پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

پژوهش های نوین در مطالعات علوم انسانی اسلامی

بررسی فقهی جرم‌انگاری حقوق نجومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
سطح چهارم فقه و اصول حوزه علمیه قم، قم ، ایران
10.22034/api.2022.705952
چکیده
حقوق نجومی هزینه­های هنگفتی را بر جامعه تحمیل می‌کند و درعین‌حال به لحاظ شکل پیچیده اغلب آن‌ها کشف و تعقیب آن‌ها دشوار است. لذا سیاست کیفری قاطعی را می‌طلبد. این پژوهش با روش کتابخانه‌ای و پاسخ به سؤال اصلی: جرم انگاری حقوق نجومی در فقه اسلامی چگونه است؟ درصدد تبیین جرم‌انگاری حقوق نجومی از منظر فقهی است. روش تحقیق توصیفی و تحلیلی است و گردآوری اطلاعات به صورت فیش‌برداری بوده است. بر اساس یافتههای پژوهش، در حقوق اسلام قرار گرفتن اجرت در مقابل کار است. در منابع اسلام در خصوص پرداخت حقوق کارمند و کارگر سه مقوله معیشت – کارکرد – نیازهای مادی، ‌اجتماعی و روانی مطرح است. حرمت اکل مال به باطل و حرمت تعاون بر اثم،‌ از مهم‌ترین مبانی شرعی جرم‌انگاری حقوق نجومی در عصر حاضر بوده و بر اساس این مبانی هرگونه کار حرامی به موجب قاعده «التعزیر لکل حرام» حرام بوده و مجازات که حاکم اسلامی با توجه به شرایط و حساس بودن موضوع اعمال می‌کند از آثار وضعی دریافت حقوق نجومی است عقل انسان ورود هرگونه ضرری را نهی نموده این گونه نهی با توجه به مُفاد قاعده لاضرر در نهی حقوق نجومی تسری داشته به‌طوری که عقل انسان در کنار انصاف حقوق نجومی را خارج از عرف و مغایر با کارکرد نجومی بگیران دانسته و چنین دریافت‌هایی را جرم قلمداد نموده است و از آنجا که قاعده عدالت، حرمت اختلال نظام، اصل امانت‌داری با خیانت، ظلم و بی‌نظمی مبارزه می‌نمایند، حقوق نجومی را از مصادیق خیانت، ظلم و اختلال در نظام دانسته و نجومی بگیران را خائن و مخل امنیت اقتصادی و سیاسی جامعه محسوب می‌کنند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Jurisprudential Study of the Criminalization of Astronomical Laws

نویسندگان English

Aliakbar Jamiari
Ehsan Momeni
Fourth level of Jurisprudence and Principles of Qom Seminary, Qom, Iran
چکیده English

Astronomical rights impose huge costs on society and at the same time, due to their complex form, most of them are difficult to detect and prosecute. Therefore, they require a decisive penal policy. This research, using a library method and answering the main question: How is the criminalization of astronomical rights in Islamic jurisprudence?, seeks to explain the criminalization of astronomical rights from a jurisprudential perspective. The research method is descriptive and analytical, and the information was collected in the form of receipts. According to the findings of the research, in Islamic law, wages are in return for work. In Islamic sources, three categories of livelihood - function - material, social and psychological needs are discussed regarding the payment of salaries to employees and workers. The prohibition of taking all wealth for nothing and the prohibition of cooperating in sin are among the most important religious principles of criminalizing astronomical rights in the present era. Based on these principles, any forbidden act is forbidden according to the rule of "al-ta'zir lakal haram" and the punishment that the Islamic ruler applies, considering the circumstances and sensitivity of the issue, is one of the situational effects of receiving astronomical rights. Human reason prohibits any harm. This prohibition has been extended to the prohibition of astronomical rights, considering the principles of the principle of no harm, in such a way that human reason, along with fairness, considers astronomical rights to be outside the custom and contrary to the astronomical function of the recipients and considers such receipts to be a crime. Since the rule of justice, the prohibition of disruption of the system, and the principle of trustworthiness fight against betrayal, oppression, and disorder, astronomical rights are considered examples of betrayal, oppression, and disruption in the system, and astronomical recipients are considered traitors and disruptors of the economic and political security of society.

کلیدواژه‌ها English

Jurisprudence
Criminology
Law
Astronomical Law
Islam
  1. آقا بابایی، حسین، گفتمان فقهی و جرم‌انگاری در حوزه جرائم علیه امنیت ملت و دولت، مجله فقه و حقوق؛ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، سال دوم، 1384.
  2. اسماعیلی، اسماعیل، اکل مال به باطل در بینش فقهی شیخ انصاری، کاوشی نو در فقه اسلامی، ش 1، 1373.
  3. انصاری، مرتضی، مکاسب، دارالحکمۀ، چاپ دوم، قم ـ ایران، 1422.
  4. توسلی زاده، توران، پیشگیری از جرائم اقتصادی، انتشارات جنگل جاودانه، چاپ اول، 1392.
  5. جعفری، محمد تقی، ترجمه و تفسیر نهج‌البلاغه؛ نشر آستان قدس رضوی، 1392.
  6. جمال الدین مقداد بن عبداللّه سیوری، کنز العرفان فی فقه القرآن، مترجم: عباس زراعت، تهران انتشارات: اندیشه‌های حقوقی، 1395.
  7. حیدری‌نژاد، نصرالله، پول‌شویی از منظر حقوق کیفری ایران با رویکردی به نظام جمهوری اسلامی ایران، نشر قانون‌یار، تهران، 1397.
  8. خویی، ابوالقاسم، مصباح الفقاهه، قم: مکتبة الدّاوری، چاپ اول، 1377.
  9. دهخدا، علی اکبر، لغت‌نامه دهخدا، تهران، چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم از دوره جدید، ج 11، 1377.
  10. زمانی، علی اکبر، درآمدی بر ابعاد مفاسد و جرائم اقتصادی و پیامدهای آن بر امنیت ملی، فصلنامه کارآگاه، دفتر تحقیقات کاربردی پلیس آگاهی ناجا، ش 7، 1388.
  11. طباطبائی، محمدحسین، المیزان فی تفسیر القرآن، انتشارات جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1389.
  12. طوسی، محمد بن حسن، المبسوط فی فقه الأمامیة، چاپ سوم، تهران المکتبة المرتضویة،، ۱۳۸۷ هـ ق.
  13. فاضل لنکرانی، محمد، آیین کیفری اسلام، قم، نشر مرکز فقهی ائمه اطهار (ع)، 1432.
  14. فراهیدی، عبدالرحمن خلیل بن احمد، کتاب العین، مؤسسة دار الهجرة، چاپ دوم، ۱۴۰۹.
  15. فیض کاشانی، ملا محسن، المحجة البیضاء فی تهذیب الاحیاء، مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی، 1389.
  16. مجلسی، محمدباقر، بحار الانوار (جلد 2)، مصحح: محمدباقر محمودی, عبدالزهراء علوی، 1379.
  17. محقق داماد، مصطفی، قواعد فقه، چاپ دوازدهم (تهران، مرکز نشر علوم اسلامی، ۱۴۰۶ ه ق.
  18. محمدی، حمید، ضبط‌ مصادره‌ و استرداد اموال، تهران: انتشارات گنج دانش، 1389.
  19. مکارم شیرازی، ناصر، انوار الفقاهه، قم، مدرسه امام امیرالمؤمنین (ع)، 1413.
  20. منتظری، حسینعلی، ولایت فقیه فقه الدولة الاسلامیة، قم، مکتب الاعلام الاسلامی، 1408.
  21. موسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد، فساد مالی و اقتصادی، ریشه‌ها و پیامدها، پیشگیری و مقابله، نشر جنگل، تهران، چاپ اول، 1388.
  22. موسوی بجنوردی، حسن، القواعد الفقهیة، قم، نشر الهادی، ۱۳۷۷.
  23. موسوی بجنوردی، محمدحسن، قواعد فقهیة، چاپ سوم، تهران، مؤسسه عروج، ۱۴۰۹ ه ق.
  24. موسوی خمینی، روحالله، ترجمه تحریر الوسیله، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س)، 1392.
  25. نوری، حسین‌بن محمدتقی، مستدرک الوسائل، قم: موسسه آل‌البیت(ع)، الاحیاآ التراث، 1369.
  26. همدمی خطبه سرا، ابوالفضل، فساد مالی، علل، زمینه‌ها و راهبردهای مبارزه با آن، انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی، چاپ اول، 1383.
  27. ولیدی، محمد صالح، کتاب حقوق جزای عمومی (جلد دوم)، تهران: سمت، 1393.