پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

نقد و بررسی نظریه انتخاب ولایت فقیه از دیدگاه علامه مصباح و آیت الله سیستانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سطح چهارم فقه حوزه علمیه قم و مدرس گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
نظریه‌ی ولایت‌فقیه که تا قبل از انقلاب اسلامی، تنها به‌عنوان‌مثال فرع فقهی و بحث نظری در میان فقها موردبحث قرار می‌گرفت، پس‌ازانقلاب اسلامی به‌عنوان تئوری حکومت اسلامی و مبنای نظری نظام جمهوری اسلامی ایران، موردتوجه ویژه‌ای قرار گرفت. به‌طوری‌که به‌عنوان‌مثال از اصلی‌ترین بحث‌های روز در محافل علمی، موردبحث و تبادل‌نظر قرار گرفت. دراین‌بین دو دیدگاه متفاوت را موردبحث قرار می‌دهیم ازاین‌جهت که علامه مصباح مانند استاد خویش امام ره قائل به ولایت مطلقه فقیه است با استناد به ادله عقلی نقلی و این در حالی است که آیت‌الله سیستانی مانند استاد خویش آیت‌الله خویی ره قائل به ولایت مقیده است وادله عقلی نقلی را قبول ندارد بلکه آن‌ها را محدود به حدودی می‌داند. همچون افتاء وقضاء و تصدی امور حسبیه. مراد از افتاء این است که کلام فقیه در احکام فقهی و مسائل شرعی حجت است وولایت بر قضاء یعنی اینکه حکم فقیه بین اصحاب دعوی و دعاوی حقوقی و مسائل قضایی نافذ و معتبر است و مراد از امور حسبیه اموری است که انجام آن ضرورت داشته و متولی خاصی ندارد، این امور دارای مصادیقی همچون سرپرستی ایتام و مجانین است، در این مقاله سعی شده به‌صورت توصیفی _ تحلیلی پرداخته شده و نتیجه حاصله در این تحقیق نشان میدهد که دربحث انتصاب و انتخاب ولایت فقیه هردو بزرگوار نظر واحد(انتصاب) را  قبول دارند.
کلیدواژه‌ها

  1. قرآن کریم
  2. نهج‌البلاغه
  3. ابن منظور، محمدبن مکرم. تصحیح و تنظیم: شیری، علی. ناشر: دار إحیاء التراث العربی - بیروت - لبنان. سال نشر: 1408 هجری
  4. راغب اصفهانی، حسن بن محمد، دارالقلم، 1412 ه. ق
  5. تهرانی، سید محمدحسین، ولایت‌فقیه در حکومت اسلامی، ج 4، نرم افزار جامع فقه اهل البیت، مرکز تحقیقات کامپیوتری اسلامی
  6. ـ الحسینی الحایری، السید الکاظم ولایه الامر فی عصر الغیبه، مجمع الفکر الاسلامی 1414 ه ق
  7. خمینی، روح الله، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ اول،1373
  8. -دهخدا، علی اکبر، فرهنگ دهخدا، 1372 ش، تهران، عمید، حسن، فرهنگ عمید، انتشارات جاویدان، چاپ 11، تهران 1375.
  9. زمخشری، عمرو بن عمر، اساس البلاغه اول دار الصاد، بیروت، 1979 م.
  10. سیستانی، سید علی، قاعده‌ی لاضرر، قم، 1413 ق.
  11. علامه مجلسی، بحار الأنوار. مؤسسه دارالکتب اسلامیه
  12. لک زایی، شریف، بررسی تطبیقی نظریه ولایت‌فقیه، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی 1392
  13. مصباح یزدی، محمدتقی، نگاهی گذرا به ولایت‌فقیه، چاپ اول، 1378
  14. -..........................، حکومت اسلامی و ولایت‌فقیه، موسسه امام قم،1387
  15. ..........................، محمد تقی ،حکیمانه‌ترین حکومت، قم: 1394.
  16. -.........................،نظریه حقوقی سیاسی اسلام، موسسه امام، قم 1386 چاپ اول
  17. ........................، پرسش‌ها و پاسخ ها، مؤسسه امام خمینی (ره)، 1380
  18. مطهری، مرتضی، آشنایی با علوم اسلامی اول فقه، فقه، انتشارات صدرا، 1366.
  19. منتظری، دراسات فی ولایة الفقیه و فقه الدولة الإسلامیة، جلد 4، قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیه، 1409 ق
  20. میرعمادی، احمد، نگاهی به ولایت مطلقه فقیه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی لرستان،1389
دوره 2، شماره 3
اردیبهشت 1402
صفحه 87-95

  • تاریخ دریافت 17 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1402