پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

تبیین اشتراکات فرهنگی در زاگرس میانی (لرستان، ایلام و کرمانشاه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار جامعه‌شناسی،دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
10.22034/api.2024.710275
چکیده
این مقاله به تبیین اشتراکات فرهنگی در زاگرس میانی با تاکید بر سه استان لرستان، کرمانشاه و ایلام می‌پردازد. روش پژوهش کیفی و فنون گردآوری داده بررسی اسناد و مشاهده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که در شرایط کنونی سه عامل سبب پایین آمدن روابط اجتماعی در سه استان است. نخست، سه شبکۀ سکونت‌گاه پیشکوه، پشتکوه و کرمانشاهان که روابط درون شبکه‌ای زیاد و برون شبکه‌ای اندکی دارند.  دوم، ناهمواری‌های تمایزآفرین و سوم، زیرساخت‌های ارتباطی فراوان در مناطق مجاور. با وجود ارتباطات اندکِ این سه شبکه، اشتراکات فرهنگی زیادی میان آنان وجود دارد که گستردگیِ نظام خانواده و خویشاوندی، سیاست ایلی، مناسک سوگ و سور، رقص و غذا از جمله بارزترین آن‌ها هستند. دلایل اصلی این اشتراکات در شیوۀ تولید کوچروی است که از طریق شبکۀ ارتباطی ایل‌راه‌ها در زاگرس میانی اشاعه پیدا می‌کرد. کوچروی سبب شکل‌گیری منش سخاوتمندی، سلحشوری، گسترش نظام خانواده و خویشاوندی، گروه‌گرایی، همیاری و همکاری و تسلط امر سیاسی است. این ویژگی‌ها از طریق ایل‌راه‌های شمالی-جنوبی و شرقی-غربی که از ارتفاعات الوند، گرین، سفیدکوه، کبیرکوه تا  دشت‌های شمال خوزستان، ایلام و غرب کرمانشاه اشاعه پیدا می‌کرد که به مثابۀ شبکۀ مویرگی در جای جای این سرزمین ارتباطات اجتماعی را ممکن می‌ساختند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Explaining cultural commonalities in the Middle Zagros (Lorestan, Ilam, and Kermanshah)

نویسنده English

Siavash Gholipoor
Associate Professor of Sociology, Faculty of Literature and Humanities, Razi University, Kermanshah, Iran
چکیده English

This article explains the cultural commonalities in the Middle Zagros with an emphasis on the three provinces of Lorestan, Kermanshah, and Ilam. The qualitative research method and data collection techniques are document review and observation. The findings show that in the current situation, three factors are responsible for the decline in social relations in the three provinces. First, the three settlement networks of Pishkooh, Poshtkooh, and Kermanshahan, which have many intra-network relations and few extra-network relations. Second, distinctive ruggedness, and third, abundant communication infrastructure in neighboring areas. Despite the few connections between these three networks, there are many cultural commonalities among them, the most obvious of which are the expansion of the family and kinship system, tribal politics, mourning and mourning rituals, dance, and food. The main reasons for these commonalities lie in the nomadic production method that spread through the tribal communication network in the Middle Zagros. Nomadism led to the formation of a character of generosity, chivalry, the expansion of the family and kinship system, groupism, cooperation and collaboration, and political dominance. These characteristics spread through the north-south and east-west tribal routes that spread from the highlands of Alvand, Green, Sefidkooh, Kabirkooh to the plains of northern Khuzestan, Ilam, and western Kermanshah, which, as a capillary network, made social communication possible in all parts of this land.

کلیدواژه‌ها English

Nomadism
Middle Zagros
Tribal Path
Settlement Network
Social Communication
  1. افشار سیستانی، ایرج (1381)، مقدمه‌ای بر شناخت ایلا‌ت، چادرنشینان و طوایف عشایری ایران، تهران: هما.
  2. -امان‌الهی بهاروند، سکندر (1367)، کوچ‌نشینی در ایران: پژوهشی درباره عشایر و ایلات، تهران: آگاه.
  3. -اندرسون، پری (1399)، گذار از عهد باستان به فئودالیسم، ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: ثالث.
  4. -ایزدپناه، حمید (1363)، آثار باستانی و تاریخی لرستان، تهران: آگه.
  5. -این‌خلدون، عبدالرحمن (1336)، مقدمه، ترجمۀ محمد پروین، تهران: علمی فرهنگی.
  6. -دوبد، بارون (1371)، سفرنامه لرستان و خوزستان، ترجمۀ محمدحسین آریا، تهران: انتشارات علمی فرهنگی.
  7. -سلطانی، محمد علی (1381)، جغرافیای تاریخی و تاریخ مفصل کرمانشاهان: ایلات و طوایف کرمانشاهان، تهران: سها.
  8. -سنجابی، علی­اکبرخان (1380)، ایل سنجابی و مجاهدت­های ملی ایران، تحشیه دکتر کریم سنجابی، تهران: شیرازه.
  9. -سنجابی، علی­اکبرخان (1383)، ایل سنجابی و مجاهدت­های ملی ایران، تحشیه دکتر کریم سنجابی، تهران: شیرازه.
  10. -صفی‌نژاد، جواد (1381)، شیوه‌های اخذ مالیات در مناطقی از عشایر لرنشین ایران، نامۀ انسانشناسی، دوره 1، شمارۀ 1، صص 31-17.
  11. -طلایی، حسن؛ نورالهی، علی و فیروزمندی شیره‌جین، بهمن (1393)، قوم باستانشناسی کوچ‌نشینی و ایل‌راه‌های غرب زاگرس مرکزی، جامعه‌شناسی تاریخی، دوره 6، شماره 2، 194-163.
  12. -قلی‌پور، سیاوش (1397)، «مناسک سوگ در ایل کاکاوند»، فصلنامه نامه انسان‌شناسی، 15 (27)، 147- 125.
  13. -قلی‌پور، سیاوش (1400)، «کوچ‌رَوی در ‌زاگرس میانی، ‌در‌دورة ‌قاجار»، مطالعات جامعه‌شناختی، 28 (2)، 183- 157.
  14. -قلی‌پور، سیاوش؛ سلیمانی شادرو کاوه؛ مرادخانی، همایون (1397)، «تغییرات اجتماعی ایل ترکاشوند در بستر تاریخ معاصر»، پژوهش‌های جامعه‌شناسی معاصر، 11 (21)، 166- 141.
  15. -لمبتون، آن (1375)، ایران عصر قاجار، ترجمۀ سیمین فصیحی، تهران: جاودان خرد.
  16. -مظاهری، خداکرم و حقیقی، رضا (1394)، زاگرس مرکزی و مسیر ارتباطی منطقه‌ای و محلی، فرهنگ ایلام، دوره 14، شماره 39، 90-70.
  17. -Sheil, L. M (1856), Glimpses of Life and Manners in Persia, London: John