پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی تحلیلی- توصیفی جایگاه نبی و دلایل ضرورت آن در آثار ابن سینا

نویسنده
استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، لرستان، خرم آباد ،ایران
چکیده
مفهوم نبوت در نگاه نخست یک مسئله ی کلامی و دینی صرف به نظر می رسد، و شاید از این جهت باشد که در فلسفه کمتر به عنوان یک مسئله ی مستقل عقلی بدان پرداخته شده است. این درحالی است که با نگاهی دقیق در فلسفه ی ابن سینا با توجه به تحلیلی که وی از هستی، انسان، جامعه و چیستی وحی دارد، امری کاملاً عقلانی و مبتنی بر ضرورت عقلایی است. ایشان با توصیفی که از نبوت دارد مدعی است نبی انسانی است کامل و از هر جهت دارای کمالات ممکن که با اتصال به عقل فعال به کسب حقایق اصیل نائل می شود. وی از سه جهت وجود نبی را امری ضروری بر می شمارد؛ نخست از جهت اجتماعی به عنوان عاملی برای هدایت و کمال اجتماع، دوم به عنوان عنصری ضروری برای تحقق نظام احسن با توجه به عنایت الهی و سوم از این جهت که از نظر معرفت شناسی دریافت حقیقت اصیل بالضروره نیازمند ادراک معارف الهی است. این جستار برآن است که با نگاهی توصیفی – تحلیلی به برجستگی بحث نبوت، بویژه ضرورت آن در آثار ابن سینا پرداخته و از خلال آثار ایشان به صورتبندی سه استدلال در این باب بپردازد.   
کلیدواژه‌ها

  1. ابن سینا، رساله ی نفس،مقدمه و حواشی و تصحیح موسی عمید، تهران: انجمن آثار ملی،1331
  2. ------- المبدأ و المعاد،به اهتمام عبد ا...نورانی،تهران،انتشارات‌ مؤسسه‌ مطالعات اسلامی دانشگاه مک‌گیل،1363
  3. --------- النجات ، مقدمه و تصحیح از محمد تقی دانش پژوه، انتشارات دانشگاه تهران، 1379
  4. --------- الشفاء – الهیات، به تصحیح سعید زائد، انتشارات مرعشی، 1404
  5. ------، الهیات نجات،ترجمه و تفسیر یحی یثربی ، انتشارات فکر روز، 1377
  6. ------، احوال النفس، قاهره، چاپ بی نا، 1952
  7. -----، اشارات و تنبیهات، نشر البلاغه؛ 1375
  8. -----، القصیده المزدوجه، انتشارات مرعشی،1405
  9. -----، معراج نامه، انتشارات مطبعه عروه الوثقی،1352
  10. اسفرایینی نیشابوری، فخرالدین ، شرح النجات، مقدمه و تصحیح حامد ناجی اصفهانی، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی،1383
  11. حرانی، ابن ‌میثم ، قواعد المرام فی علم الکلام، به اهتمام: محمود مرعشی، قم: انتشارات کتاب‌خانه عمومی آیت‌الله مرعشی نجفی1386
  12. بهشتی، احمد، ظرح تجرید نمط هفتم اشارات و تنبیهات، انتشارات بوستان کتاب،1386
  13. جوادی آملی، عبدالله ، نظر ابن سـینا دربـاره نـبـوت، مجله الکترونیکی اسراء، سال 1388، شماره 8
  14. حلی، جمال الدین (بی‌تا). کشف المراد، تعلیقه: جعفر سبحانی، قم: مؤسسه امام صادق (ع)
  15. .رازی، قطب الدین محمدبن محمد، المحاکات، نشر البلاغه؛ 1375
  16. صلیبا، جمیل، المعجم الفلسفی، انتشارات الشرکت العالمیه للکتاب، 1414
  17. فشاهی، محمد رضا، ارسطوی بغداد،از عقل یونانی به وحی قرآنی، انتشارات کاروان، 1380
  18. فیاض لاهیجی، عبدالرزاق، گوهر مراد، تصحیح: زین العابدین قربانی لاهیجی،؛ تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. 1372
  19. سبحانی، جعفر ، الالهیات علی هدی الکتاب والسنة والعقل، تهران: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیة. 1412
  20. شعرانی، ابوالحسن، کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد خواجه نصیرالدین طوسی و علامه حلی تهران: انتشارات کتاب‌فروشی اسلامیه. 1389
  21. مطهری، مرتضی، مجموعه آثار، انتشارات صدرا، ج 4 ، 1370
  22. نراقی، ملا احمد ، عوائد الایام، قم: مرکز النشر اتباع لمکتب الاعلام الاسلامی. 1417
دوره 2، شماره 3
اردیبهشت 1402
صفحه 77-85

  • تاریخ دریافت 17 آذر 1402
  • تاریخ انتشار 01 اردیبهشت 1402