤسسه فرهنگی صراط.
24.    شریف‌زاده، فتاح (1385). «حکمرانی مطلوب؛ از مفهوم تا شاخص». فصلنامه مدیریت دولتی. شماره 1، صص 23-48.
25.  شریعتی، علی (1401). «اصول عدالت در احکام جزایی اسلام». فصلنامه مطالعات فقه و حقوق اسلامی. سال چهاردهم، شماره 1، صص 195-220.
26.    شریعتی، علی (1401). «نقش نهادهای دینی در نظارت بر حکمرانی در کشورهای اسلامی». فصلنامه پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی. سال سیزدهم، شماره 4، صص 185-210.
27.    شاهدی، محمد (1399). «تفسیر آموزه‌های دینی و تأثیر آن بر ساختار حکومتی». فصلنامه حکمت و فلسفه. سال شانزدهم، شماره 2، صص 163-180.
28.  شاهدی، محمد (1401). «نقش علمای اهل سنت در نظارت بر دولت در مصر». فصلنامه مطالعات جهان اسلام. سال نهم، شماره 3، صص 141-160.
29.    صادقی، محمود (1400). «دادگاه‌های دینی یهودی در اسرائیل». فصلنامه مطالعات خاورمیانه. سال بیست و نهم، شماره 2، صص 163-185.
30.    عاملی، سید حسن (1399). «نقش دارالافتاء و الازهر در نظام حکومتی مصر». فصلنامه مطالعات آفریقا. سال یازدهم، شماره 1، صص 165-180.
31.    عارف، محسن (1398). «چالش‌های اجرای ناقص شریعت بر عدالت اجتماعی». فصلنامه پژوهش‌های اجتماعی اسلامی. سال بیست و پنجم، شماره 1، صص 95-117.
32.    علوی، سید محمد (1399). «حکمرانی به مثابه چارچوبی برای اعمال قدرت». فصلنامه تحقیقات حقوقی. شماره 85، صص 43-62.
33.    علی‌احمدی، علیرضا و همکاران (1395). «شاخص‌های حکمرانی مطلوب از دیدگاه برنامه عمران ملل متحد». فصلنامه مدیریت توسعه و تحول. شماره 25، صص 55-68.
34.    فتحی، مصطفی (1399). «ابهام در تفسیر احکام شریعت و پیامدهای آن بر نظارت». فصلنامه مطالعات اسلامی. سال پنجاه و سوم، شماره 2، صص 85-105.
35.    فتحی، مصطفی (1398). «نقش مراجع دینی در اقدامات قانونی علیه دولت». فصلنامه فقه اهل بیت. سال پانزدهم، شماره 3، صص 153-170.
36.    فقهی، محمد (1390). «حکمرانی مطلوب در جوامع پیرو ادیان الهی». فصلنامه علوم سیاسی. سال چهاردهم، شماره 2، صص 39-58.
37.    فرجی‌راد، عبدالرضا (1396). «حکمرانی مطلوب و نظریه نهادگرایی». فصلنامه اقتصادی. شماره 5 و 6، صص 44-60.
38.    فلانی، احمد (1402). مبانی حکمرانی. تهران: انتشارات سمت.
39.    قاسمی، فرجالله (1399). «چالش‌های اجرای تحریف‌شده شریعت بر نظارت و عدالت». فصلنامه نقد و نظر. سال بیست و پنجم، شماره 1، صص 165-185.
40.  قربانی، محمد (1400). «محدودیت نقش حاخام اعظم در نظارت بر دولت اسرائیل». فصلنامه ادیان و مذاهب. سال نهم، شماره 4، صص 163-180.
41.    کاظمی، سید علی (1398). «اختیارات و نظارت ولی فقیه در جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه مطالعات انقلاب اسلامی. سال شانزدهم، شماره 56، صص 165-185.
42.    کاویانی، محمد (1398). «خط‌مشی‌گذاری معنوی رهبران دینی و تقویت ارزش‌های اخلاقی». فصلنامه اخلاق در علوم و فناوری. سال چهاردهم، شماره 1، صص 87-100.
43.  کاویانی، محمد (1399). «دادگاه‌های دینی یهودی (بیت دین) در اسرائیل». فصلنامه مطالعات حقوق بشر. سال دهم، شماره 2، صص 185-205.
44.    کاپلستون، فردریک (1368). تاریخ فلسفه، جلد دوم. ترجمه سید جلال الدین مجتبوی. تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
45.    کمالی، مسعود (1401). «شخصیت‌ها و نهادهای دینی در ساختار حکومت کشورهای اسلامی». فصلنامه پژوهش‌های حقوق عمومی. سال بیست و یکم، شماره 1، صص 85-105.
46.    کمالی، مسعود (1401). «حکمرانی خوب در اسلام بر اساس اصول الامانه و العدالت». فصلنامه مطالعات اسلامی. سال پنجاه و پنجم، شماره 3، صص 163-185.
47.    کمیسیون حکمرانی جهانی (1995). گزارش ما: جامعه جهانی. ترجمه مؤسسه تحقیقاتی. تهران: نشر نی.
48.    محمدی، ابوالفضل (1398). «تعریف حکمرانی و اشاره به قواعد اعمال قدرت». فصلنامه دانش حقوق عمومی. شماره 12، صص 29-48.
49.    محمدی، ابوالفضل (1400). «تأثیر شریعت اسلامی بر حکمرانی مطلوب در کشورهای اسلامی». فصلنامه پژوهش‌های حقوقی. سال بیستم، شماره 2، صص 65-85.
50.    محمدی، ابوالفضل (1401). «ترویج اصول عدالت و انسجام اجتماعی توسط رهبران دینی». فصلنامه اخلاق اسلامی. سال دهم، شماره 1، صص 185-205.
51.    محمدی، ابوالفضل (1398). «جدایی دین و سیاست در کشورهای مسیحی». فصلنامه مطالعات ادیان. سال هفدهم، شماره 2، صص 175-190.
52.    مصباح یزدی، محمدتقی (1378). نظریه سیاسی اسلام. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
53.    مطهری، مرتضی (1357). جهان بینی اسلامی. تهران: انتشارات صدرا.
54.    مطهری، مرتضی (1357). حکومت در اسلام. تهران: انتشارات اسلامی.
55.    مهدوی، سید محمد (1400). «تأثیر شریعت اسلامی بر شفافیت و عدالت در حکمرانی». فصلنامه تحقیقات حقوقی. سال بیست و چهارم، شماره 1، صص 131-155.
56.    مهدوی، سید محمد (1398). «نقش مشورتی الازهر در نظام حکومتی مصر». فصلنامه مطالعات آفریقا. سال دهم، شماره 4، صص 199-215.
57.  مهدوی، سید محمد (1400). «حکمرانی خوب در اسلام به مثابه یک وظیفه اخلاقی». فصلنامه فلسفه اخلاق. سال نهم، شماره 2، صص 175-195.
58.    میرزایی، حسین (1399). «نقش مؤسسات تخصصی مستقل در ساماندهی امور اسلامی». فصلنامه مطالعات مدیریت عمومی. سال ششم، شماره 22، صص 119-140.
59.  میرزایی، حسین (1398). «نظارت حاخام اعظم در زمینه‌های مذهبی و اخلاقی». فصلنامه ادیان و مذاهب. سال هفتم، شماره 3، صص 199-220.
60.    موسوی، سید رضا (1397). «کاهش شفافیت قوانین در پی تفسیرهای متفاوت از شریعت». فصلنامه مطالعات حقوقی. سال دهم، شماره 4، صص 111-130.
61.    موسوی، سید رضا (1400). «نظارت ولی فقیه بر حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی». فصلنامه پژوهش‌های انقلاب اسلامی. سال دهم، شماره 36، صص 185-210.
62.    موسوی، سید رضا (1401). «نظارت نهادهای دینی بر فساد و سوءاستفاده سیاسی». فصلنامه مطالعات سیاسی. سال پانزدهم، شماره 1، صص 199-225.
63.  ناصری، علی (1401). «نقش نظارتی دادگاه‌های دینی یهودی در مسائل هویتی». فصلنامه مطالعات قومی. سال دوازدهم، شماره 3، صص 175-190.
64.    نجفی، محمدحسن (1400). «تأثیر قوانین اسلامی در مشارکت عمومی از طریق وقف و زکات». فصلنامه اقتصاد اسلامی. سال بیست و یکم، شماره 1، صص 175-195.
65.    نجفی، محمدحسن (1399). «نقش شوراهای فقهی در بازنگری قوانین». فصلنامه فقه و اصول. سال چهل و هشتم، شماره 2، صص 199-220.
66.    نجفی، محمدحسن (1400). «نظارت نهادهای دینی بر حاکمیت مؤثر و اعتماد عمومی». فصلنامه علوم سیاسی. سال بیست و چهارم، شماره 3، صص 185-205.
67.    نصر، سید حسین (1380). دین و نظم طبیعت. ترجمه انشاءالله رحمتی. تهران: نشر نی.
68.    نظری، منوچهر (1390). «شاخص‌های حکمرانی مطلوب اسلامی». فصلنامه علوم سیاسی. شماره 24، صص 75-95.
69.    ولی‌پور، حسین (1401). «محدودیت نقش نهادهای دینی در نظارت بر دولت در کشورهای مسیحی». فصلنامه مطالعات اروپا. سال نهم، شماره 1، صص 119-140.
70.    هاشمی، سید محمد (1392). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. جلد دوم. تهران: نشر میزان.
71.    هویدا، علی (1382). «حکمرانی مطلوب؛ اصطلاحی هنجاری و انعطاف‌پذیر». فصلنامه برنامه و توسعه. سال هشتم، شماره 2، صص 70-85.
 
72. Hood, Christopher (1991). "A Public Management for All Seasons?". Public Administration. Vol. 69, No. 1, pp. 3-19.
73. International Monetary Fund (IMF) (1996). Good Governance: The IMF's Role. Washington, D.C.: IMF.
74. United Nations Development Programme (UNDP) (1997). Governance for Sustainable Human Development. New York: UNDP.
75. World Bank (1989). Sub-Saharan Africa: From Crisis to Sustainable Growth. Washington, D.C.: The World Bank.
76.  World Bank (1992). Governance and Development. Washington, D.C.: The World Bank.
New researches in Islamic humanities studies
Volume 3, Issue 6 - Serial Number 6
March 2025
Pages 313-327